Morgunblaðið - 14.08.1988, Blaðsíða 51

MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 14. ÁGÚST 1988
51
Undraefni Benvenista
SCIENTIFIC PAPER
VUl'KI voi m mji'M igxx
Human basophil degranulation triggered by very
dilute antiserum against IgE
E. Davenas, F. Beauvais, J. Amara*. M. Oberbaum*. B. Robinzont. A. MiadonnaL A. Tedeschit, B. Pomeranz§,
P. Fortnertj, P. Belon, J. Sainte-Laudy, B. Poitevin & J. Benveniste||
INSl-.RM l' ’IHI. l'nivcrsilé Pnris-Sud. ruc dcs Carncts. 02140 Clamart. Francc
Rulh Bcn Ari Inslitulc oí Clinical Immunology. Kaplan Hospital. Rchovol 7MIHI. Isracl
+ Dcpartmcnt .>1 Animal Scicnces. Faculty ot' Agriculture. PO Box 12. Thc Hchrcw Univcrsity ol Jcrusalcm, Rchovot 7hl(HI. Isracl
t Dcpartnicnt of lutcrnal Mcdicinc. Infcctious Discascs and Immunopathology. l’nivcrsilv of Milano. Ospcdalc Maggiorc Policlinico.
Milano. Italy
8 Dcpattmcnls of Zoology and Phvsiology. Ramsay Wrtght Zoological l.aboratorics. Univcrsity of Toronto. 25 Harhord Street.
Toronto. Ontaric M5S lAI.Canada
il To vvhom corrcspondcncc should hc addrcsscd.
Fyrirsögn og höfundaupptalning greinarinnar sem segir
frá afkvörnun basofil fruma undir áhrifum mjög þynntrar
lausnar af and-IgE-mótefni. Markar greinin upphaf nýrra
tíma í lyflæknisfræði eða á hún eftir að verða frægt dæmi
um visindaleg mistök?
Kampkátur Benveniste. Linuritið sýnir sveifluna í virkni and-IgE-
mótefnisins. Lárétti ásinn sýnir þynningu mótefnisins, en sá lóð-
rétti, en sá lóðrétti afkvörnun basófil frumanna (0 til 100%).
Vísindi
SverrirÓlafsson
Það virðist augljós staðreynd
að virkni lyfja byggist á tilvist
efna sem hafa sérstök áhrif á
starfsemi fruma og líffæra líka-
mans. Nýlega birtist grein í
vísindatímaritinu Nature þar sem
sagt er frá því hvemig líffræðilega
virkur vökvi heldur áfram að vera
virkur eftir að að hann hefur ver-
ið þynntur svo mikið að líkumar
á því að fínna eina sameind af
virka efninu em hverfandi. Niður-
stöður þessar em í algjörri and-
stöðu við hugmyndir hefðbund-
innar lyfjafræði og hafa sett
marga vísindamenn í mikið uppn-
ám.
Höfundar greinarinnar em
þrettán að tölu og starfa við mis-
munandi stofnanir í Frakklandi,
ísrael, Ítalíu og Kanada, en mál-
svari þeirra er Jacques Benvenista
við Université Paris-Sud. Vísinda-
mennimir notuðust við hvítar bas-
ófíl blóðfmmur úr mönnum sem
em mikilvægur hluti af ónæmi-
skerfi líkamans. Á yfirborði fm-
manna em mótefni, af s.k. IgE-
gerð, en þegar þau verða fyrir
áreitni utanaðkomandi mótefna
(þ.e. and-IgE-mótefna) losna úr
læðingi efni er nefnast histamín.
Efni þessi em geymd í smákvöm-
um fmmunnar, en sagt er að fm-
man „afkvarnist" þegar hún send-
ir histamínefnin frá sér.
Benvenista og félagar byijuðu
athugun sína með blöndu sem
hafði að geya and-IgE-mótefni.
