Dagblaðið Vísir - DV - 09.12.1993, Blaðsíða 14

14
FIMMTUDAGUR 9. DESEMBER 1993
Útgáfufélag: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF.
Stjórnarformaður og útgáfustjóri: SVEINN R. EYJÓLFSSON
Framkvæmdastjóri og útgáfustjóri: HÖRÐUR EINARSSON
Ritstjórar: JÓNAS KRISTJANSSON og ELLERT B. SCHRAM
Aðstoðarritstjórar: HAUKUR HELGASON og ELlAS SNÆLAND JÓNSSON
Fréttastjóri: JÖNAS HARALDSSON
Auglýsingastjórar: PÁLL STEFANSSON og INGÓLFUR P. STEINSSON
Ritstjórn, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar: ÞVERHOLTI 11,
blaðaafgreiðsla, áskrift: ÞVERHOLTI 14, 105 RVlK. SlMI (91)63 27 00
FAX: Auglýsingar: (91 )63 27 27 - aðrar deildir: (91 )63 29 99
GRÆN NÚMER: Auglýsingar: 99-6272 Askrift: 99-6270
AKUREYRI: STRANDG. 25. SlMI: (96)25013. BLAÐAM.: (96)26613.
FAX: (96)11605
Setning, umbrot, mynda- og plötugerð:
PRENTSMIÐJA FRJÁLSRAR FJÖLMIÐLUNAR HF„ ÞVERHOLTI 11
Prentun: ARVAKUR HF. - Askriftarverð á mánuði 1400 kr. m/vsk.
Verð í lausasölu virka daga 140 kr. m/vsk. - Helgarblað 180 kr. m/vsk.
Á kostnað almennings
Þessa dagana eru í burðarliðnum nýjar skattahækkan-
ir á einstaklinga. Verið er að breyta lögum um tekju-
stofna sveitarfélaga sem munu leiða til hækkaðs út-
svars. Enn og aftur er það látið heita svo hjá ríkisstjóm-
inni að skattar hækki ekki vegna þess að skattbyrðin sé
flutt til en ljóst er að hér er enn verið að höggva í sama
knérunn. Hér er enn verið að þyngja skattbyrðina á ein-
staklingum og heimilum í landinu.
Ríkisstjómin hefur ákveðið að afnema aðstöðugjöldin
en það er skattur á fyrirtæki sem runnið hefur til sveitar-
félaga. Það sama gildir um landsútsvar sem verður fellt
niður. í báðum tilvikum er sveitarfélögum heimilað að
hækka útsvör til að mæta tekjumissinum. Það þýðir að
skattamir em færðir yfir á herðar almennings. Skatt-
byrðin þyngist.
Þetta er ekki 1 fyrsta skipti sem ríkisstjómin færir
skattbyrðina til á kostnað almennings. í tengslum við
kjarasamninga og samkomulag við aðila vinnumarkað-
arins í fyrra vom tekjuskattar fyrirtækja lækkaðir en
skattprósenta einstaklinga hækkuð. Það heitir skattatil-
færsla á máh ráðherra sem þóttust þannig standa við
þau kosningaloforð sín að skattar yrðu ekki hækkaðir.
Hinn almenni skattborgari veit hins vegar betur þegar
hann fær skattseðilinn í hendumar. Og útsvarsgreiðand-
inn mun vita betur þegar sveitarfélögin hækka útsvörin
í kjölfar lagabreytinganna sem nú standa fyrir dyrum.
Því var heitið á sínum tíma að lækka tekjuskattinn
sem nemur hækkun útsvars en samkvæmt Qárlagafrum-
varpinu, sem nú hggur fyrir Alþingi, lækkar tekjuskatt-
urinn ekki nema um 1,15% og í skattalagafrumvarpi er
gert ráð fyrir 0,35% hækkun á tekjuskatti. Þetta em efnd-
imar.
