Morgunblaðið - 24.12.1995, Blaðsíða 22

Morgunblaðið - 24.12.1995, Blaðsíða 22
22 B SUNNUDAGUR 24. DESEMBER 1995 MORGUNBLAÐIÐ SKOÐUN ISLENSK JOLATRE OG SKÓGRÆKT - FRAMTÍÐARSÝN HVERNIG er framtíð íslenskra jólatrjáa? Eig- um við til nóg af ís- lenskum jólatrjám næstu árin? Þurfum við að flytja inn tré? Vilja íslendingar kaupa ís- lensk jólatré? Hvaða tegundir þykja bestar? Þessum spumingum' og mörgum öðrum ná- tengdum er ekki auð- svarað en undirrituð tók að sér verkefni hjá Skógrækt ríkisins þar sem að reynt var eftir bestu getu að svara ofangreindum spurn- ingum. Var það liður í lokaverkefni greinarhöfunds í mark- aðsnámi við stofnunina EFL (Ekonomisk Forskning i Lund) sem svo aftur er stofnun innan Lund- arháskóla. Milli jóla og nýárs 1994 var sett á fót könnun meðal íbúa á Akureyri annars vegar og Reykjavíkur hins vegar sem í aðalatriðum átti að kanna hug manna til íslenskra og erlendra jólatrjáa og það hvernig að innkaupum á jólatrjám á viðkomandi heimili var hagað. Skulii hér tíundaðar helstu niður- stöður. Svörun á Akureyrarsvæðinu var 63,33% og á Reykjavíkursvæð- inu 55,33. Mikill munur var milli Akureyrar og Reykjavíkur á hvers konar jólatré voru keypt. Um það bil 'A hluti þeirra er svöruðu á Akur- eyri kaupa íslenskt og '/» kaupa er- lent. í Reykjavík aftur á móti er þessu öfugt farið. Þar kaupir ca 'A hluti þeirra er svöruðu erlend tré og tæplega 'A kaupa íslenskt, sjá með- fylgjandi töflu 1. Tafla nr. 1 Akureyri Reykjavík Kaupir crlent . 17% 31% Kaupir islenskt 34% 15% Nota gervitré 38% 34% Kaupir ekki 11% 18% Hvað varðar tegundarval virðist fólk á Akureyri kaupa meira af ís- lensku tegundunum stafafuru, blá- greni og fjallaþini heldur en gert er á Reykjavíkursvæðinu. Mætti ætla að fólk á því svæði sé almennt fróð- ara um eiginleika trjánna heldur en gerist á Reykjavíkursvæðinu eða þá að framboð af þessum trjám sé meira þar. Norðmannsþinur er ráð- andi í Reykjavík með 63%, rauð- greni selst þar mest af íslensku trjánum eða 13%, en afar lítið af blágreni og fjallaþini. Mætti ætla að hér vanti bæði að trén séu á markaðnum og fræðslu meðal al- mennings, sem samkvæmt því sem könnun hefur leitt í ljós, heldur oft að öll íslensk tré felli barrið. Það er hins vegar ekki rétt því t.d. fjallaþin- ur hefur sýnt sig vera sérstaklega skemmtilegt jólatré, er bæði vel barrheldinn, ilmandi og fallega grænn. Rauðgrenið er mikið keypt þó að það eigi til að fella barrið en með réttum aðferðum má halda rauðgreni fallegu og barrheldnu yfir jólin. Passa verður að vökva vel og verður rótin alltaf að vera í vatni því ef hún missir snertinguna við vatnið þá kemst loft inn í æðar trés- ins og þá er sagan sögð, barrið fell- ur og enginn verður ánægður. Því er um að gera, noti maður rauð- greni, að kaupa réttan jólatrésfót undir tréð sem getur tekið mikið vatn. Með tilkomu fjallaþins eru allar Hrefna Hjálmarsdóttir líkur á því að við höfum fundið góða tegund til þess að nota á jólunum í framtíðinni. Nú sl. sumar lét Skógrækt ríkisins sá til 80.000 plantna af fjallaþini og er það vonandi að skóg- arbændur feti í fótspor þeirra. Þegar fram i sækir getur þetta orðið ágætis aukabúgrein hjá þeim bændum sem hafa landsvæði til. Það á eft- ir að aukast verulega að fólk kaupi lifandi jólatré ef við tökum mið af þróun í nágranna-" löndum og þar er einnig farið að bera á því að fólk kaupi tvö jólatré, annað til þess að hafa innan- dyra og hitt utandyra. Það væri náttúrlega best að öll jólatré sem hérlendis eru seld væru íslensk með tilliti til að alls kyns sjúkdómar og skordýr geta flust inn með erlendum tijám sem við í dag erum svo hepp- in að vera laus við. Það ætti því að vera stefnan hjá íslensku þjóðinni að kaupa íslenskt á meðan það er til og á þann hátt styrkja íslenska skógrækt og stuðla að stærri og fegurri skógum hérlendis. Sam- kvæmt könnuninni voru nokkrir sem ekki keyptu íslensk lifandi jólatré vegna þess að þeir vildu ekki eyða íslenskum