Dagblaðið Vísir - DV - 28.05.1988, Blaðsíða 4

4
LAUGÁRDÁGÚR 28: MAÍ 1988.
Verð á íbúðar-
húsnæði nú það
hæsta í 20 ár
- olíklegt að íbúðaverð hækki á næstunni
Fréttir
% af tandsframleiðslu
100i
■ kerfisbundinn
B spariskirteini
□ innistæður
O annarfrjáls
1978 1979 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987
Peningalegur sparnaður sem hlutfall af landsframleiðslu
Verðtiygging
eykur spamað
Óverötryggöir reikningar hafa
verið meö neikvæöa vexti upp aö 20
prósentum á undanfórnum árum
Frá því bankarnir tóku aö verö-
tryggja innlán í einhverjum mæli
hefur peningalegur sparnaður aukist
mikiö. Áriö 1982 var sparnaður rúm
50 prósent af landsframleiðslu en á
siöasta ári var hann kominn í tæp
80 prósent af landsframleiöslu. Beint
samhengi viröist á milli þessarar
aukningar og verötryggðra innlána.
Bankarnir byrjuðu aö bjóöa þau í
einhverju mæli seint á árinu 1981.
Þáttur þeirra í heildarinnlánum
jókst jafnt og þétt. Árið 1982 voru þau
um 20 prósent af heildarlánunum,
1985 um 40 prósent og um síðustu
áramót var hlutur þeirra í heildar-
innlánunum oröinn tæp 60 prósent.
En þó bankarnir bjóði verðtryggð
kjör á innlánum er það enn svo að í
heildina bera spariinnlánin nei-
kvæöa vexti. Síðastliöiö ár voru vext-
irnir neikvæðir um 0.8 prósent. Þar
ræður mestur hversu slæm kjör eru
á almennum sparisjóðsbókum. í
fyrra voru vextir á þeim neikvæðir
urn 7 prósent.
Þó að heimild til verðtryggingar
hjafi verið tekin upp árið 1979 tók
það bankana langan tíma að tryggja
viðskiptavinum sínum raunvexti
umfram verðlagsbreytingar. Það var
ekki fyrr en árið 1984 að vextir af
spariinnlánum uröu jákvæðir. Það
var í fyrsta skipti sem slíkt gerðist
síðan 1971. Almenna sparisjóðsbók-
in, sem ekki er verðtryggö, hefur
hins vegar enn ekki náö því að sýna
jákvæða vexti. Vextir á þessum bók-
um voru þannig neikvæðir um 20
prósent árið 1983. Fimmta hver
króna. sem lög var inn á þessar bæk-
ur, brann upp í bankanum.
-gse
Það er samdóma álit þeirra sem
fást við fasteignaviðskipti að fast-
eignir hafi hækkað verulega í verði
á undanfórnum árum og gefið eig-
endum góða raunávöxtun. Hefur
hækkun fasteignaverðs að hluta ver-
ið tengd útdeilingu lánsloforða frá
Húsnæðisstofnun.
Það er ljóst að fram til haustsins
1986 hafði verð á fasteignum veriö
fremur lágt um nokkurn tíma en síð-
an hefur það hækkað verulega, þó
með nokkrum sveiflum. Reyndar
hefur verið bent á aö fasteignaverð
gangi í um það bil fjögurra ára sveifl-
um.
Má sem dæmi nefna að 4 herbergja
íbúð, sem kostaði 2,5 milljónir kr. í
maí 1986, mun nú liklega kosta um 5
milljónir. Vegna þessa hafa margir
bent á að hiö nýja húsnæðiskerfi
hafi ekki nema að takmörkuðu leyti
leyst úr fjárhagsvanda húskaup-
enda. Á meðan lán á íbúð hafi ekki
hækkað nema um eina milljón hafi
íbúðin sjálf hækkað um tvær.
Þær íbúðir, sem henta best fyrir
húsnæðislánakerfið, 4 herbergja
íbúðir, hafa hækkað mest. Stafar það
af því að í núverandi kerfi er til-
hneiging til að vísa fólki inn á stærri
íbúöir og þá jafnvel nýjar. Er það
m.a. vegna þess að fólk býst varla
viö aö fá lánafyrirgreiðslu fyrr en í
fyrsta lagi eftir 10-15 ár aftur. Þá
fæst næstum milljón krónum meira
í lán ef keypt er nýtt, hátt í þrjár
milljónir króna.
