Dagblaðið Vísir - DV - 29.03.1983, Blaðsíða 12

Dagblaðið Vísir - DV - 29.03.1983, Blaðsíða 12
12 DAGBLAÐIÐ-VISIR DV. ÞRIÐJUDAGUR 29. MARS1983. Úlgáfufélag: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF. Stjonvirformaöurogútgáfustjori: SVEINN R. EYJÓLFSSON.' Framkvæmdastjónogutgáfustjóri: HÖRÐUR EINARSSON. Ritstjórar: JÚNAS KRISTJÁNSSON og ELLERT B. SCHRAM. Aðstoðarritsfjdri: HAUKUR HELGASON. Fréttastjórar: JÓNAS HARALDSSON og ÓSKAR MAGNÚSSON. Auglýsingastidrar: PÁLLSTEFÁNSSON og INGÓLFUR P. STEINSSON. Ritstióm: SÍÐUMÚLA12—14. SÍMI86611. Auglýsingar: SÍDUMÚLA33. SÍMI27022. Afgreiðsla,áskriftir,smáauglýsingar,skrifstofa: ÞVERHOLTI11. SÍMI27022. Sími ritstiórnar: 86611. Setning,umbrot, mynda-og plötugerö: HILMIR HF., SÍÐUMÚLA12. Prentun: \ ÁRVAKUR HF., SKEIFUNNI19. .Áskriftarveroá mánu'ði 180 kr..Verð.í lausasölu 15 kr.'Helgarblað 18 kr. . Milli tektar og tvítugs Sennilega er enginn aldurshópur jafnafskiptur í þjóðfé- laginu og unglingarnir. Börn njóta umhyggju foreldra, uppeldis og fræöslu og eru undir verndarvæng löggjafar og föðurhúsa vegna ungs aldurs og ósjálfstæðis að öðru leyti. Fullorðið fólk nýtur almennra mannréttinda, er sjálfs sín ráðandi, enda stjórnar það sjálft og ræður þeirri þjóðfélagsgerð sem það býr við. Gamalt fólk nýtur um- önnunar aðstandenda og margvísleg félagsleg þjónusta er sniðin við þess hæfi. Lofsvert átak er gert í húsnæöis- málum þess, þótt betur megi gera. En unglingarnir? Hver sinnir þeim, hvar eru þeir á vegi staddir? Aldurinn milli tektar og tvítugs er sennilega viðkvæmasta aldursskeiðið. Hálfstálpaðir unglingar á gelgjuskeiði eru að kynnast lífinu, kostum þess og göll- um, meðvitaðir um þroska sinn og kenndir, en ókunnugt um getu sína og möguleika. öbeislaðir af fordómum en fáfróðir um refilstigu og reynslu. Heimilin gefa þeim lausan tauminn og sjálfir telja þeir sig færa í flestan sjó. Á unglingsárunum bergja flestir af hinum beiska bikar og horfa löngunaraugum til hins for- boðna ávaxtar. Freistingarnar eru margar, og örlög unglingsins geta ráðist af tilviljanakenndum félagsskap eða ómótuðum hugmyndum. Þeir sjá fyrir sér trylltan stríðsdans full- orðna f ólksins kringum gullkálfinn, óhóf og örvinglan um- hverfis sig, fyrirmyndir í fáfengileikanum. Með þessu er ekki sagt að allir foreldrar vanræki ungl- ingana, né heldur að unglingar falli fyrir hverri freist- ingu. Mannlífið býður upp á gæfu og gleði ef rétt er á haldið, og sem betur fer rata margir hinn gullna meðal- veg manndóms og siðgæðis. En ekki skaðar að miðla unglingunum af reynslu, vera þeim til aðstoðar á þroskaskeiðinu og koma þeim til manns. Það vill oft gleymast og dragast þangað til við horfumst í augu við þá staðreynd að unglingurinn er sjálf- ur orðinn f oreldri eða er okkur týndur í hringiðu lífsins. Þessa dagana standa fermingar yfir. Hundruðum sam- an ganga unglingarnir til altaris og játast kristinni trú. Eflaust leiðast margir hugsunarlaust til þeirrar vígslu, og veislur og g jafir verða fyrirf erðarmeiri en hinn kristni boðskapur. Engu að síður er fermingin mikilvægur þáttur í þeirri viðleitni aö opna augu ungu kynslóðarinnar fyrir hinu góða og jákvæða í lífinu. Inntak kristinnar trúar, kærleikurinn gagnvart náunganum, er kannski einasta haldreipið í viðsjárverðum heimi. Sá unglingur sem hugs- ar og skilur guðstrúna er betur undir framtíðina búinn. Hann hef ur gott veganesti. En fermingin er tímamót í víðari skilningi. Stundum er sagt að með fermingunni sé verið að taka unglinginn í fullorðinna manna tölu. Ef til