Morgunblaðið - 02.09.1983, Blaðsíða 32

Morgunblaðið - 02.09.1983, Blaðsíða 32
32 MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 2. SEPTEMBER 1983 Sjósetningarbúnaðurinn og iðnráðgjöf á Suðurnesjum — eftir Jón Egil Unndórsson Vegna greinar Árna Johnsen þingmanns Sunnlendinga í Morg- unblaðinu þann 24. ágúst sl. hafa ýmsir aðilar af Suðurnesjum beðið mig að svara þeirri grein, þar sem i greininni kemur fram þung ádeila á iðnráðgjafann og starf- semi hans. Ég mun hér á eftir svara grein Árna en jafnframt kynna iðnráðgjafastarfsemi Suð- urnesja. Varðandi grein Arna Johnsen þann 24. ágúst Við opnun iðnsýningarinnar í Laugardal kom bæjarstjórnar- maður einn að máli við Arna Johnsen og greindi honum frá grein minni, um sjósetningarbún- að gúmmíbjörgunarbáta, sem birst hafði í Morgunblaðinu þá um morguninn. Árni Johnsen sagðist hafa heyrt lauslega um þessa grein en svaraði að bragði: „Þetta er áreiðanlega talsmaður siglinga- málastjóra." Síðar kom grein Árna, þar sem ég var annað hvort nefndur tals- maður siglingamálastjóra eða leppur hans. Jafnframt fullyrðir Árni að iðnráðgjafinn sé eins kon- ar milliliður og hafi tekjur af væntanlegri sölu Vélsmiðjunnar 01. Olsen á Olsen-sjósetningar- búnaðinum. Ungi iðnráðgjafinn getur upp- lýst þingmanninn um að iðnráð- gjafinn er ekki leppur eins eða neins. Hann vinnur algerlega óháður opinberum stofnunum nema Sambandi sveitarfélaga á Suðurnesjum, SSS. Iðnráðgjafinn ungi hnusar ekki eftir peningalyktinni og mun ekki hafa tekjur af sölu Olsen-sjósetn- ingarbúnaðarins. Hins vegar hnusar iðnráðgjafinn ungi eftir gjaldeyristekjum Islendingum til handa vegna sölu erlendis á þeim sjósetningarbúnaði, sem viður- kenndur verður af opinberum aðil- um. Árni segir að í prófun Siglinga- málastofnunarinnar þann 9. júní sl. hafi gormabúnaðurinn ekki virkað. Mig undrar að hann skuli nefna þessa prófun vegna þess að í prófun þessari átti eingöngu að prófa læsingarbúnaðinn og tókst sú tilraun fullkomlega. Margar tilraunir hafa verið gerðar síðan í búnaðinum í heild og hefur gormabúnaðurinn ávallt virkað. Þetta veit Árni Johnsen mæta vel. Það er rétt hjá Árna Johnsen að peningar skipta ekki máli þegar rætt er um öryggi sjómanna, þar sem mannslífin og öryggi sjó- mannsheimila eru í húfi. Með skrifum mínum á þessum vettvangi hef ég fyrst og fremst verið að kynna Olsen-sjósetn- ingarbúnaðinn. Ég hef haft tæki- færi til að kynnast tæknilegri út- færslu búnaðarins og ég er sann- færður um að mikið öryggi er fólg-. ið í notkun hans. Það skiptir ekki máli hvaða búnaður kom fyrst eða síðast, að- alatriðið hlýtur að vera að nota öruggan björgunarbúnað, sem staðist hefur allar hugsanlegar prófanir opinberra aðila, sem fara með öryggismál sjómanna. Upplýsingar um iðn- ráðgjafastarfsemi Suðurnesja Iðnráðgjafastarfsemi Suður- nesja er á vegum Sambands sveit- arfélaga á Suðurnesjum. Iðnráð- iija.fi Suðurnesja starfar í anda laga frá alþingi frá 31. des. 1981 um iðnráðgjöf í landshlutum. Iðnráðgjöfin er í formi upplýs- ingamiðlunar og ráðgjafar um „Það skiptir ekki máli hvaða búnaður