Dagblaðið Vísir - DV - 08.11.1989, Page 4

4
MIÐVIKUDAGUR 8. NÓVEMBER 1989.
Stjómmál
Skiptar skoðanir í stjórn-
arliðinu um gengismálin
Mjög skiptar skoðanir eru um
gjaldeyrismálin í stjómarliðinu.
Deilt er um hvernig útflutningsat-
vinnugreinarnar standi í raun.
Vissulega hefur staða þeirra greina
skánað að undanförnu. Þjóðhags-
stofnun segir að fiskvinnslan sé fyrir
ofan núlhö. Sennilega munu flestir
sammála um að ekki sé nóg að fisk-
vinnslan sé rekin á núllpunkti. Ein-
hver hagnaður verði að koma til í
greininni. Nú má gera ráð fyrir að
staða fiskvinnslunnar fari aftur
versnandi. Sem sagt er deilt um
hvort halda skuh genginu nú föstu
eða hvort þurfi brátt að lækka það
að nýju. Um þetta er ekki samkomu-
lag í stjórnarhðinu sem stendur. En
miklu fremur er ágreiningur um
stefnuna í gengismálum til lengri
tíma. Sýnist þar sitt hveijum.
Andóf sumra
framsóknarmanna
Tvær skoðanir eru sem sé uppi í
stjómarliðinu um gengismálin á
næstunni. Um þessar mundir halda
ráðherrarnir Ólafur Ragnar Gríms-
son og Jón Sigurðsson því fram að
nú megi setja gengið fast og ná niður
verðbólgunni. Ekki þarf að segja
fólki hvemig gengislækkun kahar á
aukna verðbólgu. En hins vegar eru
þeir stjórnarhðar, einkum í Fram-
sóknarflokknum, sem benda á að nú
fái fiskvinnslan töluvert fé úr verð-
jöfunarsjóði. Það þurfi að hætta um
árámótin. Þetta hefði mikil áhrif á
stöðu fiskvinnslunnar. Til em þeir
stjómarliðar sem segja að 5-6 pró-
sent gengislækkun þurfi að koma til
svo að því veröi mætt að hætt verði
að greiða úr verðjöfnunarsjóði. Ráð-
herrann Halldór Ásgrímsson leggst
á sveif með þessum skoðunum.
Margir benda nú á að rekstrar-
grundvöhur kunni að vera fyrir fisk-
vdnnsluna um þessar mundir. En á
móti því standa þeir þingmenn
stjómarUðsins sem benda á skulda-
söfnun greinarinnar frá þvd í fyrra-
vetur. Skuldahahnn sé svo mikiU að
ekki nægi að tala bara um plús þess-
ar síöustu vdkur. Viö getum til dæm-
is bent á nýjar tiUögur um frelsi í
gjaldeyrismálum sem nýlega komu
frá nefnd á vegum Framsóknar-
flokksins. En þótt nefndin kæmi með
slíkar tiUögur þýðir það ekki að
Framsóknarflokkurinn hafi tekið
þær upp á arma sína. Um þessar th-
lögur verða vafalaust einhverjar
svdptingar í Framsókn innan
skamms.
Hvernig verður tilhögunin?
Staðan er nú þannig að ríkisstjóm-
in greiðir atkvæði um gengisbreyt-
ingar. Sagt er að Seðlabankinn ráði
genginu í samráði viö ríkisstjórnina,
Sjónarhomið
Haukur Helgason
sem þýöir í raun að ríkisstjórnin
ræður genginu. í lögum um Seðla-
bankann eru settar reglur sem erfitt
getur verið að samræma. Þar segir í
fyrsta lagi að gengi krónunnar skuli
vera sem stöðugast. í ööru lagi segir
að gengið skuli vera þannig að út-
flutningsatvdnnuvegimir hafi
rekstrargmndvöll. Loks segir að
genginu skuh þannig fyrir komiö að
jöfnuður sé í viðskiptum við útlönd.