Borgarstjórinn í Reykjavík hefur skrifað Alþingi bréf
þar sem sú niðurstaða er staðfest að með niðurfelhngu
aðstöðugjalda þarf útsvar í Reykjavík að hækka um 1,8
til 2%. Jafnvel þótt ríkisvaldið lækki tekjuskatt um 1,15%
eykst skattbyrði Reykvíkinga um 0,65% th 0,85% á næsta
ári. Samkvæmt útreikningum Samtaka sveitarfélaga
mun staðgreiðsluhlutfah útsvars og tekjuskatts hækka
úr 41,34% í 41,89% á næsta ári.
Útsvör munu enn hækka á þamæsta ári um svipaða
upphæð þegar skattur á verslunar- og skrifstofuhúsnæði
fehur úr ghdi í árslok 1994.
Það er seint í rassinn gripið hjá borgarstjóra og Sam-
tökum sveitarfélaga að vara við þessum hækkunum þeg-
ar þær em um það bh að ganga í ghdi. Borgarstjóri hvet-
ur th þess að breytingum á tekjustofnum sveitarfélaga
verði frestað þar th uppstokkun verkefna ríkis og sveitar-
félaga er endanlega frágengin. Augljóst er að borgar-
stjóri hefur af því áhyggjur að þurfa að hækka útsvör
verulega á kosningaári, enda hefur meirihluti sjálfstæðis-
manna í borgarstjóm samþykkt að útsvör verði ekki
hækkuð.
Útsvarshækkanir á næstunni verða með réttu skrifað-
ar á reikning sjálfstæðismanna sem auðvitað geta ekki
skihð á milh sinna eigin manna í ríkisstjóm og sjálfstæð-
ismeirihlutans í borgarstjóm. Hægri höndin í flokknum
verður að vita hvað sú vinstri gerir. Sjálfstæðisflokkur-
inn segist vera samhentur flokkur, ekki satt!
Ef þessar skattalagabreytingar ganga í gegn em þær
á kostnað almennings. Fleiri krónur úr buddu einstakl-
inga og heimha munu renna th skattheimtumanna en
áður. Það er kjami málsins. Það er hinn póhtíski vem-
leiki sem skattborgaramir standa frammi fyrir.
EUert B. Schram
Frá fundi tvíhöfðanefndar í Grundarfirði fyrr á árinu.
Kvótinn og
byggðirnar
Vilhjálmur Egilsson, alþingis-
maður, framkvæmdastjóri, tví-
höfðanefndarformaður og stjórn-
armaður í útgerðarfélaginu Skildi,
varaði við því í kjallara á fullveldis-
daginn að veiðileyfagjaldi eða auð-
lindaskatti - sem eru réttnefni og
rangnefni á sama fyrirbærinu -
myndi fylgja byggðavandi og sjóða-
sukk. Vilhjálmur skrifar: „Gæti
komið upp sú staða í einhverju
byggðarlagi að enginn útgerðarað-
ih á staðnum hefði efni á aö borga
veiðileyfagjald?" og „kröfur hljóta
að koma upp... um sérstaka að-
stoð til þess að verðugir áðilar geti
greitt gjaldið“.
Að hitta sjálfan sig fyrir
Það virðist ekki hvarfla að Vil-
hjálmi að þessi orð hans lýsa ná-
kvæmlega ástandinu sem er að
koma upp austan og vestan og allt
í kringum landið. Atvinnan er viða
að bresta. Upp er að spretta ný
kynslóð bæjarútgerða, og í þetta
sinn eru guðfeðumir ekki í Alþýðu-
flokknum. Þegar bæjarútgerðimar
setja byggðarlög á hausinn, borgar
þjóðin bæði skuldimar og atvinnu-
leysisbætumar. Það boðar ekki
bara sjóðasukk: Það boðar sjóða-
sukk með sjálftöku!
