Dagblaðið Vísir - DV - 29.03.1983, Blaðsíða 10

Dagblaðið Vísir - DV - 29.03.1983, Blaðsíða 10
10 DV. ÞRIÐJUDAGUR 29. MARS1983. Utlönd Utfönd Utlönd Útlönd Breskir dátar loita uppijarðsprengjur sem Argentínumenn höfðu komiö fyrir, en stórar landspildur eru óaðgengilegar enn vegna sprengjuhættu. Leifar argentinskrar herflugvólar við Port Stanley og stöðugur erill breskra herskipa inn og út úr höfninni minna staðarmenn á atburðina í fyrra. Eins árs afmæli sem enginn fagnar Um mánaðamótin veröur ár liðiö frá því að Argentína hernam Falk- landseyjar. Þótt ekki sé lengra um liðið bendir margt til þess að í hugum margra Breta sé Falklands- eyjastríöið á leiðinni inn á gleymsk- unnarspjöld. Þessi ellefu vikna deila umeyjarn- ar syðst í Atlantshafi skildi þo eftir sig fyrir Breta ýmis vandamál óleyst, diplómatisk og efnahagsleg. Þau munu um hríð minna Breta á þennan vetur. Það var sem sagt 2. apríl í fyrra sem Argentínuher beitti því sígilda herbragði að koma hinum að óvörum og hertók eyjarnar. Þær hafa verið nýlenda Breta síðan 1833, en Argentínumenn hafa lengi gert tilkall til þeirra. Þær kröfur reisa þeir á þeim sögulegu forsendum að Falklandseyjar (eða Malvinas, eins og þær hétu á spönsku, og svo kalla Argentínumenn þær enn í dag) voru nýlenda Spánar þegar Spánn veitti Argentínu s jálfstæði. Margaret Thatcher gerði út flota skipa með sjóliðum, fallhlífasveitum og Harrier-herþotum til þess að frelsa eyjarnar undan hernámi Argentinu. Eyjarnar voru endur- heimtar en yfir þúsund dátar, sjó- liðar og flugliöar lágu í valnum, meirihlutinn Argentínumenn. Mikil umfjöllun Það mun fara lítið fyrir hátíða- höldum í tilefni þessa afmælis í Bretlandi þar sem almenningi er kannski minnisstæðust fréttakvik- mynd sem sýndi liðsflutningaskip Argentínumanna í Port Stanley og trúði þá varla eigin augum. Fram til þess höföu fáir Bretar heyrt af Falk- landseyjum. Eftir það var erfitt að finna þann mann sem ekki vissi eitt- hvaö um þessa nýlendu og íbúa hennar, 1800 tvífætlinga og 600 þúsund ferf ætlinga í sauðargærum. Síðan hafa verið skrifaðar þrettán bækur um Falklandseyjastríðið. Sjónvarpið hefur kvikmyndaö þær í bak og fyrir og blöðin lagt marga metra af lesdálkum undir greinar og frásagnir af stríðinu. Það er orðið nokkuð útjaskað sem umræðuefni í boðum og á Ölstofunum. Margur Bretinn vildi feginn aldrei heyra á það minnst framar. 1 skoöana- könnun Gallups, ekki alls fyrir löngu, vildu tveir af hverjum þrem Bretum að stjórnin tæki upp samn- inga viö Argentínu um framtíð eyjanna. 52% töldu það ekki svara kostnaði (12 milljaröar króna á ári) aðverjaeyjarnar. Stór reikningur Núna, eftir að mesti æsingurinn er runninn af mönnum, er frekar unnt að gera upp reikningana. Enginn vafi leikur á því aö þessi snöggunni sigur 8 þúsund milur suöur í hafi varð hinni bresku þjóðarsál mikil andleg lyftistöng og gæddi hana nýju sjálfstrausti eftir áratuga hnignun Bretaveldis. Sigurinn var Bretum staðfesting þess að með því að standa sameinaðir og færa ein- hverjar fórnir byggju þeir enn yfir nægri seiglu til þess að sigrast á erfiðleikunum. A hinn bóginn sitja Bretar uppi með skuldbindingar um að verja þessa dvergvöxnu og fjarlægu nýlendu og það kemur til með að kosta þá 2,5 milljarða sterlingspunda fram til ársins 1986, sem er vel yfir ein milljón punda á hvern eyja- skeggja. Samningshorfur litlar Enn hefur Argentína ekki fengist til þess að lýsa þvi yfir að stríðiö sé á enda og hefur 2. apríl verið gerður að almennum frídegi í Argentínu sem minnst verður með hátíðahöldum. Það er vitað að hernum í Argentínu svíöur ósigurinn sárt og niðurlæging- in og elur á von um að geta einhvern tíma rétt hiut sinn. En jafnvel þótt Argentína fengist til þess að lýsa yfir stríðslokum er ljóst að djúpt yröi á því að samn- ingar tækjust við stjórnina í Buenos Aires um framtíð eyjanna. „Það kemur ekki til greina að semja um yfirráð Falklandseyja," sagði Margret Thatcher forsætisráðherra nýlega í þinginu. „Það mundi jafn- gilda svikum við þá sem böröust fyrir málstaðinn og létu lífið." — Hún lýsti því yfir að Bretar ættu engra annarra