Dagblaðið Vísir - DV - 04.05.1985, Blaðsíða 21

Dagblaðið Vísir - DV - 04.05.1985, Blaðsíða 21
DV. LAUGARDAGUR4. MAl 1985. 21 Það er ábyrgflarhluti að kenna unga f ólkinu m6ðurmálið... Tímaritið Skíma Til er timarit að nafni Skíma. Skima þessi er málgagn móðurmálskennara og gefin út af Samtökum íslenskra möðurmálskennara. Skima var stofnuð fyrir átta árum og hefur komið út nokkrum sinnum á ári. I ritinu birtast ýmsar greinar um málvísindi og bókmenntir og kennslu þessara greina. Yfirleitt hafa þessi skrif þann kost að vera ekki síður við hæfi almennings en fræðimanna. Staða íslenskunnar og framtíö íslenskukennslu má aldrei veröa einkamál fræðimanna og kennara. Þess vegna er full ástæða til að hvetja fólk til að kynna sér þessi skrif og leggja orö í belg. Meðal annars með því að verða sér úti um Skimu. Afgreiðslumaður blaðsins er Eiríkur Páll Eiríksson og ansar hann í sima (91) 44236. Þar geta áhugasamir pantaö eintak og f engið sent um hæl. Fyrsta tölublaö áttunda árgangs kom út í apríl. I því blaði fjalla tíu málfræðingar og kennarar um efnið Islenskmálstefna. Sumir kunna ef til vill að undrast að það þurf i svona marga málf ræðinga til að fjalla um íslenska málstefnu. En þetta er fjarri því einfalt mál og menn ekkisammála. Maó heitinn í Kina sagði eitt sinn að leyfa ætti þúsund blómum að blómstra. Nú er hann allur og hvílir smurður og rjóður í kinnum á viðhafnarbörum í grafhýsi við Torg hins himneska f riöar. Og manni sýnist sem íslenskir málf ræðingar hafi tekið upp merki hinnar föllnu hetju. Því svo sannarlega spretta þúsund ólik blóm á akrí þeim sem málfræðingar hafa tekið að sér að sá í og hirða. Sumir sýnast þeir reyndar hafa fundið sitt Torg hins himneska f riðar meðan aðrir heyja einskonar grasrótarbaráttu og trufla með þvi hina himnesku ró. Eg hef alltaf haft meiri áhuga á siðartöldu leiðinni þótt mér komi ekki til hugar að neita því að vandfundinn er tignarlegri og dægilegri hvQustaður en við Torg hins himneska friðar. En þó verða menn að láta sér það lynda að verða smurðir þótt þeir geti haft ung- mey jarroöa í kinnum. Málstefna Að þvi er Baldur Jónsson segir i grein sinni í Skímu mun Jón Helgason fyrstur hafa notað þetta orð í ræðu yf ir islenskum stúdentum í Kaupmanna- höfn árið 1945. Máistefna er vitaskuld miklu eldra fyrirbæri. Framan af virðist islensk málstefna vera einskonar óskrifuð lög um meðferð tungunnar en á síðustu árum hafa komið fram ólíkar skoðanir. Íslensktungal2 Eiríkur Brynjólf sson Málfræðingar virðast vera á einu máli um það hvernig skilgreina beri málstefnu. Þess vegna þykir mér rétt að birta hér ágæta skilgreiningu Jóns Hilmars Jónssonar úr grein hans í Skímu: „Hugtakið málstefnu virðist mega skilgreina á þann veg aö átt sé við meðvitaða viðleitni til að beina þróun tungumáls i tiltekna átt út frá ákveðnu heildarviðhorfi til málefna þess. Að jafnaði er þá átt við ráðandi viðhorf í þjóðf élaginu í heild, þótt einnig sé hægt að hugsa sér afmarkaða þjóðfélags- hópa eða jafnvel einstaklinga sem mótendur og merkisbera sérstakrar málstefnu." Líklega má telja málfræðinga