Dagblaðið Vísir - DV - 24.07.1985, Page 13

DV. MIÐVIKUDAGUR 24. JULI1985.

KAUP-
BLEKK-
INGAR
Þá hafa kjarasamningar fariö
einn hringinn enn. Samið var til ára-
móta og aðalmarkmið samninganna
að viðhalda kaupmætti. I þessum
samningum var ekki samið um neina
tryggingu fyrir kaupmættinum. Það
viröist ljóst með þessum samningi að
vinnuveitendur vilja alfarið ráða því
hvernig halda eigi verðgildi kaups og
geta með þessum hætti haldið því í
iágmarki. I stað þess að setja inn í
samninga ákvæði sem tryggja það
að laun haldi kaupmætti þá skal efnt
til samninga á nokkurra mánaða
fresti til þess að viðhaldi þ ví sem tek-
ið hefur verið af launþegum.
Þannig er það ástand sem nú er í
launaskiptingu landsmanna gert
varanlegt. Svo máttlaus er verka-
lýðshreyfingin aö hún hefur ekki bol-
magn til aö rísa gegn þessu en selur
vinnuveitendum nánast s jálfdæmi.
Þrjátíu prósent
á ársgrundvelli
öllum er í fersku minni sú harða
barátta semháð var á liðnu ári fyrir
betri kjörum. Þeir samningar sem
þá náðust voru taldir steypa þjóðar-
búinu í algera glötun. Þá var samiö
til 14 mánaða og laun hækkuöu um
A „Með þessum hætti geta vinnu-
kaupendur haft kaupgjald í hendi
sér. Þeir vita sem er að gengi krón-
unnar verður látið síga til að mæta
þörfum þeirra og kaupmátturinn hníg-
urað sama skapi.”
„í stað þess að setja inn i samninga ákvæði sem tryggja það að laun haldi kaupmætti þá skal efnt til
samninga á nokkurra mánaða fresti til þess að viðhalda því sem tekið hefur verið af iaunþegum."
rúm 20% að meðaltali. Svör ríkis-
stjórnarinnar óg forsvarsmanna
Seðlabankans í peningamálum ættu
seint að falla launamönnum úr
minni. öll launahækkunin var hirt
meö gengisfellingu og þaö svo ræki-
lega að stefndi í verulega rýmun
kaupmáttar seinni hluta samnings-
timans. En þá gerist hið f uröulega aö
vinnukaupendur bjóða stórhækkun
og semja upp á 30% á ársgrundvelli.
Kjallarinn
KÁRI
ARNÓRSSON,
SKÓLASTJÓRI
Það er sama prósentutala og BSRB
var með í sínum kröfum í sept. 1984.
Hún þótti þá alveg óheyrileg og alger
fjarstæða. En þessari kauphækkun
nú, sem var á bilinu 15 til 20% fyrir
hálft ár, þarf ekki að mæta með
neinum sérstökum aðgerðum og hún
á ekki að hafa nein áhrif á verðbólg-
una.
Nú eru samningamir svo vel
gerðir, að dómi framkvæmdastjóra
Vinnuveitendasambandsins, að at-
vinnureksturinn á ekki í neinum
erfiðleikum með að aðlaga sig breyt-
ingunum. Sem sagt, atvinnurekstur-
inn þolir mæta vel að taka á sig þessi
auknu útgjöld og standa skil á þeim á
aðeins hálfu ári. Þau rök fram-
kvæmdastjórans að þessi samningur
valdi hvorki lækkun gengis né heldur
hækkun veröbólgu, vegna þess
hvernig kaupgreiðslur dreifist, er
aldeilis furðuleg blekking ef rökin
fyrir aðgerðunum í vetur leið hafa
verið rétt. Því sé svo hefur gengis-
fellingin verið svo stór að hún hefur
tekið mun meira en atvinnurekstur-
inn þurfti að standa skil á til laun-
þega.
Hvað gerir
verkalýðshreyfingin?
Með þessum hætti geta vinnu-
kaupendur haft kaupgjald í hendi
sér. Þeir vita sem er að gengi kron-
unnar verður látið síga til að mæta
þörfum þeirra og kaupmátturinn
hnígur að sama skapi. Engar líkur
eru á því að verðbólga fari lækkandi.
Þannig hafa VSI-menn ekki aðeins
tekið að sér að ráða kaupinu heldur
hafa þeir sagt gengisstefnu ríkis-
stjórnarinnar stríð á hendur. Það er
meginboðskapur talsmanna VSI að
gengið sé rangt skráð. Ekki skal það
dregið í efa hér. Sú leið sem þeir fara
til að fá því breytt er aö láta ríkis-
valdið standa frammi fyrir samn-
ingum sem mæta verði með gengis-
aögerðum. Atvinnureksturinn nær til
sín heldur meiru en hann þarf vegna
launahækkana. Þannig er skapaöur
vítahringur gagnvart launþegum
sem skammtímasamningar fela í
sér. I þeim samningum sem fram-
undan eru um næstu áramót er
sennilegt að sama munstur komi
upp, þ.e. skammtímasamningur og
engin kauptrygging sem í raun leiðir
af sér lakari kaupmátt.
