Morgunblaðið - 06.10.1985, Síða 64

KEILUSALURINN
v OPINN 9.00-00.30
SDUNIST lANSIRAUST
SUNNUDAGUR 6. OKTÓBER 1985 VERÐ í LAUSASÖLU 35 KR.
MorgunbladiA/Júlíus
Á leið á leikvöllinn — algeng orsök slysa á börnum er, þegar þau gleyma sér í hita leiksins og hlaupa fyrirvaralaust út á götu í veg fyrir bifreið.
, \
Umferðin á Islandi:
Slysatíðni meðal barna og
unglinga hin hæsta í Evrópu
Frysting hrogna-
síldar til Japan:
SH gerir
tilraunir
með flokk-
unarvél
— yrði sú fyrsta sem skil-
ur á milli hrognasfldar
og sfldar með sviljum,
takist tilraunin
Á VEGUM Sölumiðstöðvar hrað-
frystihúsanna hefur að undan-
förnu verið unnið að endurbótum
á sérstakri vél til flokkunar á síld
með hrognum. Henni er ætlað
skilja á milli sfldar með hrognum
og sfldar með sviljum. Eyjólfur
ísfeld Eyjólfsson, forstjóri SH,
sagði í samtali við Morgunblaðið,
að tækist að bæta vélina yrði hún
sú fyrsta, sem skilaði þessu hlut-
verki.
Eyjólfur sagði að í fyrrasumar
hefði verið samið um sölu á allt
að 500 tonnum á síld með hrognum
til Japan svo fremi sem hún upp-
fyllti gæðakröfur Japana. Mikil
eftirspurn væri eftir slíkri síld, en
vandamálið væri að flokka síldina
eftir því hvort hún væri með
hrognum eða sviljum. í þessu
skyni hefði verið keypt sérstök vél,
sem því miður hefði ekki reynzt
nægilega vel, því aðeins hefði
tekizt að framleiða 25 tonn, sem
send hefðu verið til Japan. Síðan
hefði verið unnið að endurbótum
á þessari vél og önnur tilraun gerð
í sumar, en viðunandi flokkun
hefði ekki náðst.
FÆRANLEG heykögglaverskmiðja
Mýrdalsfóöurs hf. f Mýrdal var í
fyrradag flutt austur yfir varnarlínu
^Sauðfjárveikivarna á Mýrdalssandi
í trássi við bann Sauðfjárveikivarna.
Bændur sótthreinsuðu vélina eftir
settum reglum og hafa upp á það
vottorð dýralæknis. Þrátt fyrir það
hafa þeir ekki fengið leyfi til flutn-
ings verksmiðjunnar en þeir telja sig
ekki geta beðið lengur og vilja með
þessu láta reyna á hvort hægt sé að
meina þeim flutninginn.
Jóhannes Kristjánsson bóndi á
Höfðabrekku í Mýrdal sagði í
samtali við Morgunblaðið að
nokkrir bændur í Mýrdal hefðu
stofnað þetta félag og keypt verk-
smiðjuna í desember sl. Þeir hefðu
í fyrstu fengið synjun frá Sauð-
fjárveikivörnum á því að flytja
verksmiðjuna yfir varnarlfnur en
síðan fengið að fara vestur yfir
Sólheimasand. Þeir hefðu kögglað
á mörgum bæjum f Rangárvalla-
sýslu og Árnessýslu og að þvi loknu
-- íMýrdal.
Þá hefðu nokkrir bændur austan
SLYSATIÐNI meðal barna og ungl-
inga í umferðinni á íslandi er hin
hæsta í Evrópu og með því hæsta sem
þekkist í heiminum. Þetta kemur
fram í nýrri skýrslu frá embætti
landlæknis. í níu af hverjum tíu
slysum, sem unglingar á fslandi
lenda í, má kenna um æfingaleysi
og óvarkárni ökumanna. Flestir
unglingar nota ekki bflbelti. Þá
kemur fram, að helmingur slysa á
börnum verður þegar þau eru að leik
eftir skóla og hlaupa skyndilega út
á götu í veg fyrir ökutæki. Meðalald-
ur barna yngri en 14 ára, sem lenda
sands viljað fá verksmiðjuna til
sín en Sauðfjárveikivarnir hefðu
stoppað það á þeirri forsendu að
dekk verksmiðjunnar og grind
væru óhrein. Þeir hefðu sótt-
hreinsað vélina samkvæmt reglum
Sauðfjárveikivarna og fengið vott-
orð dýralæknisins í Vík fyrir því.
Jóhannes sagðist ekki vita hvað
Sauðfjárveikivörnum gengi til með
afstöðu sinni. Þeir væru með ýms-
ar kröfur sem ekki væri hægt að
verða við. Til dæmis færu þeir
fram á að fá uppgefið hvað þeir
köggluðu mikið hjá hverjum og
einum. Þessu neituðu þeir hjá
Mýrdalsfóðri þar sem þetta væri
hnýsni um einkamál manna og
væri framleitt magn trúnaðarmál
á milli verksmiðjunnar og viðkom-
andi bænda.
