Morgunblaðið - 22.10.1997, Blaðsíða 23

MORGUNBLAÐIÐ
LISTIR
MIÐVIKUDAGUR 22. OKTÓBER 1997 23
Gúmmí o g
þerripappír
TONUST
Gcrduberg
LJÓÐATÓNLEIKAR
Sönglög eftir Brahms. Þórunn Guð-
mundsdóttir sópran; Kristinn Om
Kristinssou, píanó. Menningarmið-
stððinni Gerðubergi, sunnudaginn
19. september kl. 17.
VITASKULD er ábyrgðarlaust
að fullyrða um skoðanir annarra
tónleikagesta sem hafa ekki, og
verða sjálfsagt aldrei, verið kannað-
ar af Gallup, en eitt af því sem
hvarflaði að manni að gæti hafa
dregið úr aðsókn á tónleikum þeirra
Þórunnar Guðmundsdóttur og
Kristins Arnar Kristinssonar sl.
sunnudag væri hljómburður salar-
ins. Það hefur verið sagt áður, en
sakar ekki að endurtaka einu sinni
enn, að akústíkin uppi í Gerðubergi
er, að viti undirritaðs, með því þur-
rasta sem þekkist í borgarlandinu,
og nánast afleit fyrir söng.
Það blóðuga við þetta er auðvit-
að, að starfsfólk menningarmið-
stöðvarinnar hefur engu að síður
lyft grettistaki í kammertónlistar-
málum höfuðborgarinnar og langt
umfram húsráðendur margfalt
betra hljómnæðis. En þótt standi
til að reyna að laga heyrðina þar
efra í náinni framtíð (hafi lítill fugl
farið með rétt mál), þá urðu áheyr-
endur að svo komnu að sætta sig
við hljómvistarumgjörð, sem gerði
álíka lítið fyrir mannsröddina og
gúmmísella. Fyrir bjartan sópran
hefði sannarlega verið hægt að óska
sér betra umhverfis.
Tónleikarnir, sem voru hinir
fyrstu af 6 áformuðum í Schubert-
Brahms kammer- og ljóðatónleika-
röð á vegum Camerarcticu, Tónlist-
arfélags Akureyrar og Gerðubergs
í tilefni af tímamótaárunum 1797
og 1897, hófust með Liebestreu
Op. 3,1, Mádchenlied Op. 107,5,
Die Mainacht Op. 43,2 og
Vergebliches Stándchen Op. 84,4.
Þórunn söng af þrótti og töluverðri
kimni í Kvöldlokkunni árangurs-
lausu. Vakti hún einnig athygli fyr-
ir fremur sjaldheyrt fyrirbrigði hér
um slóðir, nefnilega víbratólitun
textans í Maínóttinni, sem átti eftir
að endurtaka sig í nokkrum seinni
lögum dagskrár (Schwesterlein,
Therese o.fl.) á stöðum þar sem
textinn - sem fylgdi því miður ekki
í tónleikaskrá - gaf sérstakt tilefni
til. Víbratólitun, eða öllu heldur það
að draga meðvitað úr eðlilegu „nátt-
úruvíbratói," er ætíð vandasöm,
enda óvíða fastmótaður þáttur í
söngkennslu; klassískir söngvarar
þurfa þar oft að feta sig á eigin
spýtur, þó að fyrirbrigðið sé vel
þekkt í ýmsum geirum dægurlaga-
söngs. Þórunn fór hinsvegar gæti-
lega og tókst nokkuð sannfærandi
upp, þó að röddin virtist svolítið
ófókuseruð í Mádchenlied.
Virðing Brahms fyrir þjóðlaginu
kom vel fram í útsetningum hans
á hinu gullfallega Da unten in Tale,
Schwesterlein og hinu austurfrís-
neska galsafengna Och Moder, þar
sem Þórunn leyfði alþýðlegu lát-
leysi laganna að njóta sín við
smekklegan undirleik Kristins Arn-
ar. Síðustu 5 lög fyrir hlé gerðu
meiri kröfur, og sýndi söngkonan
fyrirtaks hæð, kraft og úthaid í
löngum hendingum laga eins og
Immer leise wird mein Schlummer
Op. 105,2 og Der Gang zu Liebchen
Op. 48,1.
