Morgunblaðið - 01.10.1993, Page 40

MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 1. OKTÓBER 1993
40

„ ég h'db cáþú he-f-éirsagt aó þtir
hef&u Lagab> þettrx -bdu,1."
Með
morgunkaffinu
Ég er leiðbeinandi í heimilis-
bókhaldi og ég ráðlegg þér
að afhenda mér alla peninga
sem þú hefur á þér.

Þetta er nýjasti öryggisbún-
aður fyrir skíðamenn á
markaðnum.
HÖGNI HREKKVÍSI
BREF TIL BLAÐSINS
Kringlan 1 103 Reykjavík - Sími 691100 - Símbréf 691329
Hugleiðingar um
veðurstofu og veðurfréttir
Frá Árna E. Valdimarssyni:
VEÐURFREGNIR frá Veðurstofu
Islands hafa verið lesnar í Ríkisút-
varpinu frá stofnun þess, einnig í
Sjónvarpinu, þegar það hóf útsend-
ingar á sínum tíma. Lestur veður-
fregna þróaðist fljótlega í ákveðinn
farveg, sem hefur haldizt svo til
óbreyttur í marga áratugi. Flutning-
urinn var vel skipulagður, byrjað á
veðurhorfum og veðurspá, þá lesin
veðurlýsing á veðurstöðvum á land-
inu, erlendis frá og einnig frá skip-
um á hafi úti, eftir þann lestur voru
veðurhorfur og veðurspá endurtek-
in. Síðar var þessu breytt þannig,
að byijað var að lesa veðurlýsingu
frá veðurstöðvum' og veðurhorfur
og veðurspá lesin á eftir, ekki endur-
tekin. Virtist sem svo, að hlustendur
væru ánægðir með þetta fyrirkomu-
lag, hvað snerti veðurfregnatímann
og eins hvernig þær voru lesnar,
að minnsta kosti heyrðust ekki at-
hugasemdir eða óánægja frá nein-
um. Nöfn veðurstöðva voru lesin í
nefnifa-lli, sem manni finnst eðlilegt,
þegar lesin er upp langur nafnalisti.
En einn góðan veðurdag varð
breyting á flutningi veðurfregna í
útvarpi; veðurfregnatímar færðir
til, þeim fjölgað og nöfn veðurstöðva
lesin í þágufalli af flestum lesurum
Veðurstofu. Nokkur viðbrigði fannst
mörgum þessi breyting. Það var
orðinn rótgróinn vani að hlusta á
veðurfregnir á þessum föstu tímum
■í marga áratugi, einkum á tímana
kl. 1.10 og 18.45. Þá var lesin veð-
urspá, ásamt veðurlýsingu frá öllum
veðurstöðvum, sem sendu Veður-
stofu veðurskeyti. Þótti ágætt að
fá veðurfregnir þetta snemma dags
og eins rétt fyrir kvöldfréttir út-
varpsins. Veðurfregnatími kl. 07.30
er mjög heppilegur. Einnig fannst
mörgum óeðlilegt að heyra nafnaröð
veðurstöðva lesna í þágufalli, þó það
sé að sjálfsögðu rétt, þegar lestur
byijar með setningunni: „skeyti frá
veðurstöðvum kl....“. Nokkur um-
ræða varð um þessa breytingu og
ekki allir sammála eins og gengur.
Vitað er, að útlendingar á ferð
um Island hlusta á veðurfregnir frá
Veðurstofu í útvarpi og gæti það
vafizt fyrir þeim að átta sig á nöfn-
um veðurstöðva, lesin í þágufalli,
jafnvel þótt staðirnir séu merktir á
kortum. Sama má segja um alla þá
erlendu sjómenn og sportsiglinga-
menn, sem eru á siglingu umhverfis
landið. Eðlilegra er að nöfn veður-
stöðva séu lesin í veðurfregnum eins
og þau eru rituð á landakortum,
sjókortum eða í öðrum ritum, eins
og t.d. veðurstöðin Garðar, sem er
rituð þannig í kortum, en lesið Görð-
um í lestri veðurfregna; ekki er víst,
að útlendingar átti sig á því, að
þetta sé sami staðurinn. Hugsum
okkur, að veðurstöð héti Völlur (sbr.