vill er það skýringin á því skeytingarleysi sem unglingunum er sýnt. Nú þurfi ekki lengur að hugsa um þá sem börn, nú séu þeir sjálfs síns herrar. Rétt er það, að unglinga á ekki að umgangast sem ómálga börn. Þeir hafa komist til nokkurs þroska þegar fermingin er afstaðin. En mjög er það misráðið að láta þá afskiptalausa eða hrinda þeim eftirlitslaust út í hringiðuna. Unglingar þurfa á samfylgd foreldranna að halda sem félögum og förunautum. Fermingin er ekki endalok, heldur áfangi í uppeldinu, þar sem kirkjan og foreldrarnir taka höndum saman. Unglingnum má ekki gleyma, þótt okkur finnist ferm- ingarbörnin fín og fáguð og fullorðinsleg. ebs Búnaðarþing um hesta Páskahretið ætlar aö verða með langvinnara móti núna og laugar- dagurinn var lengi að opna blýgrá augun; fór seint á fetur, enda alhvít jörð og slippkuldi. En svo nefna menn norðanátt með sérstakri, votri kælingu, sem engin skjólföt virðast geta hamið. Um miðja vikuna hafði orðið aö fella niður kennslu í mörgum skólum fyrir noröan og vestan. En þetta er nýr siður á Islandi; að loka skólum ef hvessir, og geta kennarar og skóla- stjórar þá ákveðið að liggja í bælinu um hávertíðina, meðan daglauna- menn og sjómenn halda sér með annarri hendi eða báðum, við að hafa ofan í f ólk. Og þetta skeður, meðan skólarann- sóknadeildir, skólasálfræðin og kennarafélögin halda því látlaust fram, að skólinn sé vinnustaður, og ekkert annað. Og markmið hans alvara. Undir þessum pilsfaldi á svo að ala upp nýja Islendinga til að róa á vetrarvertíðum og hengja upp skreið. Eg er þó ekki alveg viss um að þessi skólastíll henti okkur alveg. Og þettaernýrsiöur. Minnist ég þess til dæmis ekki, þegar ég var í barnaskóla, að lokað væri vegna veðurs, húskuldi var þó landlægur þá út af kolaleysi og báru- járnsrokvorutíð. öldruö kona vestan úr Dölum, sem alin var upp suður á Grímsstaðaholti í Reykjavík, (þar sem nú er Fálka- gata) minntist þess nú ekki að hafa misst dag úr í barnaskóla, en hún fór með móður sinni til að horfa á búðar- glugga á nýjársdag árið 1900, þegar ný ógnaröld var að koma á f ætur. Þá voru engir strætisvagnar og börnin á Grímsstaðaholtinu ösluðu snjóskafla, eða aurfláka og brutust með storminn í fangiö í skólann, en óbyggt var þá á Melunum og þar sem Háskólinnernú. Börnin af Holtinu höfðu svo fata- skipti í Melkoti, sem var syðsti sveitabærinn, þarna, og stóð þar sem nú er ráðherrabústaðurinn. Og svo gengu þau þann spöl, sem eftir var í skólann; þá komin í hreint. Aldrei féll úr dagur í barnaskólan- um, enda skiljanlegt, því skólinn var ekki oröinn vinnustaður þá. Þá var það líka minnisstætt, að Valdimar Kr. Jónsson prófessor sagði frá því í útvarpinu um daginn, þegar hann var í barnaskólanum í Hnifsdal. Þá var hann hvass í Hnífsdal og í einni hviðunni lyftist skólahúsið og fauk af grunninum, en börnin sátu eftir á gólfinu og héldu áfram reikn- ingi og að stafa, eins og ekkert hefði í skorist. Enda hygg ég að óvíða séu börn útskrifuð eins vel í atvinnulif og vesturáfjöröum. Auðvitað var þetta þó guðsmildi, þarna í Hnífsdal, en aðstæður eru þó um margt betri fyrir skólagöngu í vondum veðrum núna. Hlífðarföt eru betri, samgöngur betri og skóla- húsin eru úr steini. Fimmvindstiga- skólarnir munu þegar fram líða stundir, því miður, skila þjóðinni innisetumönnum fyrst og fremst, ef svoheldur semhorfir. Vort skólaskip þarf því þyngri k jöl- festu, svört segl og sterka snældu undir þófturnar, eins og sagt er austurviösanda. Meðal helstu mála, sem til umræðu voru um helgina, var búnaðarþing, þótt