kom fyrst eða síðast, aðalat- riðið hlýtur að vera að nota öruggan björgun- arbúnað, sem staðist hefur allar hugsanlegar prófanir opinberra aðila, sem fara með öryggis- mál sjómanna." málefni er snerta atvinnumál og fjármál. Umbjóðendur iðnráðgjafa geta verið einstaklingar, fyrirtæki fé- lög eða stofnanir. Iðnráðgjafastarfsemin á Suður- nesjum hefur aðallega verið fólgin í aðstoð við eftirfarandi: 1. Veita upplýsingar um sjóða- kerfið í landinu og aðstoða við útfyllingu á lánsumsóknum og tilbúning áætlanagerða vegna lánsumsókna. 2. Gera einkaleyfisumsóknir og aðstoða við frumrannsóknir og vöruþróun. 3. Aðstoða við markaðsöflun og markaðskönnun á nýjum vöru- tegundum. 4. Aðstoða við úttekt á fyrirtækj- um, m.t.t. bættrar tækni, vinnuhagræðingar og sparnað- ar. 5. Gera arðsemisútreikninga vegna tækja- eða vélakaupa. Verkefni iðnráðgjafa hafa verið mörg smáverkefni sem aðallega tengjast sjóðakerfinu, fræðslu 0| tæknilegri upplýsingamiðlun. hinn bóginn hafa komið upp nokk- ur stór verkefni sem hér verður greint frá í stuttu máli: Vegna þeirrar umræðu sem Sorpeyðingarstöð Suðurnesja hef- ur haft, ákvað stjórn sorpeyð- ingarstöðvarinnar og fram- kvæmdastjóri að fela iðnráðgjafa að gera úttekt á tæknilegum og stjórnunarlegum málefnum stöðv- arinnar. Skýrslu iðnráðgjafa lauk 18. júlí 1983. Alternator hf., Keflavík, hefur um langt skeið verið eina fyrir- tækið á Islandi sem fengist hefur við smíði á rafölum og alternator- um fyrir jafnstraumsnotkun í skipum. Á síðustu árum hefur eftirspurn jafnstraumsrofa minnkað allveru- lega vegna síaukins tækjabúnaðar sem gerður er fyrir riðstraum. Hraðgengar og olíufrekar hjálp- arvélar hafa því verið notaðar um borð í skipum til að framleiða riðstraum. Á allra síðustu tímum hafa nokkrir erlendir aðilar gert tilraunir með beintengda rið- straumsrafala við aðalvélar skipa en gefist illa vegna frumstæðrar tækni sem aðallega felst í sein- virkum fylgibúnaði. Á vegum Al- ternators hf. í Keflavík hefur ver- ið unnið að frumhönnun á hrað- virkum rafeindastýrðum rið- straumsrafölum og er fyrirtækið frumkvöðull á því sviði. Iðnráðgjafi Suðurnesja hefur í samvinnu við framkvæmdastjóra Alternators hf. unnið að einka- leyfisumsókn umræddrar hönnun- ar og tæknilegum útreikningum. Auk þess hefur iðnráðgjafi aðstoð- að við skýrslu- og áætlanagerðir vegna hönnunar, framleiðslu, sölu- og greiðsluáætlun fyrirhug- aðra lána. Vélsmiðjan 01. Olsen hf. í Njarðvík hefur unnið að hönnun sjósetningarbúnaðar gúmmíbjörg- unarbáta fyrir skip og önnur fley. Hönnun þessi hefur verið unnið af hugvitsmanninum Karli Olsen junior. Jón Egill Unndórsson Hönnunin er frábrugðin öðrum framkomnum björgunarbúnuðum vegna hraðari og öruggari virkun- ar, en síðast en ekki síst vegna einfaldari búnaðar. Iðnráðgjafi Suðurnesja hefur unnið mjög náið með hönnuði og framkvæmdastjóra að einkaleyfis- umsókn, tæknilegum útreikning- um, skýrslu og áætlunargerðum vegna skipulagningar á hönnun, markaðsöflun og framleiðslu Olsen-sjósetningarbúnaðarins. Verkefnið stendur enn yfir. Vegna fyrirhugaðrar iðnsýn- ingar