Og hvað gerðist til dæmis í fyrra
og hittifyrra? Jú, reynt var að hafa
gengið sem stöðugast. Menn héldu
þá í fyrsta markmiðið sem nefnt var
hér að framan. En hin tvö markmið-
in fóru lönd og leið. Útflutningsat-
vinnuvegirnir höföu ekki rekstrar-
gmndvöll. Skuldahahnn varð gífur-
legur. Ennfremur var mikill halli á
vdðskiptum vdö útlönd. Þannig fór
um markmiðin. Þegar krónan er
skráð of hátt myndast útsala á gjald-
eyri. Nú víkjum við aftur að stöðunni
í Framsóknarflokknum í framhaldi
af þessu og deilum sem þar eru uppi.
Fyrmefnd nefnd Framsóknar legg-
ur til að gengið fari eftir markaðsá-
stæðum. En sterkir menn í flokkn-
um, eins og Steingrímur Hermanns-
son og Páh Pétursson, eru andvígir
þessum tillögum nefndarinnar. Þeir
vdlja fremur halda í núverandi kerfi.
Nefndarmenn Framsóknar eru
annarrar skoðunar. Þeir telja að-
reynslan af núgildandi kerfi sé
svakaleg að því er tekur til útflutn-
ingsatvdnnuveganna.
Þá má einnig benda á hugmyndir
um að í framtíðinni tengjumst vdð
vdð myntkerfi Evrópubandalagsins.
Jóhannes Nordal seðlabankastjóri og
Jón Sigurösson ráðherra hafa meðal
annars ýjað að því að slíkt mætti
gera í framtíðinni. Því fylgdu ýmsir
kostir. Við þyrftum þá ekki að vesen-
ast svona með gengið. En spuming
yrði hvemig færi um verðbólguna.
Vissulega kynni hún að nást niður.
En yrðum við áfram meö annað verö-
bólgustig en grannríki okkar yrði
hættulegt að tengja gengið myntkerfi
Evrópubandalagsins. Sú er skoðun
framsóknarþingmannsins Guð-
mundar G. Þórarinssonar. Guð-
mundur var einmitt frumkvöðull
þess að margumrædd nefnd í flokkn-
um var sett á laggimar. Nefndin tel-
ur að frelsi skuli ríkja í gjaldeyr-
ismálum en genginu haldið stilltu
með vaxtapóhtík og launapólitík.
Ef gengið yrði tengt myntkerfi Evr-
ópubandalagsins mundi það festast.
Svo hefur farið aö fyrir nokkrum
árum var vdnsælast að tala um fljót-
andi gengi, sem kallað var. Nú tala
sumir hinir sömu um fast gengi. En
nefnd Framsóknar talar um að menn
eigi að fá að kaupa gjaldeyri að vdld.
Menn geti þá keypt að vild verðbréf
og fasteignir erlendis. Seðlabankinn
ákvæði enn sem fyrr gengið en gerði
það með tilliti til þeirra markaösað-
stæðna sem frelsið skapaði. Fólk
fengi þá traust á genginu sem það
hefur ekki nú þegar gengið er ahtaf
aö rúlla.
Hér hefur verið greint frá ágrein-
ingsmálum um gengisstefnu sem eru
innan stjórnarliðsins, einkum Fram-
sóknarflokksins.
-HH
I dag mælir Dagfari_______________
Lánasjóður Alþingis
Margir hafa komið að máh vdð
Dagfara að undanförnu og gert at-
hugasenv^ir við skrif hans um lá-
namál forseta Sameinaðs Alþingis
varðandi kjólakaupin. Aðallega
hafa vdðmælendur Dagfara verið
ósammála þeirri skoðun að forset-
inn sé betur til fara eftir að hann
haföi efni á að kaupa sér kjól. Það
hafi verið rangt hjá alþingi aö lána
Guðrúnu tvö hundruö þúsund
krónur fyrir kjól, vegna þess að
hún hafi verið mikiö betur klædd
áður en hún keypti kjóhnn en eftir
að hún keypti kjólinn.
Guðrún hafi verið fræg fyrir að
vera verst klædda kona landsins
og það hafi farið henni vel. Alþingi
á ekki að breyta úthti og persónu-
einkennum alþingismanna og Guð-
rún var kjörin sem forseti út á þaö,
hvað hún var illa klædd. Pólveijar
buðu Guðrúnu til Póllands af því
hún líktist mjög pólskum konum í
klæðaburði og þeir héldu að þarna
væri á ferðinni sannur sósíahsti,
sem heföi bæði þor og þrek th að
koma th dyranna eins og hann
væri klæddur.