og islenskukennara helstu mótendur málstefnunnar þótt vitaskuld komi fleira við sögu. Þeir búa síðan yfir ýmsum leiðum til að koma þessari stefnu á framfæri við þá sem ætlast er til að fari eftir henni. Þar má nefna þætti i útvarpi, blöðum og islensku- kennslu í skólum. Við verðum líka að hafa í huga að sama lögmál hlýtur að gilda um inál- stefnu eins og hverja aðra stefnu. Mælikvaröinn á réttmæti hennar sést á framkvæmdinni. Við þekkjum það úr pólitík hvernig besta stef na getur orðið hallæri í f ramkvæmd. Er tíl íslensk málstefna? Þá er komið að þúsund blómum málfræðinganna. Það koma nefnilega fram ýmsar skoðanir á því hver ís- lensk málstefna sé, hver hún eigi að vera og hvort hún sé yf irleitt til. Eg ætla að vitna hér í þrjá heiðurs- menn til að sýna þetta. Það vill svo til að þeir eru allir fyrrum kennarar minir í háskólanum en ég læt þá að sjálfsögðu ekki gjalda þess á neinn hátt. Baldur Jónsson er ekki í vafa um hver islensk málstefna er. Hann segir: „A allra síðustu árum hefir allt í einu komist i tísku að tala um málstefnu og helst aö auglýsa eftir henni eins og hér búi ráðvillt þjóð, sem veit ekki, hvað hún á að gera við tungu sina. Lfklega er þetta endurómur af erlendu tali um „language policy" og „sprakpolitik". Þó er mér nokkur ráðgáta, hvers vegna menn þykjast svo mjög þurfa að spyrja um málstefnu Islendinga. I mínum huga hefir aldrei verið neitt álitamál, hver hún er." En það sem einum er ljóst er öðrum hulið. Höskuldur Þráinsson kemst að þessari niðurstööu: „Eg held að það sé ekki til nein opinber málstefna sem helstu mál- vöndunarmenn þjóðarinnar fylgja eða leiðbeinendur í skólum geta fylgt." Þriðji málfræðingurinn sem hér verður vitnað til, Eiríkur Rögnvalds- son, stendur einhverstaðar mitt milli hinna tveggja og sér glitta í stef nuhró: „Um fyrsta atriðið (þ.e, hvort stefn- an er til, innsk. mitt) er það að segja, að stefnan hefur, að svo miklu leyti sem hún hefur verið til, verið skipulagslaus íhaldssemi." Hafi einhverjir haldið að einungis efnahagsmál skiptu þjóðinni i ðlíka skoðanahópa mega þeir hinir sömu nú sjá villu sina. Og þannig á þetta auövitaö að vera. 011 þúsund blómin eiga að fá að blómstra þvi aldrei er að vita hvert þeirra ber þyngsta ávöxtinn og fegursturósina. LAUS STAÐA Bændaskólinn á Hólum óskar aö ráða kennara í almennum búfræöigreinum. Umsóknir, ásamt upp- lýsingum um menntun og fyrri störf, sendist land- búnaöarráöuneytinu fyrir 25. maí nk. 30. apríl 1985. Landbúnaðarráöuneytið. ST. JÓSEFSSPÍTALI LANDAKOTI LAUSAR STÖÐUR: Hjúkrunarfræðingar óskast til starfa við eftirtaldar deildir: Svæfingardeild Lyflœkningadeildir Handlœkningadeildir Barnadeild Göngudeild (Gastro), dagvinna Einnig vantar hjúkrunarfræðinga til sumarafleysinga. Sjúkraliðar óskast til starfa á: Handlœkningadeild, skurðstofu, dagvinna Umsóknir ásamt upplýsingum um nám og fyrri störf sendist hjúkrunarforstjóra sem veitir nánari uppiysingar í síma 19600 kl. 11-12og 13—14alla virka daga. Reykjavik 3.5.1985. Skrlfstofa hjúkrunarforstjóra.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.