Dagblaðið Vísir - DV - 07.07.1992, Side 15

ÞRIÐJUDAGUR 7. JÚLÍ 1992.
15
Inn á meö sérfræðinginn:
Út af með Jón Baldvin
Verði ísland aöili að EES gjör-
breytist aðstaða verktaka hér á
landi og verkamanna sem starfa
hjá verktökum.
Settar verða reglur sem gera ráð
fyrir því að alevrópskt útboð fari
fram
- ef opinber innkaup nema 10 til
15 millj. kr. að minnsta kosti
- ef verksamningar eru taldir
kosta meira en 375 millj. kr.
Það er engin leið að komast hjá
úboði með því að bjóða út hvem
verkþátt fyrir sig heldur verður að
bjóða verkið út í heild.
Skylt er að auglýsa útboðið
FYRST í stjórnartíðindum EES og
það er BANNAÐ að auglýsa fyrst í
„heimalandinu" eins og það er orð-
að í viðauka sextán með samningn-
um um EES.
Einn kostur
íslenskra verktaka
íslenskir verktakar hafa vissu-
lega búið við alþjóðlega samkeppni
sem betur fer. En setjum upp dæmi:
Það fer fram útboð í Fljótsdals-
virkjun. Útboðið er alevrópskt. TO-
boðin sem koma byggjast á þeim
launum sem greidd eru og þeim
hlunnindum sem samningsbundin
eru hér á landi - i tilboðum ís-
lensku verktakanna. Erlendu
verktakamir bjóða í miðað við
strípaða taxtana.
Fyrir þá vilja menn ekki vinna
hér á landi. En erlendi verktakinn
getur valið úr hundraðum þúsunda
atvinnulausra einstakhnga, bæði
faglærðra og ófaglærðra og sér-
fræðinga um alla Evrópu sem sætta
sig við að vinna á samningstöxtun-
um. Augljóst er að erlendi verktak-
inn getur við þessar aðstæður boð-
ið lægra og tilboði hans verður tek-
ið. Andspænis þessu eiga íslensku
verktakarnir einn kost: Þann að
bjóða eins í verkin miöað við stríp-
KjaUarinn
Svavar Gestsson
alþingismaður fyrir Alþýðu
bandaiagið
sl. þar sem hann svarar grein
minni um viðauka sextán í EES-
samningnum frá 23. júní sl. í raun-
inni hrekur hann ekkert af því sem
ég segi í grein minni. Grein Áma
er bersýnilega skrifuð að undirlagi
yfirmanna hans.
Þaö er athyglisvert hvernig
starfsmenn utanríkisráðuneytisins
hafa þannig verið notaðir í póli-
tíska umræðu að undanfórnu með
þessum hætti. Væri réttast að þeir
sem andmæla vilja samningnum
um EES fengju líka að hafa skrif-
finna á sínum snærum tii þess að
fjalla um samninginn. Svo er ekki.
Og það er líka athyglisvert að
höfundur þessarar greinar er eini
þingmaðurinn sem hefur vakið at-
hygli á þeirri byltingu sem íslensk
verktakastarfsemi stendur nú
frammi fyrir. Þaö hafa þingmenn
„Væri réttast að þeir sem andmæla
vilja samningnum um EES fengju líka
að hafa skriffinna á sínum snærum til
þess að fjalla um samninginn. - Svo er
ekki.“
aða taxtana og þar með geta þeir
líka kallað til starfsfólk alls staöar
að af meginlandinu.
Það er því ekki lengur hægt að
treysta því að virkjun í Fljótsdal
auki vinnu íslendinga eins og til
þessa hefur verið. Þess vegna var
það fáránlegt þegar utanríkisráö-
herrann, sami maðurinn og samdi
EES-samninginn, lagði tii aö aukin
yrði vinna á Islandi með því að flýta
Fljótsdalsvirkjun.
„Sérfræðingur í Evrópurétti í ut-
anríkisráðuneytinu", Árni Páll
Árnason, skrifar grein í DV 30. júní
stjórnarflokkanna ekki gert.