kosta völ, á meðan Argentína vildi ekki hverfa frá til- kalli til eyjanna, en fylgja áfram þeirri stefnu sem kölluö hefur verið ,,Falklandseyjavirkið". Nefnilega að verja með hervaldi eyjarnar fyrir ásælniArgentínu. Ámeðan eyjaskeggjarsjálfir vilja Á alþjóðavettvangi er þó lagt fast að Bretum að semja. Jafnvel vinir og bandamenn, eins og Bandarikin, sem studdu Breta í Falklandseyja- deilunni og stríðsátökunum. Bretum er það sjálfum ljóst að það hlýtur að reka að því aðtil samninga verður að ganga. Afstaða Breta markast af því, að yfirráð eyjanna verði ekki gefin eftir ef það stríðir gegn vilja og óskum íbúa FalWandsey ja. Bresk herskip halda uppi eftirliti á hafinu umhverfis eyjarnar. I síðustu viku voru sautján bresk her- og birgðaflutningaskip í Port Stanley sama daginn. Um4 þúsunddátar eru í varnarliðinu á eyjunum og heil flug- sveit af Phantom-þotum er ávallt viðbúin að mæta hugsanlegri skyndi- árás frá Argentínu. Mikil umskiptíí fámennu byggðarlagi Meöal íbúa Falklandseyja sjálfra, og þá einkanlega þeirra sem búa í Port Stanley (1050), er langur vegur frá því að stríðið sé gleymt. Stríöið breytti öllu lífi eyjaskeggja, og það er smám saman að renna upp fyrir þeim, að fyrri tíma hættir munu aldrei komast í samt lag aftur. I stað tíu þúsund manna hernáms- liðs Argentínumanna, sem við upp- gjöfina varð á brott frá eyjunum, er nú 4.300 manna breskt varnarlið. Stöðugur erill er viö höfnina þar sem herskip koma og fara, þungir her- flutningabílar grafa sundur vegina og stöðugur vélagnýr frá herþotunum sem yfir fljúga. Þessu liði var fagnað með faömlögum og tárum fyrst eftir frelsunina, en álagið af sambúðinni er farið að Falklandseyjar, árieftirinnrás Argentínumanna Ungir eyjaskeggjar á göngu í Port Stanley par sem „ástandið" er farið • að setía sinn svip á bæjarbraginn. þreyta þessar 1800 sálir sem þarna eiga heimili sín. Komnir í „ástandið" „Hvenær veröur íþróttahús skólans rýmt af hernum og aftur tekið til almenningsnota? Hvernig eiga vegirnir aö standast þessa þungaflutninga? Á að banna dátunum að verja frítíma sínum á 'ölkrá bæjarins þar sem hópur þeirra braut allt og bramlaöi í fylliríi um daginh?" — Slíkar spurningar eru farnar að gerast áleitnar. Ástands- mál á borð við þau sem við þekkjum hér á Islandi frá ástandsárunum eru farin að skjóta upp kollinum. Samt eru eyjaskeggjar þakklátir Bretum fyrir nærveru þeirra og varðstöðu og vilja ekki herinn burt. Þeir vænta þess að ástandið færist í betra horf þegar reist hafa verið sérstök herskólahverfi fyrir dátana. Sumir sneru aftur til heimila sinna og fundu þau nánast í rúst eftir að argentínska hernámsliðið var þaöan á brott. Innanstokksmunum haföi verið stolið og ekki einu sinni barna- leikföng skilin eftir. En aðrir kunna skárri sögur að segja af 74 daga hernáminu. Sumt er óbreytt frá fyrri tíð. Ekkert sjónvarp er á eyjunum, þótt „vídeó" sé útbreitt. Þarna er sveita- sími með sveif og símtöl eins og fyrr afgreidd gegnum ,,miðstöð". Stærsta verslunin er í eigu Falk- landseyja-fyrirtækis, sem á meira en 43% alls jarðnæðis á eyjunum. Sauð- fjárræktin er sem fyrr aðalatvinnan, en 240 manns starfa hjá fyrirtækinu. ístríðsskapi enn Töluverðar framkvæmdir hafa verið á vegum hersins við flugvallar- gerð og fleira. Ein afleiðing stríðsins var sú að hin litríku Falklandseyja- frímerki seljast eins og heitar lummur og færði eyjunum meiri tekjur sl. ár' en tekjuskattur eyja- skeggja. Engin breyting hefur orðið á því að íbúar Falklandseyja vilji sameinast Argentínu, þvert á móti eru þeir orðnir enn eindregnari á móti þeirri hugmynd því að ekki hafa kærleikar aukist við heimsóknina fyrir ári. Eyjaskeggjar undirbúa þessa dagana hjartanlegar móttökur um 550 ættingja þessara 255 bresku dáta sem féllu í stríðinu í fyrra. Fólkið ætlar að heimsækja hermanna- grafirnar í næsta mánuði. — Beiðni barst frá Argentinu um að ættingjar nær 400 fallinna Argentínumanna fengju að heimsækja hinstu hvílu- staði þeirra. Þeirri beiðni var hafnað af eyjaskeggjum. Svo að á sinn hátt heldur striðið áfram.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.