Dagblaðið Vísir - DV - 04.05.1985, Blaðsíða 16

Dagblaðið Vísir - DV - 04.05.1985, Blaðsíða 16
16 DV. LAUGARDAGUR 4. MAl 1985. Um þessar mundir er verið að sýna kvikmynd- ina Vígvellir (Killing fields) í kvikmyndahúsum. í þessari kvikmynd eru rif jaðir upp atburðir sem áttu sér stað fyrir um 10 árum. Sjálfsagt hafa þess- ir atburðir f jarað út úr hugskoti f lestra ís- lendinga. Atburðirnir sem hér um ræðir eru þegar Rauðu khmerarnir réðust inn í höfuðborg Kambódíu, Phnom Penh, 17. apríl 1975 og gengu hreinlega frá henni. Þegar Rauðu khmerarn- ir höfðu náð yfirráðum í landinu og steypt stjórn Lon Nols af stalli upphóf st mikið blóðbað. Eftir að Rauðu khmerarnir tóku við völdum er ekki vitað hversu margir létu lífið. Hins vegar er talið að sú tala geti legið nærri 800 þúsund. í landinu bjuggu á þessum tíma 6 til 7 millj- ónir. Þessi fjöldi lét lífið vegna þess að f jöldi manns var líflátinn, aðrir dóu úr hungri og enn aðrir dóu vegna vosbúðar í þrælkunarvinnu. Lítið er vitað hvað gerð- ist eftir þennan tíma. 1979 tókst Víetnömum að ná völdum í landinu. Við skul- um ekki rekja söguna hér. Hins vegar var norskur blaðamaður nýlega á ferð í Phnom Penh. Við skulum sjá hvað hann hefur að segja. TIU ARUM EFTIR BLOÐ BAÐIÐ í PHNOM PENH Götuljósin á gatnamótunum fyrir utan hótelið sýna rautt, grænt og gult eins og önnur götuljós. Borgarbúar láta það sig samt litlu skipta, hvorki þeir sem ferðast á skellinöðrum né í þeim fáu bílum, sem sjást á götunum. I umferöinni gilda bara frumskógarlög- málin. Nýlega voru götuljósin fyrr- nefndu lagfærð eftir að hafa verið óvirk í fjölmörg ár. Þau standa þarna og skipta litum og borgarbúar lita til þeirra meö stolti vegna þess að þau eru merki þess að hjólin séu byr juð að snú- ast aftur í borginni. Kambodiumenn strita nú við það að koma sér upp úr þeim rústum sem fjögurra ára stjórn Rauðu khmeranna léteftirsig. Framfarirnar ganga reyndar hægt fyrir sig eins og títt er í löndum, sem eru undir handarjaðri Sovétríkjanna. En erilllnn og lífið í Phnom Penh er í þann veginn að komast í fyrra form. Það gerist tíu árum eftir að Rauðu khmerarnir lögðu bæinn hreinlega í eyði 17. janúar 1975. Þegar innrásar- herir Víetnama komu til borgarinnar 7. januar 1979 voru bara nokkur hundr- uð manns í borginni af þeim þremur milljðnum sem voru þar 1975. Sá fjöldi sem var horfinn hafði verið drepinn eða sendur í vinnubúðir úti á landi. I dag hefur um hálf milljón manna flutt aftur til borgarinnar. Draugabær „Þegar ég kom aftur hingað til baka 1979 trúði ég ekki mínum eigin aug- um," segir hinn 33 ára gamli „Phuong". Samkomulag var um að nota þetta nafn því Kambódíumenn hafa ekki leyfi til að tala við vestræna blaðamenn nema fá til þess leyfi hjá minnst tveimur ráðuneytum. „Phnom Penh var draugabær, hurðir voru rifnar af hjörum, rúður brotnar og rottumar réðu ríkj um.'' HótelPhongPenh Hið gamla og virðulega hótel Phong Penh hefur veriö endurreist og heitir nú Samaki. Það er einmitt þetta hótel sem kemur fram í kvikmyndinni Víg- vellir. Það var þarna sem heims- pressan hélt til. Þar dvaldi einmitt blaðamaður New York Times, Sidney Schanberg, sem er aðalhetjan í kvik- myndinni. Nú er hótelið aöalstöðvar erlendra hjálparsveita. 1200krónur í mánaðarlaun Vinur okkar Phuong vinnur á hóteli. Hann fær 200 riel í laun á mánuði, það eruuml200krónur. „Þetta er ekki nóg til aö fæða fjöl- skyldu mína. Konan mín vinnur á markaðinum á kvöldin. Þar selur hún skartgripi og fær reyndar mun hærri laun en ég," segir Phuong. Mjólkurlítrinn kostar 50 riel. Kjöt kostar 30 riel kílóið en það er sjaldan sem það er f áanlegt. Fjölskyldan notar um 45 kíló af hrísgrjónum á mánuði. Þau kaupir hún á 2 riel kílóið í ríkis- reknum verslunum. Ef hún þarf meira af grjónum verður hún að f ara á frjáls- an markað þar sem verðið