Grein Árna Páls Árnasonar er
hógvær að minnsta kosti í saman-
burði við gapandann á Jóni Bald-
vini. Því miður hefur svo Jón Bald-
vin komist með rauðan leiörétt-
ingapenna sinn inn í texta sérfræð-
ingsins því þar stendur líka:
Myndbreyting á sérfræðingi
„Því opnast hér umtalsverð sókn-
arfæri fyrir íslenska verktaka sem
geta átt í erfiðleikum með að halda
starfsfólki og búnaði þegar þeir era
bundnir við hinn htla innanlands-
Viðauki sextán og Svava
Svavar Gestsson aiþingismaður
skrilar grein i DV 23. júni sl. þar
sem hann fjallar um hvafta áhrif
reglur EES-samningsins um opin
ber innkaup hafi á opinberar fram
kvæmdir hérlendis. í grein hans
koma fram nokkrar missagnir sem
nauAsynlegt er að leiðrétta. Þar
sem grein Svavars snýst að mestu
um verktakastarfsemi við virkjan
ir verður einkum litið til þeirra
þátta
í núgildandi lögum og reglugerð-
um um opinber innkaup er sett
fram sú meginregla aö beita skuli
útboðum viö kaup á vörum og þjón-
ustu sem og við verklegar fram-
kvæmdir. Ástæðan er einföld - meö
þessu er stuðlað að hagkvæmni f
ríkisrekstri. Þessar reglur tryggja
jafnframt að allir verktakar hafa
jafna möguleika á að hreppa verkiö
þegar upp er staöiö; þeir geta allir
náigast útboöslýsingu og gert tfi-
boö. Þannig stuðla þessar reglur
að því að hér fái þrifist samkeppn-
ishæf verktakstétt
Hvað breytist með EES?
Eftir að EES-samningunnn hefúr
veriö lögtekinn koma m.a. til fram
kvæmda nýjar reglur um opinber
innkaup sem gilda eiga i öllum rikj
KjaOarinn
Árni Páll Árnason
sérfræðlngur i Evrópurétti
i utanriklsráðuneytlnu
samkeppni hefur agaö islenska
verktaka og gert þá hæfari. Með
aöiiduuu aö EES er þvi ekki um
neina grundvallarbreytingu að
ræða og erfitt aö sjá hvers vegna
íslenskir verktgkar með áratuga
reynslu ættu unnvörpum aö veröa
undir i samkeppninni - fyrst þeir
hafa ekki orðiö undir ennþá.
Hofur viðauki XVI þá engin
áhrlf?
Jú. Með viðauka XVI er tryggt
aö við munum eiga aðgang að sam
eiginlegum verktökumarkaði 19
ríkja. Þar með opnast möguleikar
fynr islenska verktaka tiJ að bjóða
i verk fyrir opinbera aöila í oörum
Evrópuríkjum. Þessir markaðir
hafa viöa verið lokaðir öðrum en
heimamönnum. Því opnast hér
umtaisverð sóknaríæri fyrir ís-
„EES-samningurinn tryggir að verk-
takafyrirtæki geti við framkvæmd
verks í öðru landi stuðst við sitt eigið
lykilstarfsfólk. Þannig mun EES-samn-
ingurinn geta stuðlað að auknum at-
vinnutækifærum fyrir íslenskt starfs-
fólk verktakafyrirtækja erlendis."
If
vid
Arnl Páli vMn
þ*tu mánaó
Svavar vitnar i grein Árna Páls Árnasonar í DV 30. f.m. - „Því miður
hefur svo Jón Baldvin komist með rauðan leiðréttingapenna sinn inn i
texta sérfræðingsins."
markaö."
Þar með verður myndbreyting á
sérfræðingnum sem verður allt í
einu nýfrelsaður alþýðuflokks-
maður sem upphefur l&usnara
sinn. Hann flytur pólitískar full-
yrðingar sem koma sérfræði ekki
við og er ekki sæmandi manni sem
gengur til blaðskrifa undir áður-
nefndum virðulegum titli. Það era
heldur engin rök fyrir þessari full-
yröingu flutt í greininni.
Ég tel að þvert á móti megi halda
því fram aö í fyrsta lagi muni ís-
lenskir verktakar eiga erfiðara í
samkeppni við erlenda aðila hér á
landi. Og í öðra lagi að þeir sem
geta eitthvað erlendis fari fremur
utan að gerðum samningnum en
ella. Þar með verði öll verktaka-
starfsemi hér á landi smátt og
smátt á næstu árum alþjóðlegri en
fyrr og það hefur þær afleiðingar
að möguleikar okkar til aö tryggja
íslendingum vinnu verða minni en
fyrr.
