Dagblaðið Vísir - DV - 04.05.1985, Blaðsíða 9

Dagblaðið Vísir - DV - 04.05.1985, Blaðsíða 9
DV. LAUGARDAGUR 4. MAI1985. en verra er þeirra réttlæti Eg rakst á hann vestur í bæ síöla dags þann fyrsta mai í snjáðum jakkafötum meö plastpoka undir hendinni. Eg þekkti hann varla aftur og þurfti að líta tvisvar áður en ég bar kennsl á hann. Viö vorum skóla- bræður í gamla daga og hér var kom- inn ærslabelgurinn og fánaberinn í bekknum, strákurinn sem var til í tuskið og lét sér ekkert fyrir brjósti brenna. Hann nennti ekki i lang- skólanám, hvarf út í lif sbaráttuna og týndist þegar hann flutti úr hverf inu. Hann stöð þarna aftur meö grá- sprengt hárið í ósamstæðum kaupf é- lagsfötum, litlaus og tómlegur til augnanna. Yfirbragö og hreyfingar gáf u til kynna að þar færi vonsvikinn og uppgefinn maður. Eg togaði upp úr honum lífshlaupið: gifting, ómegð, húsbygging, iðnstörf, kennsla, búöarafgreiðsla, tilraun til eigin atvinnurekstrar úti á landi, greiðsluþrot, veikindi, atvinnuleit og nú siðast kontóristi hjá hinu opin- bera. Enn voru börnin heima, nema það elsta, konan vann úti, fjögurra her- bergja ibúð, tuttugu og fimm þúsund i mánaðarlaun. Jú, ]ú, takk fyrir, þetta skrimti; æskudraumarnir? Kaldhæðnislegur hlátur. Pólitikin: er ekki sami rass- iim undir þeim ölhim. Kröfugangan: kemur mér ekki við. Utanferðir: fór til Costa Del Sol sumarið 78. Slökkt á líf sperunni Hann er hættur að sækja skemmti- staöi, fer ekki lengur á völlinn, á sjö ára gamlan Ford Escort „sem dugar i bænurn". Hann glápir á sjónvarpið ákvöldin. Hann horfði á mig áhugalausum augum og það var eins og slökkt hefði verið á lifsperunni. Hann hafði í rauninni ekki frá neinu að segja því lífiö hafði runnið svona áfram i til- breytingarleysi, amstri og hvers- dagslegum farvegi. Æskukrafturinn fór í að koma sér upp húsi og ala upp krakkana; langa vinnudaga, tilraun- ir sem fóru út um þúfur, basl til að láta enda ná saman. Þó stóð hér maður á góðum aldri, venjulegur maður, sem var hvorki fátækari né vitlausari en gengur og gerist. Hann er einn af fjöldanum, borgurum þessa lands, sem hvorki lenda í strætinu né stjörnuf lokknum. Maður sem vinnur sitt verk, þiggur meðallaun og horfir þögull á lífið líða framhjásér. Hver þekkir ekki þessa manngerð? Jafnvel af eigin raun. Allt í kringum okkur eru húsin full af fólki sem gengur um með plastpoka, brostin augu og launaumslag í vasanum sem rétt dugir til næstu mánaðamóta. Fólkið í fiskvinnslunni, iðjustörfun- um, búðarafgreiðslunni, kontórun- um. Fólkið sem lagði leið sina i kröfugönguna fyrsta mai. Og þó var þar aðeins brotabrot slíkra þjoðfé- lagsþegna mætt á staðnum. Hinn hópurinn var stærri sem sat heima og lét það afskiptalaust þótt verka- lýðsforystan yggldi sig til hátiða- brigða. Hann sát heima, þvi hann er fyrir löngu búinn að gefast upp á fá- nýtum ræðum og úreltri verkalýðs- pólitfk. Hversdagsganga Sú mynd sem hér er dregin upp er ekki prívat vandi verkalýðshreyfing- arinnar heldur þjóðfélagsins alls. Ef- laust má halda því fram að verka- lýðshreyfingin hafi rekið vitlausa og árangurslitla stefnu í kjarabaráttu sinni. Eflaust má líka halcia því fram að þjoðartekjur og þjóðarfram- leiðsla hafi dregist saman undanfar- in ár. Eflaust má skella skuldinni á stjórnmálaflokka og rikisstjórnir. En látum sökina liggja milli hluta i bili þvi aðalatriðið er að horfast i augu við þá staðreynd aö íslenskt samfélag er yfirfullt af fólki sem er bundið í fjötra tilbreytingarlausrar og grárrar hversdagsgöngu. Getur aldrei veitt sér neitt, vinnur frá morgni til kvölds og getur þó hvergi lifað af daglaunum einnar fyrir- vinnu. Draumarnir verða bara draumar, veruleikinn aðleiðinlegum vana, kvöldin og helgarnar að tömi. Kjarfcurinn fJarar út, *tressið verður sina og vonir í plastpokum og eiga ekki aðra eftirvæntingu i lifinu en sjónvarpið og stofusófann á kvöidin. Þegar metnaöurinn er horfinn er búið að kreista líftóruna úr sérhverj- um ærlegum manni. Þegar viljinn til að vera með er uppurinn, hvort held- ur i pólitík, verkalýðsbaráttu, kunn- ingsskap, þegar menningarskammt- urinn er fólginn i videóspólu, og