Dagblaðið Vísir - DV - 29.03.1983, Blaðsíða 14

Dagblaðið Vísir - DV - 29.03.1983, Blaðsíða 14
14 DV. ÞRIÐJUDAGUR29. MARS1983. f^ IlEiilml l^l^l &%&& Wlillfl I SÍMAR FLOKKANNA? Vilmundur Gylfason á beinni línu hjá DV Hringingar til Vilmundar Gylfasonar, formanns miðstjórn- ar Bandalags jafnaðarmanna, bárust víðs vegar af landinu á beinu línunni í gœrkvöldi. Sem fyrr voru það blaða- mennirnir Ólafur E. Friðriksson, Sigurður Pór Salvarsson, Jón G. Hauksson, Jón Baldvin Halldórsson og Kristján Már Unnarsson, sem unnu úr spurningum og svörum. Ekki er unnt, rúmsins vegna, að birta alveg allar spurningar og verða fáeinar að víkja, einkum þegar spurt hafði verið keimlíkra spurninga áður. -óm. Skatturá verslunar- og skrifstofu- húsnæði Magnús Halldórsson í Reykjavík spurði um þekkingu Vilmundar á 67. grein stjómarskrárinnar sem fjaliar um aö eignarrétturinn skuli vera frið- helgur. I tengslum viö það vildi hann vita hvers vegna Vilmundur hefði staðiö að því með ríkisstjórninni að framlengja skatt á verslunar- og skrif stof uhúsnæði ef tir að hann yfirgaf Alþýöuflokkinn en var áður á móti honum. Vilmundur: „Þegar við segjum að eignarrétturinn sé friðhelgur erum við ekki að afsala okkur rétti til skatt- heimtu. Það er lögfræðilegur misskiln- ingur að þessi grein stjórnarskrár- innar feli eitthvað það i sér sem telst vera upptaka eigna. Þessi skattur var settur á 1978 og þá var það Alþýðuflokkurinn og þar með talið ég sem stóð að því. Alþýðuflokk- urinn lagði ekki til fyrr en nýverið að leggja skattinn niður. Viö lögðum til fyrir tveim árum að helminga hann. Svo gerist þaö nú að aöstæður breytast. Ég skoðaði mjög vel i vetur, áður en ég greiddi atkvæði mitt, hvað þessi skattur fæli í sér og hvort viðkomandi starfsemi gæti staðið undir honum með góðu móti. Mitt mat var þaö aö hér væri um að ræða sann- gjarna skattheimtu. Skattlagning er eitt af þeim dapurlegu verkum sem þingmenn verða að vinna, ég verð bara að taka það á mig sem þingmaður. Menn verða að velja og hafna. Eg valdi að styðja þennan skatt til þess að þurfa ekki aö leggja á einhverja aðra skatta annarsstaðar." Kannabisefni Páil Daníelsson, Kópavogi, spurði um afstöðu Bandalags jafnaöarmanna til kannabisefna: „Bandalag jafnaðarmanna hefur enga yfirlýsingu gefið um þetta. En ég persónulega tel okkur skylt, sjálfra okkar og barna okkar vegna, að fara mjö'g hægt og halda uppi ströngu eftir- liti, eins og til dæmis fíkniefnadóm- stóllinn hefur gert. Okkur ber aö fara að með fyllstu gát og halda uppi mjög ströngu eftirliti," svaraði Vilmundur. Hugarfars- breyting Vilmundar? Garðar Steindórsson í Hafnarfirði spurði Vilmund h vort hann myndi sýna af sér jafnmikla röggsemi í baráttunni við möppudýr og kerfiskarla og hann gerði meðan hann var dómsmála- ráöherra, ef hann fengi ráðherradóm aftur nú? Vilmundur: „Bandalag jafnaðar- manna leggur upp með hugmynda- fræði sem er mjög á skjön við hugmyndafræði fjórflokkanna, við leggjum til mjög róttækar breytingar á stjórnkerfinu sjálfu. Auðvitað förum við ekki inn í ríkisstjórn nema upp á þau býti