Dagblaðið Vísir - DV - 13.12.1982, Side 6

6
DV. MÁNUDAGUR13. DESEMBER1982.
Neytendur Neytendur Neytendur Neytendur
Grein sem ég skrifaði um verðlag í
Fríhöfninni í Keflavík og birtist á síð-
unni nú fyrir nokkru virðist ætla aö
hafa töluverð eftirmæli. Þannig skrif-
ar Mats Wibe Lund eftirf arandi bréf:
Með tilvísun til athyglisverðrar
greínar á neytendasíðunni í DV 7. des.
sl. er full ástæða til að vara við inn-
kaupum „á vildarkjörum” í Fríhöfn-
inni. Þar kemur tvöfeldni ríkisinsfram
í „óhugnanlegrimynd”.
Allar vörur að verðmæti 1.400 kr. eöa
meira eru tollskyldar — hvort sem þær
eru keyptar erlendis eða í Fríhöfninni.
Kaupir þú hlut erlendis er líklegt aö þú
fáir hann enn ódýrari heldur en í Frí-
höfninni. Væntanlega gerir þú þér
grein fyrir því (ef um dýran hlut er að
ræða) að þér ber að greiða af hlutnum
aöflutningsgjöld og söluskatt. — Svo er
reyndar líka um það sem þú kaupir í
Fríhöfninni!
Ef þú lesandi góður, þekkir umfang
þeirra gjalda sem ber aö leggja á þaö
sem þú kaupir fram yfir 1.400 kr.
muntu fljótt sjá að þaö borgar sig
heldur að kaupa hlutina í Reykjavík.
Ef verð í Fríhöfninni er lagt til
grundvallar og aðflutningsgjöldum og
söluskatti bætt ofan á verður þaö í
mörgum tilfellum, eins og t.d. meö
myndavélar og filmur, 10—35% dýrara
að versla í Fríhöfninni ef farið er að
lögum!
Eftir því sem ég kemst næst, er
starfsfólki Fríhafnarinnar ekki uppá-
lagt að benda íslenskum viðskiptavin-
um sínum á þessi ákvæði. Þannig
stundar í raun ríkiö sölu til þegna sinna
á fölskum forsendum. Ríkið veltir hins
vegar vandamálunum yfir á tollverði
sina hinum megin í sama húsi. Mér er
sagt að þeim sé meinilla viö þessa
verslunarhætti Fríhafnarinnar.
Að vísu segja margir aö þetta og hitt
ætti maöur að vita. En það er ekki rétt
af DV aö birta grein eins og þá sem
kom 7. des. sl. án þess aö allur
sannleikurinn sé sagður.
Var ekki annars ætlunin að starf-
rækja Fríhöfnina til aö afla erlends
gjaldeyris — en ekki að stunda opin-
bera hrossakaupmennsku við íslend-
inga.
Ríkið að keppa
við sjálft sig
Sigurður Þorleifsson í versluninni
Amatör hringdi og tók í sama streng og
Mats. Hann sagði aö í raun væri ríkiö
að keppa viö sjálft sig. Þannig seldi
það fólki á einum stað ýmsan tollfrjáls-
an vaming. A sama varningi seldan í
verslunum væri hin§ vegar lagt alveg
gifurlega af sama ríkinu. Þannig aö
þeir sem mögulega gætu komiö því við
keyptu eða létu kaupa fyrir sig það
sem hægt væri annað hvort í Fríhöfn-
inni eða jafnvel í verslunum erlendis.
Þannig yrði ríkið af miklum tekjum í
formi tolla og söluskatts. Siguröur
sagðist til dæmis hafa vissu fyrir því
aö á einu ári seldust 2000 myndavélar í
Fríhöfninni. Gott þætti hins vegar ef
salan færi upp í 500 vélar í öllum
verslunum í Reykjavík samtals á einu
ári. Sigurður sagðist vita það að 99% af
því sem selt væri af hlutum sem
myndavélum í Frihöfninni væri selt Is-
lendingum.
Til þess að nefna dæmi um gifurlega
álagningu rikisins tók Sigurður filmu-
verð. Við gefum okkur það að ákveöin
filma kosti 100 krónur á svonefndu
FOB verði. Það er að segja filman
komin til landsins, búið að greiöa verð
hennar erlendis, greiða fyrir flutning-
inn heim, tryggingar og bankakostnað.
Þá bætist við hana eftirfarandi.
krónur
Fflmuverð 100
35% tollur ‘ 35
Samtals 135
43% vörugjald 54
Samtals 189
25% hefldsöluálagning 47,25
Samtals 236,25
40% smásöluálagning 94,50
Samtals 330,75
23,5% söluskattur 77,70
Samtals 408,50
Þannig tekur ríkið af þeim 408 krón-
um sem filman kostar endanlega út úr
Ftestír nota tækífærið þegar þeir fara um Frihöfhina tíf að kaupa eins og þeir mögulega gata og hafa afni á. Kaupmenn i Reykjavík eru ekki sam
mála um hversu hagkvæmt þetta er bæði fyrir fóikið sjétft og þó aðallega fyrir ríkið. .,
Kaupmenn um verð íFríhöfninni:
RIKIÐ ER AÐ TAKA
ÚR EIGIN VASA
missir af miklum tollum og söluskatti
búð hvorki meira né minna en 166,70
krónur.