Hann sagði að þeir hefðu farið
með vélina austur í Álftaver á
föstudaginn og væru byrjaðir að
vinna þar. Útilokað væri að bíða
lengur, þeir væru búnir að eyða 5
vinnuvikum frá áramótum i það
að sótthreinsa vélina. Nú yrði að
reyna á hvort Sauðfjárveikivörn-
í umferðarslysum, er 8 ár. „Slys á
leið í skólann eru ekki algeng," segir
í skýrslunni. Bent er á, að helmingur
ökumanna, sem verða fyrir því að
aka á börn, eru yngri en 24 ára.
‘Slysin verða yfírleitt í björtu þegar
veður er gott og börn eru að leik
eftir skóla. Þau gleyma sér í hita
leiksins og hlaupa skyndilega út á
götu,“ segir Ólafur Ólafsson, land-
læknir, í samtali við Morgunblaðið
Vélhjólaslys, miðað við fjölda
ökutækja, eru sex til sjö sinnum
algengari en slys á ökumönnum
bifreiða. Um 65% þeirra unglinga,
um væri stætt á að kyrrsetja vél-
ina með þessum hætti. Ekki vissi
hann hvaða eftirmál yrðu, en hann
væri þegar búinn að fá skeyti frá
dýralækninum á Kirkjubæjar-
sem slasast, hafa haft réttindi
skemur en í eitt ár og 50% innan
við hálft ár, en fram kemur að í
sex af hverjum tíu tilvikum er rétt-
ur brotinn á ökumanni vélhjóls.
Slys vegna ölvunar við akstur eru
hins vegar fátíðari á íslandi en í
nágrannalöndum okkar.
„Til þess að bregðast við vandan-
um, verðum við að gera okkur
grein fyrir orsökum hans,“ segir
Ólafur Ólafsson. „Tvennt er áber-
andi; annars vegar slasast börn
þegar þau eru að leik ekki fjarri
heimili sínu - gleyma sér í hita
klaustri þar sem forráðamenn
verksmiðjunnar væru dregnir til
ábyrgðar vegna óleyfilegs flutn-
ings hennar austur yfir Mýrdals-
sand.
leiksins og hlaupa fyrirvaralaust
út á götu og oft eiga ökumenn litla
möguleika á að stöðva ökutæki í
tæka tíð. Því tel ég að grípa verði
til þess ráðs, að draga úr ökuhraða
í íbúðahverfum eins og víða hefur
verið gert. Takmarka ökuhraða í
hverfum við 30 kílómetra há-
markshraða.
Hvað unglingana áhrærir er
reynsluleysi áberandi meðal
þeirra, sem lenda í slysum; með
öðrum orðum - þeir hafa ekki
hlotið nægjanlega æfingu. Þegar
við 18 ára aldur stórminnkar
slysatíðni meðal unglinga. Við
verðum að bregðast við á réttan
hátt, veita unglingum meiri æf-
ingu áður en þeir fara út í um-
ferðina. Ráð væri að taka upp
ökukennslu í framhaldsskólum og
er svo raunar i einstaka skólum.
Til að mynda þyrfti að útvega
„ökuherma" í alla framhaldsskóla
- tæki sem líkir eftir umferðinni
og gefur nemendum kost á verk-
legri æfingu," sagði ólafur ólafs-
son.
Þá kemur fram að Jítið sé að
marka skýrslur Umferðarráðs um
slysatíðni hér á landi. Um 70%
þeirra, sem komu á slysadeildina
árið 1979 vegna umferðarslysa,
voru ekki á skrá ráðsins, segir í
skýrslu Landlæknis.
Okkur ber að fara eft-
ir íslenskum lögum
— segir Ragnhildur Helgadóttir menntamálaráðherra um „svarta listann“
„ÍSLENSK lög um tjáningafrelsi
er það sem okkur ber að fara eftir.
Svo og alþjóðlegir sáttmálar um
mannréttindi, þar á meðal tján-
ingafrelsi, sem við erum aðilar að
og höfum fullgilt" sagði Ragnhild-
ur Helgadóttir menntamálaráð-
herra í samtali við Morgunblaðið,
er hún var spurð að því hvernig
„svarti listinn" yfír þá listamenn
sem komið hafa fram í Suður-
Afrfku horfði við henni sem yfir-
raanni útvarpsmála á íslandi.
Hún sagði að ennfremur bæri
okkur að fara eftir mannrétt-
indayfirlýsingu Sameinuðu þjóð-
anna og sáttmálum og yfirlýsing-
um sem henni tengdust.
„Það er ljóst að yfirlýsingar
Sameinuðu þjóðanna um einstök
málefni verða að skoðast í ljósi
þessa. Það er sjálfsagt að sýna
andstöðu gegn kynþáttamisrétti
en við verðum að gera það á þann
veg að það rúmist innan okkar
almennu reglna um tjáningar-
frelsi" sagði Ragnhildur Helga-
dóttir að lokum.
Heykögglaverksmiðja Mýrdalsfóðurs hf:
Flutt yfir varnalínu í trássi
við bann Sauðfjárveikivarna
— Vélin var sótthreinsuð og vilja bændur láta reyna á lögmæti kyrrsetningar hennar