sem við erum að leggja til. Að öðrum kosti gerum við samfélaginu miklu meira gagn í upplýstri stjórnar- andstöðu." Garöar taldi að mikil hugarfarsbreyting hefði oröið hjá Vilmundi síðan hann var ráðherra. „Ég kannast nú ekki við neina slíka hugarfarsbreytingu," sagði Vilmundur. „Vandinn var sá að þennan stutta tíma sem ég var ráðherra var það í minnihlutastjórn og fyrri helminginn stóð yfir kosninga- barátta, seinni helminginn höfðumenn sagt af sér og það var nú því miður ekki ráðrúm til mikilla gjörða en nokk- urra þó. Eg held að þaö hafi verið eins vel unnið og ef ni stóðu til." Hvaða stef nu varðandi skrípaleik álversins? Guðmundur Jónsson, Reykjavík. Eg vil fá að vita hvaða stefnu þú ætlar að halda f ram varðandi skrípaleik álvers- ins í Straumsvfk og raforkusöluna til þeirra. Ætlar þú að taka afstöðu með hægri hliöinni eöa þeirri vinstri? „Mér finnst í fyrsta lagi að raforkuverðið til álversins hafi verið og sé of lágt. En menn verða að gá að því að þegar þessir samningar voru gerðir í upphafi þá bjuggu menn viö svolítið villandi upplýsingar. Sérfræðingar héldu að vatnsaflsorka væri að syngja sitt síðasta og kjarn- orka væri að taka við. Og við þessar aðstæður hafa menn samiö um lægra verð, en seinna reyndist rökrétt. I öðru lagi finnst mér ekki skynsam- legt, að samningsmál við erlenda aðila sé dregið inn í kosningabaráttu. Hvað varðar þessi mál öll vil ég ítreka að ég tel að það eigi að reyna samningaleiðina til þrautar og með því er ég engan mælikvarða að leggja á efni málsins. En samningaleiðina skulum við ávallt reyna til þrautar." Ekki höft né skömmtun Gunnar Halldórsson í Reykjavík spuröi hvort Bandalag jafnaðarmanna væri tilbúið að berjast gegn innflutn- ingi á þeim erlendum varningi sem hægt væri að framleiða hér á landi, svo sem fatnaði, sælgæti og tilbúnum einingahúsum. Vilmundur: „Við segjum í okkar drögum að málefnagrundvelli að viðskiptahöft og skömmtun skuli ekki í lög leiða. Þessari spurningu eins og þú leggur hana upp hlýt ég því að svara neitandi. Astæðan fyrir því er mjög einföld. Við höfum reynt hér viðskiptahöft. Viðskiptahöft þýða það að í einhverja nefnd fara þrír eða fimm einstaklingar og þeir fara að ákveða það hvað fólkið í landinu þarf og hvað það þarf ekki. Þeir fara væntanlega að ákveða það hvað þeir þurf i ekki sjálf ir og meta það svo að aðrir þurf i það ekki. Eg hitti einn slfkan mann um daginn, sem var að tala fyrir innflutnings- höftum. Og ég spurði hann hvaða vöruflokk hann vildi fyrst setja á haftaskrána. Hann nefndi snyrtivörur kvenna. Nú er það augljóst aö hann notar sennilega ekki mikið af snyrti- vörum kvenna. Þetta segi ég aðeins til undirstrikunar því hvert haftastefnan leiðir okkur. Það er alveg augljóst að vaxtar- broddurinn i okkar atvinnulífi á næstu árum verður í miðlungs- og smærri iðnaði. Það verður að skapa honum sömu skilyrði og öðrum innlendum at- vinnurekstri og eins að hann verði ekki undirboðinn af innflutningi, af varn- ingi sem er niðurgreiddur í fram- leiðslulandinu. Þetta er okkar stefna, en við erum algjöriega öndverð