Sigurður sagöi að tollar á linsum og
öðrum fylgihlutum myndavéla væru
enn hærri en þetta. Þess vegna keypti
bókstaflega enginn maður þetta hér í
verslunum. Þó þessir hlutir væru mun
ódýrari í Fríhöfninni en hér í búöum
væri ekki óalgengt að þeir væru enn
ódýrari í verslunum erlendis, sérstak-
lega í Bandaríkjunum. Enda brigðust
útlendingar oft reiðir við þegar þeir
spyrðu um verð hér í búðum og fengju
þaðuppgefið.
Gera kaupmenn
tortryggilega
Þá hringdi Magnús Finnsson for-
maður Kaupmannasamtakanna. Hann
sagði að með verðkönnuninni væri
verið að gera keupmenn tortryggilega.
Þar sem engar skýringar fylgdu henni
um það af hverju verðmunur væri
þetta mikill teldi almenningur ugg-
laust að verslanir í Reykjavík væru að
okra á fólki.
100% álagning
Einn kaupmaöur sem baö mig fyrir
nafnið sitt hringdi líka til aö segja frá
því aö þó vörur í Fríhöfninni væru
ódýrar væri samt 100% álagning á
þeim öllum. Guömundur Karl Jónsson
verslunarstjóri sagði að það væri rétt
að álagningin færi stundum upp í 100%
og jafnvel yfir það á sumum vín-
tegundum. En á öðrum vörutegundum
færi hún niður í 30%. Eftir því sem var-
an væri dýrari því minna væri lagt á
hana. Kostnaöur við rekstur Fríhafn-
arinnar væri líka mikill, mun meiri en
við að reka verslun. Búðin væri opin á
öllum tímum sólarhrings og því hefði
starfsfólkiö hærra kaup en almennt
gerðist.
Ódýrara postulín?
Einn sölumaöur á postulíni hringdi
líka til þess að segja frá því að hvað
sem um aðrar vörur mætti segja þá
væri það ljóst að postulín væri ódýrara
út úr búð í Reykjavík en suður á Kefla-
víkurvelli. Guðmundur Kal sagði að
það gæti oft verið svo. Á postulíni er
enginn tollur, aðeins 3% verðjöfiiunar-
gjald. Otlendingar keyptu nær allt
postulinið. Fríhöfnin yrði vegna þess
að verð á öllu væri í dollurum að taka
fleiri íslenskar krónur fyrir hvem hlut.
Verslanir í Reykjavík gætu hins vegar
geymt sér hækkunina eitthvað öriítið
lengur.
Til að bæta fyrir brot okkar könnuð-
um við verð á einum hlut úr postulíni,
þeim sem mest er keyptur nú fyrir jól-
in. Það er jólaplattinn frá Bing og
Gröndal. Kann kostar í Fríhöfninni 294
krónur en i búð í Reykjavík 398 krónur.
Svo ekki virðist dæmi kaupmannsins
alvegpassa.
DS
Veitlagsstofnun gleym■
ir ódýrustu versluninni
A.K. Ottesen skrifar:
Mig langaði sí svona að skjóta því
að verölagsstofnun með allar sínar
verðkannanir og samanburð á milli
verslana aö hún virðist alltaf gleyma
þeirri verslun sem alltaf er með
ódýrustu og þar að auki bestu
vörumar. Þessi verslun er Kom-
markaðurinn á Skólavörðustíg. Sem
dæmi um verð í Kommarkaðnum, þá
voru þar til epli á 18,50 kr.kg þegar
lægst verð á eplum í verðkönnun
verðlagsstofnunar var 19,75 kr. kg og
í annarri könnun var lægsta verð á
eplum nefnt 14,50 kr.kg en þá voru til
í Kommarkaðnum prýðileg dönsk
eplí á 13,00 kr.kg. Svipað má segja
um verð á tómötum, þegar lægsta
verð i verðkönnunum verðlags-
stofnunar var 63,00 kr.kg var Kom-
markaðurinn meö tómata á 45,50
kr.kg og er enn, sem þar að auki eru
iífrænt ræktaðir og ættu að vera dýr-
ari gæðanna vegna. I Kornmarkaðn-
um getur maður að auki sjálf ur valið
vöruna sem ekki er hægt í öðrum
verslunumþar seih afsláttarverð er,
heldur veröur maður aö kaupa stóra
poka af hverri vörutegund. Oft em
skemmdir ávextir í þessum pokum
sem ekki er ef maður velur vöruna
sjálfur.
Reyndar skil ég það vel að Kom-
markaðurinn passi kannski ekki vel í
alhliða verðkönnun þar sem hann
t.d. selur ekki hvítan sykur, bleikt
hveiti og kóka kóla: Vörur sem fólk
ætti að láta eiga sig ef því er annt um
heilsu sína. En það eru margir sem
eru að auka neyslu sína á grænmeti,
ávöxtum og kornvörum. Þetta fólk
ætti að fá að vita hvar þessar vörur
eru ódýrastar. Svo ef verölags-
stofhun er að reyna að auka verö-
skyn neytenda og benda á ódýrustu
verslanirnar hvers vegna gerir hún
sér ekki það ómak að benda á ódýr-
ustu verslunina með þessa vöru-
flokka.