er fjórum sinnumhærra. I miðborginni eru margar smáverslanir. Ljósmyndarar, rakar- ar, „tannlæknar" og útvarps- viðgerðarmenn bjóða fram þjónustu sína á hverju götuhorni. Á markaðin- um eru í boði „gull" og „gimsteinar". Einnig hljómflutningstæki, þýskur Heineken bjór og rússneskur vodki svo eitthvaðsénefnt. Phuong þarf ekki að borga husaleigu fyrir íbúð sem ríkið á. Hann þarf ekki heldur aö greiða skatta. Skattakerfið er enn ekki komið í lag. Reyndar má segja það sama um flest önnur kerfi því Rauöu khmerunum heppnaðist að minnsta kosti á einu sviði: Að koma landinu aftur á steinaldarstigið. Þeir gengu skipulega fram og eyöu- lögðu allt þjóðfélagskerfið til þess að geta byrjað aftur frá grunni eða á árinu núll. Markmiðið var að koma á f ót sterku kommúnísku iðnríki sem átti aö grundvallast á „stóra stökkinu fram á við" i landbúnaði og af eigin krafti eins og þeir sjálfir sögðu. Sam- kvæmt þessu voru borgarbúar og menntamenn hættulegir fjandmenn. Það var ekki nóg að Rauðu khmeramir dræpu hundruð þúsunda af kennurum, læknum, tæknimönnum og viðskipta- mönnum, þeir eyðilögðu öll „skaðleg" tæki s.s. dráttarvélar, bila og tann- læknaskóla. Skólum, sjúkrahúsum og verksmiðjum var læst. Brýr, vegir og járnbrautir eyðilagðar. Lyf af skornum skammti Sex árum eftir að þessum látum linnti liggur mestallur iönaður niðri. Það sama er að segja um samgöngur, stjórnkerfi landsins. Þau sjúkrahús sem eru starfandi eru undir stjórn út- lendinga. Lyf era af skomum skammti og hættulegir sjúkdómar herja óhindr- að á ibúa landsins. Hár barnadauði hefur ekki lækkað frá 1979 segja þeir sem stunda hjálparstarf í landinu. Eins og á 18. öld „Að lifa og vinna í Phnom Penh er eins og vera kominn aftur til 18. aldar- innar," segir einn starfsmaður Sam- einuöu þjóðanna, sem er í Phnom Penh. „Það era engir símar, ekkert telex og heldur engar póstsamgöngur. Bréf sem við sendum héðan verðum við aö fara með sjálfir út á flugvöll og koma í vélamar sem fara þaðan. Flug þaðan er í mesta lagi tvisvar í viku." Rafmagn er ekki sjálfsögð lifsþæg- indi. Raforkuverin eru knúin áfram meö dýrri rússneskri olíu. Þau eru aðeins í gangi nokkra tíma dag hvem. Nýlega hóf sjónvarpið að starfa aö nýju. Það sem þaöan kemur er yfir- gnæfandi áróður frá stjórnvöldum. Menntun Mikil áhersla er lö'gð á menntun í Kambódíu. Um 80 prósent allra barna ganga í grunnskóla núna. Undanfarið hefur tekist að mennta 35 þúsund nýja kennara. Það eru fleiri en þeir 20 þús- und sem Rauöu khmerarnir drápu. I bókasafninu á bamaheimili númer 1, sem á eru 535 foreldralaus börn, sit- ur lítil stúlka og sýnir lestrarkunnáttu sína með því aö lesa leiðaragrein í flokksblaði Kambódiu. Hún les mjög vel og leiðarinn fjallar um vináttu hinna þriggja ríkja Víetnam, Laos og Kambódíu. I fátæklegum hillum bóka- safnsins eru minnst hundrað eintök af skýrslu frá 26. flokksþingi rússneska kommúnistaflokksins. Einnig er bunki af fréttablöðum frá fréttastofunni Novosti. Það nýjasta þeirra fjallar um fund þeirra Gromyko og Reagans í fyrra. Dagur fjölskyldunnar Sunnudagur er dagur fjölskyldunnar í Phnom Penh. Þá streyma bæði böm og fullorðnir á Konungstorgið og njóta líf sins. Eflaust dreymir marga um þá daga þegar friður ríkti í borginni og hún var ein sú fegursta í Asíu. Sumir þeirra segja að Kambódía sé ekki fallegt land lengur. Þar séu of margir Víetnamar. Þeir steli bæði vinnu og landi frá þeim. Víetnamar era bæði í hlutverki her- manna og óbreyttra borgara. Þeir reyna að láta bera sem minnst á sér dags daglega. I landinu eru um 160 her- menn. Ambassador Víetnams í Kambódíu segir að í landinu séu 80 þúsund óbreyttir Víetnamar. Hins vegar era aörir sem halda því f ram að sú tala sé tvöfalt hærri. Hann dregur ^&r. -wWKWfc ¦****mmt*~- -

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.