Félags íslenskra iðnrekenda kom fram hjá SSS hugmynd um að framleiðslufyrirtæki á Suður- nesjum stæðu saman að sameig- inlegu sýningarsvæði undir nafn- inu „Sýnishorn frá Suðurnesjum". Iðnráðgjafa Suðurnesja var fal- ið það verkefni að kanna grundvöll slíks fyrirkomulags. Tókst að ná saman sjö stærstu iðnfyrirtækjunum í þetta sam- vinnufyrirkomulag með iðnráð- gjafa sem samræmingaraðila. Fyrirtæki þessu eru þrjú tréiðn- aðarfyrirtæki: Rammi hf. Njarð- vík, Trésmiðja Þorvaldar Ólafs- sonar og Trésmiðja Keflavíkur. Auk þess: Ofnasmiðja Suður- nesja, Plastgerð Suðurnesja, Ragnarsbakarí Keflavík og Álna- bær Keflavík. Samvinna fyrirtækjanna hefur Loksins - loksins eftir Sighvat Björgvinsson Samkvæmt opinberum skýrsl- um eru flestir íslendingar milli fertugs og sextugs stóreignamenn. Þorri landsmanna 40 ára og eldri á eignir; íbúðir, innbú og bil; fyrir a.m.k. fimmföld árslaun. Hvernig gat það gerst? Unnið og sparað? Með mikilli yfirvinnu er hefð- bundna svarið. Sextíu krónur af hverjum eitt hundrað, sem menn vinna sér inn í næturvinnu, fara í skatta. Sólarhringurinn er ekki nógu langur til þess að venjulegir launamenn geti eignast íbúð, inn- bú og bíl á 10—15 árum með næturvinnu. Með miklum sparnaði, segja aðrir. Vissulega spöruðu hús- byggjendur meðan á því stóð. En kynslóðirnar, em byggðu Breiðholt og Árbæ okkar lands, eru sama fólkið og jafnframt hefur verið að hópast til útlanda, kaupa bílana, hljómtæki, vídeógræjurnar, heim- ilistækin, dönsku tertubotnana, tízkufötin, hollenzku blómafræfl- ana og hvað það nú heitir allt saman, sem drifið hefur til lands- ins af neyzluvörum. Ekki það? Hverjir hafa það þá verið? Ung- börnin? Gamla fólkið? Ekki hægt Fjölskylda með almennar launatekjur, eins og flestar fjöl- skyldur eru, getur ekki eignast íbúð og bíl fyrir andvirði fimm- faldra árslauna eða þá meira á 10—15 árum. Ekki þótt hún vinni 16 tíma á sólarhring. Ekki þótt hún éti á kostnað afa og ömmu, fari aldrei í bíó, gangi í vinnuna, klæði sig ekki og noti eplakassa fyrir innanstokksmuni. Þetta er ekki hægt. Dæmið gengur ein- faldlega ekki upp. Hvað þá heldur ef fjölskyldan ætlar á þessum sömu 10—15 árum líka að afla fyrir innbúi, heimilistækjum, tízkufatnaði, hljómflutningstækj- um, vídeói, sækja hina 20 nýju bíósali og hin þrjátíu nýju mat- söluhús að ógleymdu stærsta diskóteki hérna megin Atlands- hafs — og bregða séf svo stöku sinnum út fyrir landsteinana. Þetta er ekki hægt. Samt hafa menn gert þetta. Hvernig í ósköp- unum? Svarið er sáraeinfalt. Kynslóð minna jafnaldra, og þær næstu á undan, borgaði aldrei nema brot af kostnaðinum. Menn fengu eign- ir sínar á útsölu. Það er svarið. Allt að vinna Menn lögðu í framkvæmdir — húsbyggingar eða húsakaup — sem þeir voru engir borgunar- menn fyrir. Svo unnu menn eins og sleggjur í helvíti í 4—5 ár. Ef tókst með einhverjum ráðum að hanga á íbúðinni þennan tíma voru menn hólpnir. Ef ekki var bara að byrja sem allra fyrst upp á nýtt aftur. Menn höfðu allt að vinna. Þannig urðu eignalausir menn að gróssérum. Aldrei fæst eitthvað fyrir ekk- ert. Verðbólgan