E g er ekki
hræddur við
köttínn!
BÓKMENNTIR
Barnabók
SAGAN AF MÚSA-MÚS
eftir Moshe Okon og Söru Vilbergs-
dóttur. íslenskur texti: Sigrún Bima
Bimisdóttir. Mál ogmenning, 1997.
29 bls.
MÚSA-MÚS er lítill músastrákur
sem telur sjálfum sér trú um að
hann sé stór og þurfi ekki að vera
hræddur við köttinn þó að mamma
fari út og hann þurfi að vera einn
heima. En hugmyndaflugið er ríkt
og ískur, skuggi, eða ímynduð veiði-
hár og eyru skjóta honum skelk í
bringu. Músa-mús hefur sín ráð og
með því að fara í svuntu mömmu
og skó pabba telur hann sig færan
í flestan sjó.
Öll börn þekkja það að vera
hrædd. Myrkfælni, ótti við hið
óþekkta og ímyndaður hryllingur
er nokkuð sem flest öll börn upplifa
en eldist af við aukna þekkingu og
betri stjórn á umhverfinu. í þessari
bók er músarunginn látinn reyna
það að vera einn. Hann er hræddur
við köttinn og finnst hann vera alls
staðar nálægur. Hræðslan kemur
út á honum tárunum en hann reyn-
ir eins og hann getur að hafa stjórn
á óttanum, venjulega með því að
telja sjálfum sér trú um að hann
sé stór og sé „Súper-músa-mús“
(bls. 11). Það helsta sem honum
verður til halds og trausts eru þeir
hlutir sem tengja hann þeim sem
Ohugnanleg yfirvegun
BOKMENNTIR
Skáldsaga
RANDAFLUGUHUNANG
eftir Torgny Lindgren. Hannes Sig-
fússon þýddi. Mál og menning,
1997.147 bls.
NÝJASTA skáldsaga sænska rit-
höfundarins, Torgnys Lindgren,
heitir Randafluguhunang og fjallar
um tvo menn sem nærast á hatri
hvor anríars. Þetta
eru bræður, báðir eru
þeir dauðvona og eina
ósk þeirra er að lifa
hinn. Inn í þessa fár-
ánlega tilgangslausu
baráttu kemur kona
sem er sérfræðingur
á sviði dýrlinga. Hún
ætlar að gista í húsi
annars bræðranna
eina nótt en ílendist
þar um tíma, eða
þangað til stríðinu
milli bræðranna lýk-
ur. Það er í raun og
veru ekkert sem held-
ur henni þarna hjá
bræðrunum annað en
undarleg lífssýn
þeirra, sérstakur lífsmáti þeirra og
hið gagnkvæma og alltumlykjandi
hatur sem virðist í fljótu bragði
ekki eiga sér neina viðhlítandi skýr-
ingu, nema ef til vill í lundarfari
bræðranna.
Konan kemst hins vegar hægt
og bítandi að því að ýmislegt hefur
á daga þessara bræðra drifið, og
ekki allt jafngott. Þeir virðast hafa
bitist um alla hluti, annar hefur
ekki mátt eignast neitt svo að hinn
hafi ekki viljað það líka. Þannig
hafa þeir tekist á um sömu kon-
una, báðir hafa þeir þóst eiga sama
barnið og sama köttinn. Og í hvetju
tilfelli verður baráttan upp á líf og
dauða.
En þrátt fyrir allt þetta virðast
bræðurnir taka lífinu með stóískri
ró, ekkert virðist koma þeim úr jafn-
vægi, yfirvegun þeirra er nánast
óhugnanleg, þeim líður vel í yfirveg-
uðu hatri sínu hvor á öðrum.
Og eitthvað virðist halda konunni
þarna hjá þeim, í hennar augum
gætu þeir allt eins verið dýrlingar.
Sagan gerist í Norður-Svíþjóð.