Þeim brá mjög í brún, Pólveijum,
þegar þessi sanni sósíalisti var allt
í einu búinn að kaupa sér kjól og
skhdu alls ekki hvernig Guðrún
hefði haft efni á að þessum kjóla-
kaupum. Þeir eru víst ekki búnir
að breyta þinginu hjá sér í lána-
stofnun í Varsjá og Samstaöa hefur
ekki skipað þingmönnum sínum
að skipta um föt þótt þeir séu oftar
í sjónvarpinu en áður.
Viðmælendur Dagfara eru sem
sagt ósammála Alþingi að vera að
lána Guðrúnu fyrir kjól. Hins vegar
væri nær fyrir þingið að lána th
ýmislegs annars og nefna þeir þá
fæöi og brennivín og aðrar nauð-
synjavörur. Fólk á að geta klætt sig
eins og því sýnist án þess að þurfa
að dubba sig sérstaklega upp þegar
það fer th útlanda. Fötin sem þing-
mennirnir nota í þinginu eru jafn-
góð þótt þeir bregði sér th útlanda
í þessum sömu fötum. Útlendingar
gera sér ekki rehu út af því þótt
íslenskir þingmemí'séu hla til fara.
Það þykir bara fint.
Hitt er verra ef fjárhagurinn er
svo slæmur að þeir hafa ekki leng-
ur efni á því að búa heima hjá sér
og verða að fá styrki til aö búa
heima hjá pabba og mömmu. Það
er líka slæmt th afspumar að al-
þingismenn, sem halda utan í opin-
berum erindum, hafa ekki efni á
að borða á venjulegum resturönt-
um og standa á pylsubörum th að
metta sig.
Brennivínsvandræöi bæði ráð-
herra og forseta sameinaös þings
eru sömuleiðis aðkallandi útlausn-
aratriði. Ráðherrar hafa ekki efni
á að halda upp á afmæh sín og
verða að sanna með strimlum og
vdtnaleiðslum í sjónvarpi að þeir
hafi keypt vín í sínar eigin af-
mæhsveislur og raunar upplýsti
utanríkisráðherra að hann heföi
verið marga mánuði að greiða nið-
ur kostnaðinn af þvi að halda upp
á afmæli sitt. AUir muna eftir því
að fyrrverandi forseti sameinaðs
þings keypti nær tvö þúsund áfeng-
isflöskur meðan hann var handhafi
forsetavalds og það var vegna þess
að þá fékk hann flöskurnar á gjaf-
verði. Fyrrverandi forseti heföi
aldrei haft efni á því aö drekka allt
þetta vín, ef hann hefði ekki notið
þessara sérkjara. Og svo fær hann
ekkert nema skammir og gagnrýni
fyrir að sýna þessa ráödehd.
Ef forsetar þingsins hafa ekki efni
á að kaupa brennivín á útsöluverði
og verða kannski að hætta að
drekka af því þeir hafa ekki efni á
því, þá er illt í efni. Forsetar Al-
þingis verða að hafa efni á því að
drekka. Sömuleiðis er það aldehis
útilokað að þingmenn verði aö éta
pylsur á götuhornum þegar þeir
representera landið í útlöndum.
Mann hrylUr vdð þeirri tilhugsun
að alþingismenn verði að svelta
hehu hungri bæði heima hjá sér
og annars staöar af því þeir hafi
ekki efni á að kaupa í matinn.
Úr þessu verður að bæta. Al-
þingismenn eru ekki neinir kontó-
ristar eins og Guðrún Helgadóttir
hefur áður bent á og þeir eru á
launum hjá alþingi og þjóöinni til
að koma fram fyrir hennar hönd,
og þá verður að sjá th þess í þing-
inu, að þeir fái eðlhega fyrir-
greiðslu til að framíleyta sér. Al-
þingi á að koma sér upp föstum
lánasjóði, sem hefur það verkefni
að útvega bágstöddum alþingis-
mönnum lán fyrir fæði og klæðum
og húsaskjól og brennivín gegn lág-
um vöxtum frá þeim tíma sem al-
menningur uppgötvar að lánin eru
tekin.
Dagfari