býr ekki til eignir úr engu. Fyrst fólk af þessari kynslóð borgaði ekki fullt verð fyrir eigur sínar, hver borgaði þá? Einhver hlýtur það að hafa verið? Þeir byggðu Breiðholtið Að sjálfsögðu. En hverjir? Til dæmis fólkið, sem af ráð- deild fór að reikna og þóttist sjá, að þetta væri ekki hægt. Það eign- aðist ekki neitt. Verðbólgan skerti kjör þess til þess að geta gefið öðr- um íbúðir. Til dæmis gamla fólkið, sem hélt að sparsemi væri dyggð. Eng- inn gaf því eignir. Það missti ein- faldlega spariféð, sem það hélt sig eiga. Til dæmis fátækasta fólkið, sem ekki gat tekið þátt í hringdansin- um þótt það fegið vildi. Enginn gaf því neitt. Til dæmis veiklað eða veikburða fólk, sem treysti sér ekki til þess að vinna eins og sleggjur í helvíti í 4—5 ár. Það varð af öllu saman — missti af strætó. Til dæmis fólkið, sem hélt að lífeyrissjóðirnir væru til þess að borga eftirlaun en ekki til þess að verðtryggja iðgjöld í steinsteypu. Hvers virði eru 20 ára gömlu ið- gjöld þess nú? Til dæmis unga fólkið annó 1983, sem fær hvergi byggingarlán vegna þess að eldri kynslóðin greiðir afborganir sínar í verð- lausu fé. Hvar fær það íbúðir á útsölu? Þetta er fólkið, sem í raun og veru byggði Breiðholt og Árbæi þessa lands. Fólkið af eldri kyn- slóðinni, sem tapaði öllu sparifé sínu. Fólkið af millikynslóðinni, sem aldrei eignaðist neitt. Fólkið af yngstu kynslóðinni, sem situr eftir með reikninginn. Verðbólgan reyndist ekki guðsgjöf fyrir þetta fólk. Það byggði Breiðholtið þótt það búi þar ekki sjálft — nema e.t.v. í leiguhúsnæði. Tvær þjóðir í einu landi Og nú er draumurinn búinn. Peningar gamla fólksins eru ekki lengur til. Húsnæðislánakerfið er brostið. Framtíðin samþykkir ekki fleiri víxla. Verðbólgan er orðin of mikil til þess að vogandi sé að prenta meira af verðlausum seðl- um. Útsölunni er lokið. Nú verða menn að borga sjálfir sínar íbúðir. Eignakynslóðin á meira að segja erfitt með að losna við eigur sínar, því enginn getur lengur keypt. Ástandið eins og það var meðan eignaútsalan stóð yfir gat aldrei talist eðlilegt. En hvaða afsökun er það fyrir menn af minni kyn- slóð gagnvart ungu fólki, sem ein- faldlega spyr: „Hvers vegna þið, en ekki við?" „Hvers vegna eru tvær þjóðir í þessu landi — þið, sem fenguð eignir ykkar fyrir tombóluverð og við, sem ekki fáum einu sinni möguleikann til þess að geta keypt á fullu verði?" Ástand, sem kemur ekki aftur Ástand, eins og var á árunum 1965—1978 þegar fólk gat komist Sighvatur Björgvinsson „Með stofnun sam- taka fólksins um úr- bætur í húsnæðismál- um er loksins eitthvað farið að vaxa upp af grasrótinni. Sé það til marks um að íslenzki neytandinn sé loksins að vakna til lífsins get- ur ýmislegt farið að gerast." yfir miklar eignir án þess að borga, kemur sennilega aldrei aft- ur. Aðstæður leyfa það ekki. Fólk leggur ekki lengur fé á banka nema það fái fullt verð fyrir. Framtíðarvíxillinn er nú gjaldfall- inn og menn slá ekki fleiri. Þetta á ekki bara við um fólkið, heldur líka um fyrirtækin. Menn bjarga

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.