Minni íbúðir hækkuðu hins vegar
minnst eftir breytingu en það er trú
þeirra sem- í fasteignamarkaðinn
skyggnast að minni íbúðir eigi eftir
að hækka aftur enda verður hlut-
fallslega minna úr húsnæðislánun-
um eftir því sem lengra líður. Verður
því fólk þvingað til aö kaupa minni
íbúðir sem aftur á móti eykur ásókn-
ina í þær og hækkar verðið.
Áhrif Húsnæðisstofnunar
ofmetin?
Það hefur komið fram í máli Sig-
urðar E. Guömundssonar, forstjóra
Húsnæðisstofnunar ríkisins, að
hann telur að áhrif útdeilingar lána
og lánsloforða séu ofmetin á fast-
eignamarkaðnum. Þetta er rétt ef
horft er í það að á síöasta ári voru
4900 íbúðir seldar á meðan lán frá
Húsnæöisstofnun stóðu aðeins undir
tæplega helmingi kaupanna. Fjár-
magn fyrir húsnæðiskaupum kemur
þess vegna að stórum hluta annars
staðar úr þjóðfélaginu.
Einn reyndur fasteignasali sagði
að það væri Ijóst að aukið framboö
af peningum héldi verði uppi og það
ætti svo sannarlega við um úthlutun
frá Húsnæðisstofnun. Það væri hins
vegar ljóst að verð nú væri orðið það
hátt að þó að Sigurður E. stæði við
það að senda út 250 lánsloforð það
sem eftir er ársins myndi þaö varla
hækka húsnæðisverö mjög mikið.
Þá hefur veriö bent á að hinir lágu
vextir af húsnæöisstjórnarlánum
stuðli að því að fólk hækki tilboð í
íbúðir. Þannig hækki húsnæðisverð
og minna verði úr lánunum. Það er
því á endalausan hátt hægt að velta
fyrir sér áhrifamætti húsnæðislána-
kerfisins og þeim aukakvillum sem
því fylgja.
Áhrifá
leigumarkaðinn
Pétur Blöndal hjá Kaupþingi sagði
aö skattastefna ríkistjórnarinnar
væri leigumarkaðnum mjög í óhag.
Ef ríkið felldi niður skattheimtu af
húsaleigu myndi vandi leigumark-
aðsins leysast að einhveiju leyti.
Fólk færi þá frekar út í að leigja og
verðið félli strax.
Það fylgir því ákveðin áhætta aö
leigja og því þarf leiguhúsnæöi aö
gefa af sér nokkurn arð til aö standa
undir sér. Leiguverð er aö mestu af-
stætt, það sem er hátt fyrir leigjand-
ann er lágt fyrir leigusalann. Bent
hefur verið á að sífellt algengara
veröi að fólk hafi ákvæði um það í
leigusamningum að leiga sé ekki gef-
in upp til skatts og því tapi ríkissjóð-
ur þarna töluverðum upphæðum nú
þegar.
Það tengist vitaskuld leigumark-
aönum hvort fólki finnst hagstætt að
festa fé sitt í fasteign og leigja síðan
þá eign út. Að undanfórnu hefur
heyrst að fólk sé að flytja fé sitt frá
fasteignum yfir á íjárfestingarmark-
aðinn. Pétur Blöndal hjá Kaupþingi
var spurður um þessi atriði.
„Fyrir þrem árum var nokkuð al-
gengt að fólk losaði fé sitt úr fasteign-
um og færi á fjármagnsmarkaðinn.
Síðan, þegar nýja húsnæðiskerfið
var samþykkt, fóru fasteignir að
hækka aftur og urðu arðbærari til
fjárfestingar. Þaö er ótvírætt að fast-
eignir hafa skilað góðum arði á und-
aníornum árum. Nú tel ég hins vegar
að húsnæðisverð sé í hámarki og því
geti verið skynsamlegt aö selja og
koma því í bréf.“
Lækkar útborgunar-
hlutfall? .
Útborgunarhlutfall, sá hluti íbúð-
arverðs sem greiddur er fyrsta árið,
við kaupin hefur löngum verið furðu
hátt hér á landi og það talið mikill
ókostur í fasteignaviðskiptum. Þrátt
fyrir að nauðsynlegt hafi verið talið
aö lækka útborgunarhlutfallið hefur
lítið unnist í því og reyndar hækkaði
útborgunarhlutfallið mikið á síöasta
ársfjórðungi 1987.