Það hlýtur því að vera forvitnilegt
hvort verkalýðshreyfingin ætiar að
láta halda sér áfram í þessari úlfa-
kreppu eða hvort henni tekst aö
brjótast út úr henni með nýjum að-
gerðum og breyttri baráttu. I það
minnsta er þess að vænta að hún hafi
nú frumkvæði og kunni að vinna
saman. Kári Arnórsson.
RANGLATUR RAÐHERRA
Afengislögin hefjast á því að
tilgangur þeirra er skýrður, þ.e. „að
vinna gegn misnotkun áfengis í land-
inu. . .”Iþessumorðumfelstaðnota
megi áfengi án þess að um misnotk-
un sé aö ræða. Og í f jórða kafla lag-
anna, sem fjallar um sölu og veiting-
ar áfengis, er fjallað um hina eðli-
legu notkun sem m.a. fer fram á
vínveitingahúsum. Það er dóms-
málaráöherrann sem veitir leyfi til
þess að veitingahús megi selja
áf engi og þarf til þess t vö skilyrði:
a. Að veitingahúsið hafi á boðstól-
um mat og fjölbreytta óáfenga
dry kki á hóf legu verði.
b. Að veitingahúsiö sé f yrsta flokks
að því er snertir húsakynni, veiting-
arogþjónustu.
Sérstök nefnd kannar hvort
veitingahús uppfyllir síöara skilyrð-
ið.
Aður en vínveitingaleyfi er veitt
skal leita umsagnar viðkomandi
bæjarstjómar eða sýslunefndar og
er óheimilt að veita leyfið ef bæjar-
stjóm eða sýslunefnd leggst gegn
þvi. A öðmm stað í áfengislögum er
kveðið á umaðáfengisvamarnefndir
séu sveitarstjórnum ráðgefandi um
bindindis- og áfengismál.
I landinu er sérstakur skóli þar
sem m.a. er kennd framreiðsla, — er
þjónastétt nokkuð fjölmenn stétt í
landinu.
Vínveitingahúsum ijölgar
Undanfarin ár hefur vínveitinga-
húsum fjölgaö, — einkanlega í bæj-
um. Aukin ferðalög Islendinga til út-
landa, vaxandi straumur erlendra
ferðamanna og breytt viðhorf til
neyslu áfengis valda þar mestu.
Islendingar hafa séð á ferðum sínum
að ungmennafélagsfyllirí eiga ekki
viö og að sjálfsagt er að drekka vín
með góðum mat. Þá finnst íslenskum
feröamönnum eðlilegt að slappa af
með því að fá sér glas i áfangastað
og eru aö því leyti eins og erlendir
ferðamenn sem óska hins sama. Sér-
stakt tillit var tekið til þessara
sjónarmiöa erlendra ferðamanna í
áfengislögunum er heimild var gefin
til að veita vínveitingaleyfi utan
kaupstaða á þeim árstíma sem heim-
sóknir erlendra ferðamanna eru að
jafnaöi mestar.
Kjallarinn
HARALDUR
BLÖNDAL
HÆSTARÉTTARLÖGMAÐUR
Eins og fyrr segir eru áfengis-
varnanefndir sveitarstjómum til
ráðuneytis um bindindis- og áfengis-
mál. I þessum nefndum sitja viða
menn sem eru andsnúnir hvers kon-
ar neyslu áfengis. Vinna þeir sam-
kvæmt þessum sjónarmiðum sínum í
ne&idunum og hafa með því gert
nefndirnar áhrifalausar. Er þaö
vitanlega ámælisvert af sveitar-
stjómunum að skipa slíka menn í
áfengisvarnane&idir, — menn geta
til samanburðar hugsað sér að
nefnd, sem fjallaði um leyfl til fugla-
veiða, væri einungis skipuö mönnum
sem væru á móti fuglaveiðum eða að
nefnd, sem kveður á um hvort kon-
um sé heimil fóstureyðing, væri
einungis skipuö andstæöingum
fóstureyðinga. Varðandi hið síöar-
nefnda má geta þess að kaþólskum
mönnum er bannað af kirkju sinni að
taka sæti í nefndum og ráðum sem
veita lögmælt leyfi til fóstureyðinga
þar sem trúarleg andstaöa við
fóstureyðingar gæti leitt til þess að
kona „nyti ekki réttar síns”, þess
sem hún ætti að landslögum.