Síðan þynntu þeir lausnina, fyrst
með því að hella saman einni ein-
ingu af upphaflegu blöndunni og
níu einingum af andefnasnauðum
vökva. Nýja lausnin var því tíu
sinnum veikari en sú sem þeir
byijuðu með. Vísindamennimir
endurtóku samskonar þynningu
120 sinnum og höfðu því í lokin
blöndu sem var 10120 (þ.e. tíu í
hundraðogtuttugasta veldi!)
þynnri en upphaflega lausnin.
Vísindamennimir reiknuðu út
að eftir 16 blandanir vom líkumar
á því að finna eina andefnissam-
eind í rúmmáli sem var jafnt rúm-
máli upphafsblöndunnar einn á
móti hundrað. Eftir 17 útþynning-
ar vora líkurnar einn á móti eitt-
þúsund, eftir 18 einn á móti tíu-
þúsund o.s.frv. Að 120 útþynning-
um loknum vom því líkumar á
því að finna sameind hverfandi.
Blóðfmmumar virtust hins vegar
ekki hafa neina „vitneskju" um
þessa staðreynd því þær héldu
áfram að framleiða histamín þeg-
ar þær komust í snertingu við
útþynnta lausnina. Þetta kom
vísindamönnunum mjög á óvart
og eins sú staðreynd að mikillar
sveiflu gætti í virkni blöndunnar,
þ.e.a.s. hún gat verið lítil eftir
eina þynningu, en aukist síðan
verulega eftir þá næstu.
Áður en ritstjóm Nature fékkst
til að birta greinina fór hún fram
á það við Benveniste og félaga
að þeir bæðu þrjá óháða hópa
vísindamanna í ísrael, Ítalíu og
Kanada um að endurtaka tilraun-
ina. Niðurstöður þessara vísinda-
manna vom í fullu samræmi við
fund starfshóps Benveniste, en
það var einungis eftir jafn sann-
færandi stuðning að ritstjórar
Nature fengust til að birta grein-
ina. Ritstjórnin let engu að síður
óvenjulega athugasemd fylgja
greininni, þar sem látin er í ljós
undmn yfir niðurstöðunum og
þess enn fremur getið að tímari-
tið hafi í hyggju að láta athuga
fyrirbærið nánar.
Greinin hefur vakið mikla eftir-
tekt hjá lyfja- og lífefnafræðing-
um, en að svo stöddu eiga flestir
erfitt með að trúa því að niður-
stöðumar geti verið réttar. Ben-
veniste notaði blóðfmmur úr
mönnum sem hann þurfti að ein-
angra með flóknum aðferðum.
Nokkrir vísindamenn hafa látið í
ljós þá skoðun að við einangmnina
hafi hann hugsanlega valdið
skemmdum á framunum sem eiga
„sök“ á þeim niðurstöðum sem
sagt er frá í greininni.
Vísindamenn við National Inst-
itute of Health í Bethesda í Mary-
land í Bandaríkjunum hafa nú í
hyggju að endurtaka tilraunina
með því að notast við blóðfmmur
úr rottum. Þeir hafa þróað aðferð
til að rækta fmmumar í sérstök-
um örvemgróðri og þurfa því ekki
að skilja þær frá óæskilegu um-
hverfi. Minni líkur em því á að
þeir valdi skemmdum á framunum
sem framkallað geta óraunvem-
legar niðurstöður. Vísindamenn-
imir í Bethesda gera ráð fyrir því
að ef niðurstöðumar séu sannar
og algildar þá skipti ekki máli
hvort notast er við blóðfmmur úr
mönnum eða rottum.
Vissulega hafa menn byijað að
velta vöngum yfír því hvemig
hægt sé að skýra niðurstöðumar,
ef þær em raunvemlegar. Ben-
veniste trúir því að vatnið, sem
er megin uppistaða leysivökvans,
geti á einhvem hátt „rnunað" til-
vist og lögun sameinda andefnis-
ins og því geti blandan enn búið
yfír lífrænni virkni andefnisins,
jafnvel þó hún hafi ekki að geyma
eina einustu sameind þess. Hann
hefur stungið upp á þvi að minnið
geti hugsanlega verið tengt flóknu
kerfí vetnisefnatengsla eða raf-
magns og segulsviði í vökvanum.