innflutningshöftum. Leiöin til aö vernda íslenskan iðnaö er ekki sú að setja boö og bönn, heldur að prédida fyrir fólki að kaupa inn- lendan varning og styöja þannig innlenda starfsemi." Samstarf með hverjum? Jón Trausti Markússon, Búðardal, spurði hvaöa tryggingu væntanlegir kjósendur Bandalags jafnaðarmanna hefðu fyrir því að Bandalag jafnaðar- manna gengi ekki til stjórnarsam- starfs „við hið ömurlega fyrirbæri í ís- lenskri pólitík sem Alþýðubandalag nefnist": , ,Svarið við þessu er í sjálf u sér sára- einfalt," sagði Vilmundur. „Trygging- in sem væntanlegir kjósendur Banda- lags jafnaðarmanna hafa fyrir því hvernig fulltrúar þess hegða sér næstu misserin felst í málefnagrundvelli þess. Viö erum að leggja til mjög rót- tækan uppskurð á stjórnkerfinu annars vegar og hins vegar mjög rót- tækan uppskurð í efnahagskerfinu sem felst í afskiptaleysi ríkisvalds af samningum. Þetta er það sem við munum leggja til grundvallar í þeim eftirleik sem þú ert að tala um. Enn sem komið er er flokkakerfið okkur mjög fjandsamlegt og ástæðan fyrir því er væntanlega sú að þeir vita sem er að þegar verið er að tala um aðskilnað löggjafarvalds og fram- kvæmdavalds þá er auövitað verið að draga úr hinum óeðlilegu völdum flokkanna yfir peningakerfinu og skömmtunarkerfinu. Við munum auðvitað ekki semja við nokkurn aöila á hans forsendum. Viö viljum semja á okkar eigin forsendum. Ef enginn af f lokkunum fjórum er tilbúinn að semja á þeim forsendum sem getið er um í drögum að málefnagrundvelli Bandalags jafnaðarmanna þá gerum við áreiöanlega þessu samfélagi mest gagn með því að vera næstu misserin í ábyrgri stjórnarandstöðu þar sem við inunum halda áfram meö okkar hugmyndafræði, hafa áhrif á löggjöf- ina í landinu. Og öruggt er eitt: Við munum hegða okkur sjálf í samræmi við það sem við erum að leggja til að menn heföi sér í stjórnkerfinu, vítt og breitt," sagði Vilmundur. Krukkað ílistanná ¦? Reykjanesi? Pétur Bjarnason, Vestmannaeyjum. Vegna hvers var þvi breytt, sem uppstillinganefnd í Reykjaneskjör- dæmivildigera? „Því var ekki breytt. Málið er það, að við erum níu vikna gömul samtök og við unnum með þeim hætti, aö sá hópur sem stóö að stofnun Bandalagsins, nefnilega miðstjórn þess, og plús tveir menn frá hverjum þeim hópi, sem hafa gengið til liðs viðBandalagið, sá um uppstillingar að þessu sinni. Og hvernig eigum við að fara öðruvísi að, níu vikna gömul samtök. Þetta var okkaraðferð." Blaðastyrkir Höskuldur H. Dungal, Reykjavik, spurði hvort það væri stefna Banda- lags jafnaðarmanna aö rikið héldi áfram að niðurgreiða Morgunblaðið, það er að halda áfram aö greiða ríkis- styrki til Árvakurs og því um líkt, þrátt fyrir hagnað af rekstri slikra útgáfu- fyrirtækja. „Meö öðrum orðum: Telur þú Morgunblaðsmenn sem þiggja ríkisstyrki „sjálfstæðismenn"?" „I málemagrundvelli Bandalags jafnaðarmanna er engin afstaða tekin til þessara blaðstyrkja sem þú nefnir. En ef þú værir aö spyrja mig persónu- lega þá hef ég, síðan ég kom á þing árið 1978, greitt atkvæði gegn þeim," svaraði Vilmundur. Endurgreiðsla lántakenda