Það heyrir til algjörra undantekn-
inga að áfengisvamanefnd mæli með
vinveitingaleyfi. Sveitarstjórnir og
dómsmálaráðherrann hafa hingað til
gert sér grein fyrir vanhæfni þessara
nefnda til þess að leggja heiðarlegt
mat á vínveitingaumsóknir og af-
greiða þær i anda áfengislaganna.
En nú hafa skipast veður í lofti.
Brýtur gegn öllum
viðurkenndum sjónar-
miðum
Jón Helgason er bindindismaður.
Hann er hvorki réttlátur eða ranglát-
ur fyrir það. Það hefur komið í hans
hlut að afgreiða vinveitingaleyfi.
Það er hluti af embættisskyldum
hans og ekki merkilegri störf en
önnur sem eru unnin í ráðuneytinu.
Og hingað til hefur útgáfa þessara
leyfa ekki f arið inn á borð til ráöherr-
ans.
Ráðherrann heldur hins vegar að
það sé á hans valdi að afgreiða ekki
vínveitingaleyfi vegna persónulegra
skoðana sinna án þess að Alþingi hafi
markað nýja ste&iu í áfengismálum
með því að setja ný áfengislög og
hann hefur birt eins konar stefnu-
yfirlýsingu í Lögbirtingablaðinu um
stefnu sína í áfengismálum. Mér
vitanlega hefur þetta blað ekki verið
notað fyrr til þess að gefa út pólitísk-
ar yfirlýsingaraf þessutagi.
Þar segir ráðherrann m.a. að hér
eftir muni hann fara eftir sjónar-
miöum áfengisvamanefnda um
veitingu vínveitingaleyfa og það þótt
viðkomandi sveitarstjórn hafi sam-
þykkt vínveitingareksturinn fyrir
sitt leyti. Með þessu er ráðherrann
að brjóta gegn öllum viðurkenndum
sjónarmiðum í stjómarfars- og
stjórnskipunarrétti. Og hann gengur
svo langt að hann ætlar sér að svipta
veitingastaöi vínveitingaleyfi án
þess að nokkur rök séu til þess, t.am.
ítrekuð brot á áfengislöggjöfinni.
Hann segir hins vegar að það beri að
fækka vínveitingastöðum af
bindindisástæðum og það ætli hann
séraðgera.
Ráðherrann er úr fámennu
byggðarlagi þar sem mjög einhæfir
atvinnuhættir em ráðandi. Þó ætti
honum að vera kunnugt að i stómm
bæjarfélögum, og þá sérstaklega í
Reykjavík, vinna menn viö fleira en
búskap. Og þeirra á meðal eru þeir
sem vinna við ýmis veitingastörf.
Stefna ráðherrans í veitingahúsa-
málum mun valda því að fjölmargt
framreiöslufólk mun missa atvinnu
sína og fjölskyldur eigur sínar. Og
þetta fólk er fleira en þeir sem búa
austur í sveitinni ráðherrans og
þetta fólk aflar þjóðinni meiri gjald-
eyris og meiri tekna en þeir sem búa
í ráðherrasveitinni. Þetta fólk hefur
margt tekið próf úr veitinga og hótel-
skóla ríkisins og hefur lögvarin iðn-
réttindi. Og það er eðlilegt að þetta
fólk spyrji: Hver er þessi rangláti
maður sem tekur brauðiö frá
börnum okkar? Eru starfsréttindi
okkar svo óhrein að ráðherra geti að
eigin geðþótta svipt okkur vinnunni?
Af hverju gengur hann ekki hreint til
verks og bannar einfaldlega þjón-
ustustörf?
Hefur gefið mági sínum
vínveitingaleyfi
Rétt er að taka fram að ráðherr-
ann hefur gefið mági sínum
vínveitingaleyfi til þess að veita vín í
Bifröst á sumrum. Hann hefur einnig
gefið vínveitingaleyfi til hótels sem
rekið er í húsakynnum Framsóknar-
flokksins og mun ekki ætla sér að
svipta Hótel Sögu vínveitingaleyfi
eða einstaka veitingamenn þar enda
er húsiö í eigu bændasamtakanna.
Þá er rétt að geta þess að þetta er
sami ráðherrann og sá sem meö
gerræðislegum skattaálögum ætlar
sér að koma hænsnarækt og svína-
rækt á kné svo aö hann sjálfur geti
betur selt afurðir sínar af kú og
kind. Jón Helgason er svo sannar-
lega ranglátur ráöherra.
Haraldur Blöndal.
a „Með þessu er ráðherrann að
brjóta gegn öllum viðurkenndum
sjónarmiðum í stjórnarfars- og stjórn-
skipunarrétti.”