Hvolsvöllur), þá yrði það lesið Velli
í veðurfregnum; annað dæmi; Skipin
„Njörður" og „Skjöldur“ senda Veð-
urstofu veðurskeyti, sem þá yrði
lesið „Nirði“ og „Skildi“ í veður-
fregnum. Hljómar það nokkuð ein-
kennilega í upplestri á löngum
nafnalista. Breiðavík er veðurathug-
unarstöð norðan Látrabjargs. Hefur
hún orðið útundan í þágufallslestrin-
um hvað beygingu snertir?
Hægt er að komast hjá því að
lesa nöfn veðurstöðva í þágufalli
með því, að í stað þess að hefja lest-
ur veðurlýsingar „skeyti frá veð-
urstöðvum kl. . . . byija heldur ein-
faldlega á “veðrið kl. . . .
Angmagssalik er þorp á austur-
strönd Grænlands og ritað þannig
í sjó- og landakortum. í símaskrá
fyrir árið 1993 eru tvö kort; annað
kortið sýnir veðurstöðvar, sem
senda veðurskeyti til Veðurstofu,
en hitt sýnir miðin og djúpin, sem
spár Veðurstofu ná yfir. I því korti
er fyrrnefnt þorp ritað Ammasalik
og lesið þannig í veðurfregnum út-
varps. Sveinn Sæmundsson, rithöf-
undur og fyrrum blaðafulltrúi Flug-
leiða hf., segir í bók sinni, „Fullhug-
ar á fimbulslóðum", útgefín 1992,
að mikil loðnumið voru í nágrenni
byggðarinnar, en loðna nefnist
„angmagssal“ á máli innfæddra, því
var þorpið nefnt Angmagssalik, á
íslenzku Loðnuver.. Gæti verið, að
framburður orðsins sé eins og lesið
er í veðurfregnum?
Skrítið er fyrir sjómenn að heyra
í veðurfregnum ijarlægð skips frá
landi gefna upp í kílómetrum, þeir
nota eingöngu sjómílur í því tilfelli.
Aðrir átta sig sennilega betur á
því, hvar skip er, með þessu móti;
gera sér ekki grein fyrir því, hvar
það er, ef staður þess er gefinn í
breiddar- og lengdargráðum, eins
og alltaf hefur verið gert fram að
þessu. Reyndar gefur Veðurstofan
oftast stað skips í breiddar- og
lengdargráðum, þegar um er að
ræða tilkynningar um hafís.
Þegar fréttir eru lesnar í Ríkisút-
varpi, kynnir þuiur sig í upphafi
lestrar, í Sjónvarpi er veðurfræðing-
ur kynntur, þegar veðurfregnir birt-
ast þar, en starfsfólk Veðurstofu,
sem les veðurfregnirí útvarp, kynnir
sig aldrei. Nokkuð óvenjulegt, að
lesarar veðurfregna í útvarpi skuli
ekki gera það í upphafi lestrar. Hlý-
legra væri, að lesarar heilsuðu hlust-
endum, og eins að senda þeim nota-
legar kveðjur að lestri loknum. Þess-
ar raddir hafa heyrzt, sumar hveij-
ar, árum saman í útvarpi og eru
hlustendum ákaflega kunnugar, er
því tími til kominn, að lesarar kynni
sig í upphafi lestrar veðurfregna.
Veðurstöðvar, sem senda Veður-
stofu veðurskeyti, eru dreifðar
nokkuð þétt á íslandi, fæst því nokk-
uð góð lýsing á veðri á landinu. En
þó er eitt svæði, sem verður stund-
um útundan, er það innan línu, sem
hugsast frá Reykjavík — Stafholtsey
— Hjarðarland — Eyrarbakki —
Reykjavík. Innan þessa svæðis er
mikil byggð og margar vinsælar
ferðamannaleiðir, auk aragrúa sum-
arbústaða. Áður var veðurathugun-
arstöð á Þingvöllum, síðar flutt á
Heiðabæ, sem lögð var niður sínum
tíma. Eflaust kæmi sér það vel að
fá veðurlýsingu frá einhverri veður-
athugunarstöð þarna miðsvæðis.