skógum, en þetta er mik- ill misskilningur því að fyrir hvert selt jólatré eru 30 önnur gróðursett. Einnig er aldrei grisjað það mikið í skógunum að þeir skemmist eða hverfi, allt er þetta skipulega unnið með það að markmiði að stækka skóga landsins. Því má segja að það sé hálfgerður bjarnargreiði að kaupa erlent tré til þess að ganga ekki á skóga íslands. Þau íslensku jólatré sem sett eru markað hérlendis eru eingöngu þau sem hægt er að sjá af og eigum við að vera stolt yfir því að hafaíslenskt jólatré í stof- unni okkar. I dag lítur markaðurinn þannig út að 'A hluti seldra trjáa er íslenskur og % erlendur og er ástæðan sú að enn hefur ekki tekist að fylla kvótann með íslenskum trjám því menn hafa einfaldlega ekki hugsað nógu langt fram í tím- ann þegar trén voru gróðursett hér áður fyrr. Það tekur 10-20 ár að fá gott jólatré í réttri stærð og einnig verða alltaf einhver afföll, þ.e. ekki er hægt að nýta ðll tré sem jólatré. Það er von mín að eftir þessa könn- Gerð hefur verið könnun á vegum Islendinga á kaupum á jólatrjám. Hrefna Hjálmarsdótt- ir segir hér frá niður- stöðunum._____ un muni þetta breytast og að skóg- ræktarmenn muni vaskir gróður- setja fleiri tré en áður hefur verið gert og einnig fleiri tegundir. Ekki má gleyma rauðgreninu þó að kom- in sé fram góð tegund jólatrés (fjalla- þinur) því alltaf mun verða fólk sem eingöngu vill rauðgreni og finnst það vera hið eina sanna jólatré. Það má segja, samkvæmt könnun- inni, að meginþorri þeirra er kaupa hinn erlenda norðmannsþin gerir það vegna þess að hann fellir ekki barr- 'ð og er fallegur. Svo virðist vera sem Reykvíkingar eyði hærri upp- hæð í innkaup á jólatrjám en Akur- eyringar enda eru þar fleiri sem kaupa norðmannsþin sem er dýrari miðað við stærð. Reykvíkingar kaupa flest tré af stærðinni 125-150 cm en Akur- eyringar kaupa flestir stærri tré eða 151-170 cm. Aldur virðist hafa hér eitthvað að segja en fólk fætt á árun- um 1950-1959 kaupir mest af háum trjám miðað við aðra árganga séum við stödd á Akureyri en í Reykjavík er það fólk fætt á árunum 1960- 1969 sem kaupir hæstu trén. Á Akureyri er það fólk fætt á árunum 1930-Í939 sem kaupir lægstu,trén en í Reykjavík fólk fætt á árunum 1920-1929. í hverju þessi munur er fólginn er ekki gott að segja en þó má álykta að á Akureyri séu keypt hærri tré vegna þess að þar kaupa margir rauðgreni sem er ódýrara miðað við hæð heldur en norðmanns- þinurinn sem ræður rikjum í Reykja- vík. Hvað varðar aldursdreifingu miðað við stærð trés þá er greinilegt að ejdra fólk kaupir almennt lítil tré. Ýmislegt í niðurstöðum könnun- arinnar bendir til þess að lifandi jóla- tré hafi fyrst orðið tíska í Reykjavík áður en hefðin barst út á land og þar af leiðandi fylgt eldri aldurshópi í Reykjavík. Hjá árgöngum upp úr 1940 virðist þessi munur á milli staða hverfa sem sýnir að lifandi jólatré er jafnt í tísku á Akureyri sem í Reykjavík og eru það árgang- SIuðnmflurviöÍRteneka stögrækl Stærðkt Vc-rnda skóga fcbnds 3% \ 6% \ Falegt Aðr ar ástæöur 13% ie% btensfcjútatréuppseM 1% v^ B«hernayílr)6l ^\ 3% ->^^ > \ Ódýrt I 9% r+eMegra 1% ,---------------------------------- FöWrgefinstré _^"*^**^ 3% —-,"*^ ~, )T^^k 3% y / ^a ]f BarrheUið W 17% Hassteysia 4% / Þttttré 4% Þaegilegra 14% Reykjavík. StuöningurviÖi&lenBka venjan Stógrwkt e% Vernda stóga Iskands \ 2% \ ^** lnutinn 1% Stasrflin 6% Aörar ástœöur 7% ^^ ísbnsk jótatré uppseU 1% "---^ Fetegt l 20% B*the#nayfirJÓI Egötré ^_^~~*^^ 1% -*"*^ >^ Fekkgefinstré^^ 2% -^ yS Ofnaomö _s . 