Snjór og vetrardrungi hvíla yfir
sviðinu. Stíllinn og frásagnarhátt-
urinn tekur mið af þessu. Orðin
falla á pappírinn eins og þungar
snjóflygsur þekja nakta jörð, hægt
og hægt. Þannig verða líka bræð-
urnir tveir skiljanlegri, þótt þeir
standi þarna eins og tvö eyðibýli
sem voru yfirgefin í snatri; hlutirn-
ir enn á sínum stað en virðast ekki
gegna neinu hlutverki lengur, eru
tilgangslausir og áhugalausir um
umhverfi sitt, fyrri störf og fyrra
líf skipta engu máli, það eina sem
einhveiju varðar er að standa eins
lengi og unnt er.
Líf þeirra virðist þó fá nýjan til-
gang með komu konunnar; með
henni fá þeir nýtt bitbein. Hún teng-
ir þá líka saman, ber á milli þeirra
óbein skilaboð. Hún hlustar á sögur
þeirra, frásagnir úr lífi þeirra sem
virðast alltaf stangast á þótt þær
fjalli um sömu atburði. Þannig er
aldrei allt sem sýnist, það er alltaf
önnur hlið.
Það færist líka hiti í kofana þeirra,
það rýkur úr strompunum, þeir
svitna og konan fer að gera hluti
fyrir þá sem flesta myndi óa við.
Sagan er grótesk, líkamleg; lýsingar
hennar rista stundum á hol.
Randafluguhunang er saga sem
ekki lætur mikið yfir sér en það er
samt ekki hægt að leggja hana frá
sér. Hinn undarlegi heimur hennar
og þessir stóísku, grótesku, sannar-
lega einkennilegu menn draga ie-
sandann inn í bókina.
Það hlýtur að hafa verið erfítt
verkefni að koma hinum hægláta
og meitlaða stíl til skila í íslenskri
þýðingu en Hannes Sigfússon leysti
það verkefni vel af hendi.
Þröstur Helgason
Eftir hlé voru flutt Klage Op.
69,1-2, Salome Op. 69,8 og Von
ewiger Liebe, auk átta lög í ein-
söngsútfærslu á Zigeunerlieder-
söngkvartettum Brahms við píanó-
undirleik (Op. 103). Kristinn Örn
„söng“ víða mjög fallega á (að vísu
fjarska góðan) Bösendorfer Gerðu-
bergs og sýndi einnig viðeigandi
tilþrif, þegar sígauna-„slagharp-
an“ Cimbalom lét á sér kræla með
vaggandi arpeggíóum í píanósatzin-
um.
Vart fór að verða við nokkur
þreytumerki hjá Þórunni undir lok-
in, enda mörg og átakamikil lög
þar á undan, en það leyndi sér ekki,
að raddefnið er gott, hæðin glæsileg
og tónvísi og söngtækni á sínum
stað. Það er kannski tæplega hægt
að marka form söngvara rétt eftir
nýafstaðið sumarleyfl, en líklega
hefði maður að svo stöddu viljað
heyra örlítið meiri fyllingu á neðra
sviði, stöku sinni meiri fókus í radd-
beitingu, og kannski skýrari og
kringdari þýzk sérhljóð í textafram-
burðinum, þó að lokhljóðin í enda
orða væru oftast góð. Kristinn Örn
lék mjög nettilega, og er greinilega
kominn í raðir beztu meðspilenda
landsins. Einstaka rúbató hans
hefði samt mátt vera þyngra í mót-
un og staccatóin breiðari, sérstak-
lega í þessum margskammaða
þerripappírssal.
RíkarðurÖ. Pálsson
hann treystir best, pabba sínum og
mömmu, en þrátt fyrir það sveiflast
hann milli ótta og gleði. Að lokum
rekur þó óttinn hann undir rúm og
þar er hann þegar mamma kemur
heim aftur. En hann er stoltur og
telur mömmu sinni trú um að hann
hafi alls ekki verið neitt hræddur
og hafi bara verið að fela sig undir
rúminu.
Málfar sögunnar er hnökralaust
en illa kann ég við að láta Músa-
mús vera í karlkyni. Það stríðir
gegn íslenskri málvenju að hafa
kvenkyns orð á karlkyns verum.