„Eg hef þá trú að útborgunarhlut-
fallið hafi verið að lækka síðan um
áramót. Fólk gerir sér grein fyrir að
það er betra að lána þessa peninga í
dálítinn tíma á fullum vöxtum og
verðtryggt heldur en að ætla að inn-
heimta það allt á árinu án verðtrygg-
ingar. Peningarnir, sem greiddir eru
í lok ársins, ávaxtast mun betur ef
þeir eru bundnir við vísitölu," sagöi
Guðmundur Gylfi Guðmundsson,
deildarstjóri hjá Fasteignamati ríkis-
ins.
Eins og kemur fram í meðfylgjandi
töflu var útborgunarhlutfall komið
upp'í nálægt 80% í árslok 1987.
Hvernig verður að kaupa íbúð
það sem eftir er ársins?
Fasteignaverð er í hámarki nú og
qjíklegt aö þaö hækki mikið það sem
eftir er árs. Vitaskuld hækkar það í
krónutölu vegna gengisfellinga og
annarra ráðstafana en raungildi fast-
eigna fer varla hækkandi.
Síðastliðið haust urðu umtalsverö-
ar hækkanir á fjölbýlishúsaíbúðum
í Reykjavík og var verðlag um ára-
mót orðið það hæsta miðað við láns-
kjaravísitölu síðan á árinu 1982.
Raunverð fjölbýlishúsa í ReyKjavík
var því um síðustu áramót orðið með
því hæsta sem mælst hefur á því 20
ára tímabili sem Fasteignamat ríkis-
ins hefur yfirlit yfir.
Það eru margar skoðanir á því
hvað veldur hækkun á íbúðarhús-
næði en Guðmundur Gylfi benti á
tengslin við rauntekjur fólks sem
styður vel af hverju íbúðir hækkuðu
svo mikið á síðasta ári. Það væri
greinilegt að íbúðaverð hækkaði í
samræmi við rauntekjur almennings
sem benti til þess að íbúöaverð ætti
ekki að hækka svo mikið á næstunni
enda fyrirsjánlegar kjaraskerðingar
í kjölfar minnkandi þjóðartekna.
-SMJ
Skemmdirnar á bústað Eydísar Lúðvíksdottur kannaðar.
DV-mynd GVA
Skemmdarverk á sumar-
bústöðum við Hafravatn
Þegar Eydís Lúðvíksdóttir og
fjölskylda hennar komu aö sumar-
bústað, sem þau eiga við Hafra-
vatn, blasti viö þeim óskemmtileg
sjón. Rúður í bústaðnum höfðu
verið brotnar aöfaranótt laugar-
dags og glerbrot lágu eins og hrá-
viði um allt.
Að sögn Eydísar er nokkuð um
að unglingar tjaldi í leyfisleysi
þarna í nágrenninu um helgar og
Hafravatn er vinsæll samkomu-
staöur unglinga um hvítasunnu.
Samkvæmt upplýsingum lögregl-
unnar í Árbæ er því miður alltaf
eitthvað um skemmdarverk á þess-
um stað.
„Þaö er kominn tími til að við
foreldrar brýnum fyrir börnum
okkar að bera meiri virðingu fyrir
eigum annarra, t.d. með því að sýna
gott fordæmi," sagði Eydís. „Við
höfum oröið vör við þaö að ungl-
ingar jafnt sem fullorðnir ráfi
þarna um í leyfisleysi og þetta er
ekki í fyrsta sinn sem skemmdar-
verk eru framin hér við Hafravatn.
En þaö virðist vera samstaða meðal
þeirra sem vita hveijir hér standa
að verki að segja ekki frá - annað-
hvort þaö eða aö þeir eru hræddir
við hefndarverk. Niðurstaðan er sú
að skemmdarvargamir komast
upp með þetta.“ -StB
125-] □ Fasteignaverð á
föstu verðlagi
115
105
95
85
3/86
4/86
1/87
2/87
3/87
4/87
Hér sést fasteignaverð á föstu verðlagi. Ekki er búið að taka saman tölur
fyrir upphaf árs 1988 en samkvæmt upplýsingum frá Fasteignamati ríkisins
hefur verðlagið hækkað enn frekar á fyrsta ársfjórðungi.
Hér sést útborgunarhlutfall í ibúðum sem er komið upp í nærri 80%. At-
hyglisvert er að stökk var á síðasta ársfjórðungi 1987.