fáeinar vikur séu liðnar, síðan því var slitið. Ekki veit ég hvers vegna, en í mínum kunningjahópi Kjallarinn Jónas Guðmundsson eru margir Skagfirðingar er telja hrossasvið og kýrhraun hinn mesta munaö. Aðrir halda gæðinga og eru í f élögum, sem elska hesta. Á nýafstöðnu búnaðarþingi var aðallega rætt um hesta, enda brenna, hrossasölumál bænda einna mest á barnmörgum fjölskyldum í Reykja- vík nú um stundir, og hjá öðrum heimilum, sem rekin eru undir mjólkurlögum. A búnaöarþingi deildu menn harkalega um það, hvort selja bæri stóðhesta úr landi, eða ekki, en með sölu vaari hugsanlegt að einhverjir í útlöndum byrjuðu að rækta íslenska hestinn, og þá í samkeppni við íslenska hrossabændur. Þótt það útaffyrir sig væri mikill léttir fyrir heimilin á mölinni, að búnaðarþingi tókst að greiöa úr hrossasöluvandanum, þá kom það fólki nokkuð í opna skjöldu, að til stæði nú að byrja að rækta íslenska hestinn erlendis. Þeir sem liggja í bókum töldu, að það hefði verið gert í áaðgiskal50ár. Hrossasala til útlanda er nefnilega ekki ný búgrein á Islandi, heldur mjög gömul. I 120 ára gamalli Islandslýsingu segir maður frá Kalífornínu m.a. á þessa leið, en hann var hér á ferð áriðl862 (stytt): „Þegar gufuskipið kemur til Reykjavíkur er eina fjörið á staðnum kringum hestaprangarana. Undir eins og farþegarnir eru komnir á land er tekið að bjóða þeim hesta. Það er jafnt á komið með flökkurum og slæpingjum alls staðar í heimin- um að þótt þeir eigi ekki bót fyrir rassinn á sér virðast þeir alltaf eiga einhver ítök í eign af þessu tæi. Odæmilegustu mannkerti, sem hugsast geta, taka aö flykkjast til gistihússins með allar þær útslitnu, lömuðu, höltu, blindu og fótaveiku bikkjur sem tekist hefur að hafa upp á í nágrenninu. Slíkur söfnuður hefur ekki sést í neinu öðru landi. Ullhærði hesturinn hans Barnums var ekkert að sjá á móti þessum loðnu, dverg- vöxnu, meiddu, hjólbeinóttu, kið- fættu, litlu kvikindum sem boðin eru furðulostnum ferðamanninum. Þeim fylgja óskiljanlegar ættartölur sem — ef þær eru þýddar orðrétt — hljóta að merkja aö þeir séu afkom- endur þorska og hrísrunna. Það er erfitt að sjá út aldur þeirra eftir stærðinni og allar þær reglur sem hægt er að styðjast við í mati á hestum annars staðar i heiminum bregðast hér. Eg taldi suma þeirra vera um það bil fjögurra mánaöa gamla en varð ekkert undrandi þegar áhorfendur, sem engra hags- muna áttu að gæta, sögðu mér að þeir væru frá tólf til fimmtán ára gamlir. Ef á að láta skepnugreyin njóta sannmælis verður að viðurkenna að það er líkt með þeim og sviðnum köttum að þeir reynast betur en ætla mætti eftir útlitinu. Þótt þeir séu ekki ínikið fyrir augað eru þeir að minnsta kosti harðgerir, liprir og tryggir. Og það sem betra er, í landi þar sem er stundum mjög erfitt að finna fóður éta þeir hvað sem er nema mjög hart hraungrjót og illmeltanlegt grágrýti. Vegna þessara mikilvægu kosta er allmikið flutt af þeim til Skotlands á hverju ári til ræktunar og undaneldis. Tvö skip voru í Reykjavík að taka hesta þegarégvarþar." Af þessu sjá menn, að nokkuð seint er í rassinn gripið hjá búnaðarþingi og okkur Framsóknarmönnum, að hindra erlenda ræktun á íslenska hestinum. Hann er orðinn að gæðingi og konungsgersemi fyrir löngu, og er ræktaöur í mörgum löndum. Það væri á hinn bóginn áhugavert, ef búnaðarþing tæki landbúnaðar- mál einhvern tímann á dagskrá, svona við hentugleika. Það myndi gleðja ómegðina fyrir sunnan. Jónas Guðmundsson, rithöfundur.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.