Myndirnar eru litsterkar og sem
slíkar við hæfi þess aldurs sem sag-
an er ætluð, en þeir sem mynd-
skreyta barnabækur verða að gera
sér grein fyrir því að börn vilja
hafa myndir raunverulegar og ég
er ekki viss um að mjög lítil börn
átti sig á öllu myndefninu sem fylg-
ir þessari sögu. Til þess eru sumar
myndirnar of stílfærðar þó listræn-
ar séu.
Sigrún Klara Hannesdóttir
Nýjar bækur
• SKÁLDSAGAN Minnisblöð úr
undirdjúpunum eftir Fjodor
Dostojevskí er í þýðingu Ingibjarg-
ar Haraldsdóttur.
Dostojevskí skrif-
aði Minnisblöð úr
undirdjúpunum árið
1864. Eins og flestar
sögur hans gerist
hún í Pétursborg eft-
ir miðja nítjándu öld,
en í raun takmarkast
Dostojevskí fögusviðið að mestu
leyti við hugarheim
sögumanns sem jafnframt er aðalper-
sóna. í kynningu segir m.a.: „Fáir
höfundar hafa kafað eins djúpt í
mannssálina og Dostojevskí eða verið
óvægnari í greiningu sinni á henni. I
Minnisblöðum úr undirdjúpunum er
margt sem venjulegum lesanda væri
óbærileg lesning ef ekki væri húmor-
inn. En í sögunni er líka að fínna
pólitíska og mjög eindregna andstöðu
við þá kenningasmiði sem vilja gera
mannkynið hamingjusamt með valdi.“
Minnisblöð úr undirdjúpunum er
fimmta skáldsaga Dostojevskís sem
út kemur í íslenskri þýðingu Ingi-
bjargar Haraldsdóttur.
Utgefandi erMál og menning.
Bókin er 136 bls., unnin íSvfþjóð.
Kápuna gerði Róbert GuiUemette.
Verð: 2.980 kr.
• LJÓÐABÓKIN Úlfabros er eftir
Önnu Valdimarsdóttur. Bókin er
kynnt þannig: „Úlfabros lýsir sárs-
aukafullri reynslu
konu þegar ástar-
höllin hrynur fyrir
atlögu svika og
óhreinlyndis. Ljóðin
lýsa vonbrigðum,
reiði og djúpstæðum
sársauka. En skáld-
ið lætur ekki þar við
sitja. Ljóð Önnu
flalla ekki síður um
baráttuna, sáttina
og loks sigurgöngu
konunnar semtekur á móti nýjum,
útréttum höndum, nýrri ást.
Ljóðin eru opin og auðskilin enda
gefur viðfangsefnið ekki tilefni til
annars en að koma hreint fram,
draga frá öllum gluggum og kalla
út: „Hér er ég; ef þið viljið getið þið
tekið þátt í reynslu minni; hún er
líklega ekki ósvipuð reynslu ykkar.“
Þetta erfyrsta bók Onnu Valdi-
marsdóttur. Bókaútgáfan Forlagið
gefur bókina út. Úlfabros er 154
bls. að stærð. Margrét Zóphanías-
dóttirgerði kápu og Prentsmiðjan
Oddi hf. prentaði.
Sjalfstædisstefnuna
inn í n v ja öld
Kjósum HELGU í
í borgarstjórn
1998-2002
HELGA JÓHANNSDÓTTIR
SJÖ BARNA MÓÐIR
-þekkir fjölskyldumálin
MÁLSVARI FATLAORA
-áratuga reynsla í nýjum
málaflokki hjá borginni

VINNUR MEO ÖLDRUÐUM
-þekkir brýn málefni þeirra
VARABORGARFULLTRÚI
-fjölþœtt og yfirgripsmikil
reynsla í borgarmálum
Helga Jóhannsdóttir
hefur reynslu á sviðum
eftirtalinna viðfangsefna:
- Málefni aldradra
- Málefni fatladra
- Umhverfismál
- Umferdarmál
- Samgöngumál
Engin kosningaskrifstofa, en síminn er 55 31211 fró kl. 17:00-22:00
Prófkjör sjálfstæðismanna í Reykjavík er dagana 24.-25. október