Ömar Kristvinsson í Hafnarfirði sagði að sér virtist nú svo komið að lántakar borguðu meira en verðgildi fengins iáns til baka og spurði um álit Vilmundaráþví. Vilmundur: „Það nær ekki nokkurri átt þegar menn eru að greiða til baka rétta vexti að launavísitalan er skert miklu meira. Þá er þessi stefna komin í ógöngur. Við leggjum til að þegar samið er um kaup og kjö'r þá gerist það með frjálsum hætti og án afskipta ríkisvaldsins. Sé þessari stefnu framfylgt, en til þess þarf auðvitað hugrakkt ríkisvald, þá gerast ekki þessir hlutir. Annað það sem gleymdist í útfærslu vaxtastefnunnar, var að taka húsnæðislánakerfið út fyrir sviga, því það rekur sig aldrei á markaðsvöxt. Við 80—90% verðbðlgu er þaö dýrslegur slagur sem fram fer um fjármagnið. Þær hugmyndir sem Bandalag jafnaðarmanna er með miða að því aö úr þessu sé dregið og við skulurn s já hvernig til tekst. Launa- jöfnuður? Þráinn Stefánsson, Akureyri, spyr: Mun Bandalag jafnaðarmanna stuðla að meira jafnvægi milli lægstu og hæstu launa? Vilmundur: Það sem við leggjum áherslu á í launamálum er í f yrsta lagi að samningar skuli fara fram án afskipta ríkisvaldsins. Þetta gildir um alla samninga nema auðvitað þá sem ríkið gerir við sitt eigið starfsfólk. Þetta þýðir það, að því er varöar launabil og aöra slíka hluti, að þeir standa upp á þá aðila er samningana gera. Önnur grundvallarregla okkar er sú að í vaxandi mæli verði fólki heim- ilað að semja um kaup og kjör inni í fyrirtækjunum. Alls staðar þar sem þetta hefur verið reynt, bæði erlendis og hérlendis, sýnir reynslan að þetta hefur meiri launajöfnuð í för með sér. Kosninga- aðferðir? Guðmundur M. Guðmundsson, Hafn- arfirði, spyr: Hvert er álit þitt á tillög- um Magnúsar Magnússonar um að kjósandinn raði sjálfur upp listanum í kjörklefanum? Vilmundur: Við í Bandalagi jafn- aðarmanna viljum ganga niun lengra. I fyrsta lagi að kjósandinn geti merkt við raðaöan lista ef hann vill. I öðru lagi að hann geti merkt við einstakling einhvers staðar af listanum og í þriðja lagi að hann geti merkt við svo marga einstaklinga sem honum sýnist, allt upp í tölu kjörinna fulltrúa. I því tilviki á hann að geta merkt þvert af listun- um._____________________ Misjafnt orkuverð Steinar Hreiðarsson á Seyðisfirði spurði Vilmund hvort hann teldi eðli- legt að fólk úti á landi byggi við fjór- faldan orkukostnað miðað við það sem væri í Reykjavík. Og í framhaldi af þvi, hvort honum fyndist allt í lagi að alþingi hefði samþykkt gjald til að jafna þennan kostnað en ríkisstjórnin siðan eytt fénu í annað? Vilmundur: „Það er engin ein lausn til á þessum orkujöfnunarmálum. Auðvitað er það dapurleg staðreynd að mismunurinn á húshitunarkostnaði er eins mikill og raun ber vitni. Vandinn er hversu langt eigum við að ganga til orkujöfnunar og hvernig eigum við að fara að því. Orkujöfnun upp að ákveðnu marki er eðlileg." Sem svar við síðari liðnum sagði Vilmundur að óeðlilegt væri aö peningar væru eyrna- merktir í tiltekin verkefni en notaðir í eitthvað annað.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.