Skorað á sérfræðinginn
Þess vegna skora ég á „sérfræö-
ing í Evrópurétti í utanríkisráðu-
neytinu" aö halda sig við sérfræð-
ina um sinn fremur en að hleypa
stílleiðréttingum Jóns Baldvins inn
í texta sína gagnrýnislausti
Og sérfræðingum utanríkisráðu-
neytisins vil ég líka gefa þau góðu
ráð - ekki síst þeim ungu sem eru
að hasla sér völl - að þeir geri sér
grein fyrir skyldum sínum viö
þjóðina. Þær eru að fræða, upplýsa
og segja satt - og það fer sem kunn-
ugt er yfirleitt ekki saman við áróð-
ur Jóns Baidvins Hannibalssonar.
Svavar Gestsson
Lokum Austurstræti
fyrir bflaumferð
Nýveriö lauk 6 mánaða reynslu-
tíma á opnun Austurstrætis fyrir
bílaumferð en samt hefur götunni
ekki verið lokaö aftur, okkur gang-
andi vegfarendum í Austurstræti
til mikillar hrellingar.
18.000 undirskriftir
Einn einstaklingur átti frum-
kvæöi aö undirskriftasöfnun meö
lokun Austurstrætis fyrir bílaum-
ferð á ný og söfnuðust a.m.k. 18.000
undirskriftir og er það frábært
framtak en heldur voru viðbrögð
borgarstjóra aumingjaleg. Hann
reyndi að draga úr gildi þessara
undirskrifta, m.a. með því að benda
á að mikið af unglingum hefði
skrifað á listana.
Stór hluti af gangandi vegfarend-
um er einmitt unglingar og hafa
þeir að sjálfsögðu sama rétt og aðr-
ir til að taka afstöðu með málefni
sem kemur þeim svo sannarlega
við. Þær 140 gagnundirskriftir sem
söfnuðust á vegum verslunareig-
enda sýna að þar er minnihluta-
hópur á ferð.
Göngugötur og verslun
Verslunareigendur hafa gjaman
viljað kenna göngugötunni um
minnkandi verslun í miðbænum
og sjálfsagt hefur hún einhver
áhrif. Mun nærtækara er þó að
benda á tilkomu Kringlunnar og
annarra samkeppnisaöila og það
vita allir sem hafa heimsótt ná-
grannalönd okkar í Evrópu að í
Kjallariim
Kjartan Jónsson
verslunarmaður við
Laugaveginn í Reykjavík
höfuðborgum þeirra eru yflrleitt
göngugötur og eru þær undantekn-
ingalítiö miklar verslunargötur,
jafnvel í borgum á svipaðri breidd-
argráöu og Reykjavík.
Einnig mættu þeir líta í eigin
barm og skoða sína eigin frammi-
stöðu í staðinn fyrir að leita að
blórabögglum; það hafa verið fyrir-
tæki með blómlegan rekstur við
Austurstræti undanfarin ár þrátt
fyrir göngugötuna.
Málamiðlun vonlaus
Rætt hefur verið um að hafa
Austurstræti opiö fyrir bílaumferð
en loka því t.d. í góðu veðri og þeg-
ar einhverjar uppákomur eru í
gangi í miöbænum. Slík málamiðl-
un er vonlaus. Austurstræti í nú-
verandi mynd er ekki sniðið þannig
að það henti sem göngugata, t.d.
era stauramir sem afmarka göt-
una til trafala og þeir sem ganga
Austurstræti daglega eins og imd-
irritaður geta ekki almennilega
slappað af á miðri götu þar sem
þeir hafa vanist því að bflar séu á
ferð.
Stígum skrefið til fulls
Fylgjendur opnunar Austur-
strætis hafa gjarnan bent á að
Austurstræti hafi verið hálfmis-
heppnuð göngugata; grá, kaldrana-
leg og Ijót. Því get ég verið sam-
mála. Það er samt engin ástæða
fyrir því að opna hana fyrir bfla-
umferð. Það er miklu nær að gera
átak, endurhanna og fegra göngu-
götuna og stíga skrefið til fulls því
upphaflega var gert ráð fyrir að
göngugatan næði alla leið að Morg-
unblaðshúsinu.
Ég skora á borgarfulltrúa að sam-
þykkja lokun Austurstrætis á ný
fyrir bflaumferð og gera veg þess
sem göngugötu sem mestan, gang-
andi vegfarendum tfl gleði og versl-
unareigendum tfl vegsemdar.
Kjartan Jónsson
„Það er miklu nær að gera átak, endur-
hanna og fegra göngugötuna og stíga
skrefið tU fulls því upphaflega var gert
ráð fyrir að göngugatan næði alla leið
að Morgunblaðshúsinu.“