Að loknum þessum hugleiðingum
mínum vil ég færa starfsfóiki Veð-
urstofu íslands mínar bestu kveðjur
og þakkir fyrir alla þá góðu þjón-
ustu, sem ég hefi notið í starfi mínu
í marga áratugi á varðskipum og
mælingarskipum Landhelgisgæzl-
unnar og nýt hennar að sjálfsögðu
ennþá.
ÁRNI E. VALDIMARSSON,
Hringbraut 100, Reykjavík.
Víkverji skrifar
Sjómenn á íslenzku togurunum í
Smugunni hafa verið að senda
blaðamönnum tóninn að undan-
förnu. Þeir eru óánægðir með að
birtar skuli upplýsingar frá norsk-
um aðilum og ekki hafi verið talað
nægilega mikið við þá sjálfa.
Vegna þessa er rétt að upplýsa
að íslenzkir fjölmiðlar hafa birt
mörg viðtöl við íslenzka sjómenn í
Barentshafi, þar sem þéjrra sjónar-
mið hafa komið skýrt fram. En
einnig hefur það oft gerst, a.m.k.
hvað snýr að Morgunblaðinu, að
•ekki hefur reynst mögulegt að ná
sambandi við skipin í Smugunni
þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir. Fj ar-
íægðin er einfaldlega svo mikil frá
íslandi í Barentshaf.
Það er eðli góðra fréttamiðla að
birta sjónarmið beggja aðila þegar
tveir deila. Því þurfa íslenzkir sjó-
menn ekkert að vera viðkvæmir
fyrir því þótt birtar séu upplýsingar
fengnar hjá Norðmönnum.
Orðbragðið í yfirlýsingum sjó-
mannanna hefur ekki verið
pent. Oft og tíðum hefur það verið
ómengað sjómannamál. Víkveiji
birtir .hér á eftir frétt úr Vestfirska
fréttablaðinu. Þar má finna ekta
sjömannamál:
„Skipveijar á rækjuskipinu Guð-
mundi Péturs frá ísafirði höfðu
samband við blaðið og kváðust vera
alveg æfir út í Ríkisútvarpið. Þeir
stunda veiðar norður í hafinu við
Vestfirði og Norðurland og heyra
einungis Rás 1. „90% af efni Rásar
1 er helvítis menningarkjaftæði sem
eitt prósent af þjóðinni hlustar á,
en afgangurinn eru góðir þættir,“
sögðu skipveijarnir í samtali við
blaðið. „Við viljum bara koma því
á framfæri hvort ekki sé hægt að
útvarpa Rás 2 á þeim bylgjulengd-
um sem nást á miðunum við landið.
Það er nefnilega mannlegt efni á
Rás 2. Þessir andskotar geta alveg
sent út Rás 2 á þeirri bylgjulengd
sem Rás 1 er send út á miðin. Við
viljum sko heyra útvarpsefni sem
venjulegur hvítur maður skilur,"
sögðu þeir á Guðmundi Péturs. Svo
mörg voru þau orð.
XXX
erðbreyting varð á áfengi og
tóbaki í vikunni sem hafði það
m.a. í för með sér að bjór lækkaði
á bilinu 5,8-7,2%. Þetta eru auðvit-
að talsverð tíðindi. En viðbrögð
sumra veitingamanna eru ótrúleg.
Þeir segja að lækkunin sé svo lítil
að ekki taki því að lækka bjórinn
til neytenda!
Það hefur komið fram hér í Morg-
unblaðinu að fáheyrt okur er á bjór
hér á landi. Veitingamaður sem sel-
ur hálfan lítra á 600 krónur fær
þar af 337 krónur fyrir að rétta
ölkrúsina yfir barborðið. Og nú ætla
sumir af þessum mönnum að stinga
bjórlækkuninni í eigin vasa! Hvenær
segja bjórunnendur hingað og ekki
lengra?