Til stuðnings þessarar skoðunar
bendir Benveniste á að ef lausnin
var ekki hrist rækilega var virkni
hennar engin að útþynningunni
lokinni. Slík meðferð getur leitt
til náinnar víxlverkunar á milli
andefnisins og vatnssameindanna
sem þær síðamefndu geta munað,
jafnvel eftir að allt andefnið er
horfið.
Stuðningsmenn smáskammta-
lækninga (homeopathy) hafa tek-
ið niðurstöðum vísindamannanna
opnum örmum, en þær em mjög
í samræmi við hugmyndir þeirra
um læknismeðhöndlun. Fýrir
rúmum 50 ámm skýrði skoski
smáskammtalæknirinn William
Boyd frá svipuðum niðurstöðum,
en þær vom virtar að vettugi og
féllu fljótlega í gleymsku. Annar
skoskur læknir, David Reilley birti
fyrir tveimur ámm grein í læknis-
fræðitímaritinu „The Lancet" þar
sem hann greinir frá athugunum
sínum á heymæði. Reilly fann að
lausn sem var svo útþynnt, að
líkumar á því að hún hafði að
geyma plöntufijó vom hverfandi,
leiddi til ofnæmiseinkenna.
Ef niðurstöður Benveniste og
félaga em réttar er hugsaniegt
að þær valdi róttækum breyting-
um á afstöðu manna til lyfja- og
lyflæknisfræði, sigurgöngu smá-
skammtalækninga og ef til vill
stórtjóni hjá lyfjaframleiðendum.
Af frásögn Jóns Jóhannessonar
og fleim má ráða að varla eru ill
álög eða óhöpp tengd raski á Álf-
hóli. Aðeins ofsjónir manna og
ímyndanir eins og hijáð hafa um-
raeddan fréttaritara að undanfömu.
Um eitt til viðbótar yfírsást
fréttaritaranum: Það að rita þá
gleðilegu frétt í Morgunblaðið, að
gamlir skólafélagar frá Siglufirði,
fæddir 1933, gáfu bænum sínum
góða gjöf, hringsjá, til að bjarga
frá gleymsku helstu ömefnum í
fjallahring Siglufjarðar. Og einnig
það, að þeir sýndu um leið gamalli
sögn um Álfhól fulla virðingu með
ýmsu móti sem ekki verður nánar
greint frá hér.
Þetta em orðin nokkuð mörg orð
um það, sem fólki fínnst kannski
lítið mál. En málið er alvarlegt að
mínum dómi fyrir það að sá mis-
skilningur og sá neikvæði andi, sem
fram kemur í títtnefndri frétta-
klausu og fleira, sem sagt var í
þessu sambandi, er aðeins til að ala
á tortryggni og óvild manna á með-
al.
Þessi skrif em tilraun til að kveða
það niður og hvetja til jákvæðari
fréttaflutnings innan bæjar og ut-
an.
Höfundur er kennari og myndlist-
armnðurá Siglufirði.
Afríka:
Engisprettu-
plága talin
yfirvofandi
Róm, Addis Ababa. Reuter.
TALSMAÐUR Matvæla- og land-
búnaðarstofnunar Sameinuðu
þjóðanna, FAO, skýrði frá því á
miðvikudag gær að sveimar af
engisprettum færðust nú sífellt
í aukana í austur- og miðhluta
Afríku og hefðu sést yfir Rauða
hafinu og Norður-Jemen. Þörf
væri á miklu átaki til að beijast
gegn skordýrunum sem ógna
uppskeru á stórum svæðum.
I Súdan þekja sveimamir um
3000 ferkílómetra svæði og éta um
300 þúsund tonn af jarðargróðri á
dag. Miklar rigningar, sem m.a.
hafa valdið flóðum í Khartoum,
höfuðborg Súdans, hafa einnig
bætt lífsskilyrði engisprettanna og
valdið mikilli fjölgun þeirra. Fjöl-
þjóðleg stofnun í Austur-Afríku, er
fylgist með faraldrinum, segir að
Qölgunin sé gífurlega hröð og muni
skaramir líklega fljúga af stað í
fæðuleit innan 10 daga.