svefninn er stærsta fristundin, þá er eitthvað meira en litið að. Álagafjötrar Ellert B. Schrant _______skrrfar:______ samfellt og sjálfstraustið breytist í vanmáttarkennd; Qótta frá kunn- ingjum sem ekki er hægt að horfast í augu við. Ahyggjur af efnahagnum verða að andlegri áþján, beiskju og uppgjöf gagnvart sjálfum sér. Þó er ekki hægt að segja að þetta sé fátækt í versta skilningi þess orðs en þetta er nauð og kvöl fyrir fólk sem getur og vill annað og meira. Það getur hvorki sagt sig á sveitina, því það skrimtir, né heldur bitið í skjaldarrendur og heimtað byltingu, því það vill ekki byltingu. Það velur þriðja kostinn: stolta en beiska þögn. Samviskuspurníngar Islendingar búa í harðgeru landi. Við hofum ekki iðjagræna skóga, ly stisemdir stórborga eða veðurblíðu suðursins. En á moti kemur að við erum lausir við ógnir einræðis, alls- leysi og atvinnuleysi. Aö minnsta kosti ennþá. Einhvern veginn hefði maður haldið að ekki stærri þjoð, sem er upplýst, velmegandi og dug- leg, ætti að geta spjarað sig. Við eig- um ekki að þurfa aö ala upp kynslóð- ir af fólki sem ganga með drauma Ekki er ég maður til að leysa þjöð- ina úr þessum álögum og ekki hef ég mikla trú á þvi að langlokur í þing- sölum komi miklu til leiðar. Maður þarf ekki alltaf aö hafa lausnirnar á takteinunum þótt bent sé á misbrest- ina. Hitt leyfi ég mér aö fullyrða að pólitík, hvort heidur i flokkum eða fagfélögum, á lítið erindi í kjörklefa eða kjarabaráttu, meðan hún kærir sig kollótta um samviskuspurning- arnar. Af hverju getur venjulegur launa- maður ekki lengur framfleytt fjöl- skyldu sinni af venjulegum tekjum sínum? Af hverju þrífst ranglæti i skattgreiðslum þannig að helmingur þjóðarinnar borgar skatt en hinn ekki? Af hverju er fólk að greiða í lif- eyrissjöði alla sina starfsævi, en fær skammtað úr hnefa, loks þegar það kemst á ellilíf eyrisaldur? Illt er þeirra ranglæti en verra er þeirra réttlæti, sagði Jón Hreggviðs- son og hvers konar velf erðar réttlæu' er það, þegar fjölskyldufaöirinn, launamaðurinn og ellilifeyrisþeginn er orðinn að þurfalingi i þjóðfélagi sem hann hefur unnið og unnað alla sina ævi? i Verkalýðshreyfingin hefur gert það að aðalkröfu sinni að tryggja kaupmáttinn. Það er góðra gjalda vert. En ekki er þar reitt hátt til höggs, i ljósi þess að nokkur prósentustig í kaupmætti skipta ná- kvæmlega engu máli i lifskjörum fjöldans. Þjóðin greiðir skatta til ríkisins sem safnar erlendum skuldum og út- deilir hundruðum milljóna króna í pólitískafglöp. Þjoðin borgar 4% af launum sinum i lifeyrissjóði, sem ekki eru aflögu- færir þegar til á aö taka. Þjoðin stritar og stritar en er greinilega ekki verðugri launa sinna en svo að það þykja forréttindi að eiga afgang þegar leigan eða afborg- unin er greidd, bensínið, hitareikn- ingurinn, maturinn eða fötin á krakkana. Reisnin í plastpokum Illt er þeirra ranglæti en verra er þeirra réttlæti, þegar réttlætiö nær ekki lengra en trygging kaupmáttar, eins og hann hefur orðið lakastur. Verkalýðshreyfingin er kannski ekki í stakk búin til að heimta meir fyrir sina umbjöðendur. Stjórnmálaflokk- amir eru kannski nógu raunsæir til að fara með löndum í stefnumálum sínum. Fólkið er kannski nógu lang- þreytt til að gera sig ánægt með karp um keisa rans skegg. En mikil reiðinnar býsn og ósköp þyrfti að taka til hendi i þessu landi, svo ærslabelgir æskudaganna verði ekki þreyttir og uppgefnir menn löngu fyrir aldur fram. Islendingar eiga það ekki skilið að þurfa að pakka sinni mannlegu reisn ofan í plastpoka og líta flóttalega undan fyrir það eitt, að stunda sína vinnu. Við erum ekki það mörg að hér þurfi að bua tvasr þjóðir í einu landi. Við eigum heldur ekki að þurfa að spyrja hver eigi þetta land. Við eigum það öll og við' höfum nóg að bita og brenna til að skipta gæðum þess og arði réttlátt á milli okkar. Enginn segir að jafnræði þurfi að ríkja i þeirri skiptingu enda réttlæti ekki alltaf fólgið í jöfnuði. Réttlætið er fólgið í frelsinu til að lifa án þess að skammast sin fyrir það. Meira er ekkifariðframá. EllertB.Schram

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.