4% / S A ^^ÉH / Ódýrt / 13% ' 3% Aburínn ' 3% Möfré Þægjtegra -»% 3% BarrheHö 20% Akureyri ar 1950-1959 sem kaupa flest tré í dag, þetta eiga svo væntanlega eftir verða árgangar 1960-1969 smám saman og svo koll af kolli eftir því sem árin líða. Árgangarnir 1950-1959 kaupa helst lifandi tré, bæði íslensk og erlend, en eldri og yngri árgangur kaupa frekar gervitré eða ekkert. Það virðist vera ráðandi að öll fjöl- skyldan sjái um innkaup á trénu, bæði á Akureyri og í Reykjavík, en þó má sjá að húsbóndi er með í all- flestum tilvikum. Þó ber að líta þetta gagnrýnum augum því ekki er skipt niður eftir aldurshópum og ef það væri gert gæti skiptingin verið allt önnur, t.d. að algengara væri hjá yngri kynslóðinni að konan sæi um innkaupin. Skemmtilegur mælikvarði á að könnunin sé vel marktæk voru niður- stöður í töflu 2 sem að sýna hlut- fall aðspurðra eftir því hvert væri karl eða kona. Taflanr.2 Akureyri Reykjavík Karl 42% 40% Kona 58% 60% Hér er næstum enginn munur á Reykjavík og Akureyri. Sömu sögu er að segja um meðfylgjandi skífu- rit, en þar er kannað hvort munur sé á því hverjar ástæður er sagðar fyrir vali á tré eftir því hvort að- spurður er karl eða kona. Afskap- lega lítill munur er á milli kynja og staða. Sem sýnir að hvar sem fólk býr og hvort sem það er karl eða kona þá liggja svipaðar ástæður að baki því hvaða jólatré er valið. Niðurstöður sýna og kemur það ekki á óvart að því fleiri sem fjöl- skyldumeðlimir eru því meiri líkur éru á að keypt sé jólatré. Þeir sem að kaupa erlent geta vel hugsað sér að kaupa íslenskt eða 83% á Akureyri og 91% í Reykjavík. Ef við lítum nánar á þá sem kaupa erlent og geta ekki hugsað sér að kaupa íslenskt þá gefa þeir upp ástæðuna að íslensk tré felli barrið, en hér þarf að auka fræðslu því nið- urstöður sýna að sami hópur myndi kaupa íslenskt ef það væri barrheld- ið. Svipaðar ástæður eru gefnar upp ef við lítum á þá sem ekki vilja kaupa íslenskt og eiga gervitré. Sama er að segja um þá sem ekki kaupa tré, hér gætir þó þess að fólk heldur að verið sé að eyða skógum landsins með því að kaupa lifandi íslenskt; hér þarf því það sama og í fyrri lið- um, fræðslu og aftur fræðslu. Greinilegt er að fólk þekkir ekki nógu vel til trjánna á markaðnum og gæti salan án efa stóraukist með aukinni fræðslu og forsjálli skóg- rækt. Það er líka greinilegt að upp- runi trésins, þ.e.a.s. íslenskt, hefur mjög mikið að segja. Á töflu 3 sést hvað hefur verið gróðursett af jólatrjám síðustu ár. Hér sést hvar þarf að fylla í eyður og hve mikið er hægt að selja það og það árið. Hér er mikið verk að vinna og er mikilvægt að við byrjum á því að gróðursetja meira af barrtrj- ám af öllum algengustu tegundun- um; rauðgreni, fjallaþini, blágreni og stafafuru. Varast ber að hætta gróðursetningu á rauðgreni þótt að það felli barrið því það mun alltaf finnast hópur sem aðeins vill rauð- greni, því í augum margra er það hið eina sanna jólatréð. Svo ættum við, Islendingar góðir, að líta á það sem skyldu okkar að kaupa fyrst íslenskt jólatré sé það til á markaðn- um því við getum alltaf verið viss um að það er skógræktinni fyrir bestu. Hðfundw er markaðsráðgjafí á Egihstöðum. Tafla nr. 3. Gróðursetning síðastliðin 15 ár hjá Skógrœkt ríkisins. Allt landið. iíauð- greni Sitka- greni Hvít; greni Stafa- fura Blá- greni Fjalla- pinur Sitka- bastarður Þinur Berg- fura Brodd- Sveig- Svart- Síberiu- fura fura greni þinur 1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 166030 68630 80000 57845 60550 48430 47785 58050 2685 22505 28675 3480 1480 11100 10905 39210 48190 22936 19750 14965 6600 15300 7190 13083 18250 28890 48780 35975 40450 65390 48375 62605 26670 6942 18925 5695 8085 6965 53115 23272 47170 16445 77579 86840 18700 19100 2525 450 720 9900 4825 30950 28490 400 5605 6900 34085 34825 49825 91083 78810 112360 80750 49730 79875 54979 6575 138471 125410 120736 119025 77714 25109 27359 56019 96575 117118 74791 61800 18700 0 3555 0 6500 14125 5550 16230 9155 14800 11970 15790 6565 7490 15153 21480 17920 57476 13000 30924 9875 31900 14300 3560 835 250 5190 2640 6206 11000 24700 3500 3620 1800 1550 5760 32662 25530 5225 200 7200 6610 2725 17457 7525 7525 5120 17450 13200 40050 28150 12000 2625 7400 2010 10 975 3075 310 4000 1095 590 2000 1200 2850 400 250 2905 250 810 4000 400

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.