Það er rétt hjá Vilhjálmi að auð-
bndaskattur af fullum þunga strax
myndi setja byggöir í hættu, felst í
honum tafarlaus markaðsvæðing
og hagræðingarkrafa. Veiðigjaldið
sem nú er greitt til landssambands
gjafakvótaþega er bara hálfu verra:
Það þarf miklu meira fé til að end-
urreisa útgerð eftir brottfluttan eða
gjaldþrota útgerðarmann heldur
en ef auðhndaskattur setur útgerð-
ina á hausinn. Auðlindaskatt yrði
augljóslega að innheimta eftir á,
við uppgjör afla, t.d. sem hlut eða
tiltekna krónutölu á kíló upp úr
fram á - bulhð um byggðaáhrif í
Tvíhöfðaskýrslunni bendir ekki til
að svo sé - þá yrði að skhja skrif
hans svo, að ef gjafakvótakerfið
festist í sessi, verði ekkert tekið á
byggðavandanum. Og það er ekki
bara hrun útgerðarfyrirtækja sem
kahar á aðgerðir. Fyrirsjáanlegt er
aö vélvæðing í landi og vinnsla á
sjó munu fækka störfum í sjávarút-
vegi verulega á ahra næstu árum.
Það er hins vegar dagljóst að ís-
lenskt samfélag stendur ekki að-
gerðarlaust hjá ef atvinnugrund-
vöhur hrynur undan fjölda manns
og fólk stendur uppi slyppt og
snautt. Annaðhvort verður að
borga fyrir þá griðarlegu fólks-
flutninga og nýbyggingu, sem
byggðahruni fylgja, eða finna leiðir
th að auðvelda aðlögun að þeirri
„Þegar bæjarútgerðirnar setja byggð-
arlög á hausinn, borgar þjóðin bæði
skuldirnar og atvinnuleysisbæturnar.
Það boðar ekki bara sjóðasukk: Það
boðar sjóðasukk með sjálftöku!“
KjaUarinn
Markús Möller
hagfræðingur
sjó. Því þyrfti þó ekki að öngla sam-
an meiru fé með framlögum eða
lánum en nemur skipsveröi th að
koma útgerð aftur í gang. í Bolung-
arvík þarf að fjármagna fyrir fram
a.m.k. annað skipsverð - eða tvö -
th að tryggja nægan kvóta til að
reka útgerðina af viti. Vandinn
verður meiri, gjaldþrotin stærri,
sukkið svakalegra.
Að leysa byggðavandann
Ef sannað þætti að Vhhjálmur
gerði sér grein fyrir þeim vanda
sem fjölmargar smábyggðir horfa
markaðsvæðingu sem bæði auð-
hndaskattur og gjafakvóti valda í
sjávarútvegi. Það er ahs ekki
óhugsandi að tilhliðranir th króka-
báta gætu verið partur af slíkri
aðlögun. Líka er htandi á einhverja
bindingu veiðiréttar við byggð, En
tilhliðranir mega ekki leiða th of-
veiði og offjárfestinga né koma í
veg fyrir að byggð leiti þangað sem
hægt er að búa fólki hest lífskjör.
Með skrifum sínum gefur Vh-
hjálmur th kynna að hann þekki
engin nothæf úrræði.
Markús Möller
Skodanir annarra
Óöryggi vísindamanna
„Það er margt sem mæhr með þeirri stefnu að
verulegur hluti af því fé sem Alþingi vih verja th
rannsókna sé lagt í sjóði sem síðan sé úthlutað úr
eför verðleikum verkefna og vísindamanna... Vís-
indamenn sem eru algerlega háðir þessum styrkjum
búa því við mikið óöryggi, og að öhu samanlögðu
eru starfsskhyrði flestra þeirra slík að hth von er
th þess að þeir geti komið jafnmiklu í verk og þeir
gætu á sæmhegri rannsóknarstofu erlendis.“
Guðmundur Eggertsson prófessor - í Mbl. 7. des.
Vandi Vestfjarða
„Vestfirðir eru eitt mesta framleiðslusvæði
landsins. Þar leggur nú hvert fyrirtækið af öðru upp
laupana og peningastofnanir fýrir sunnan eru beðn-
ar ásjár. En það er rétt eins og aldrei sé tjaldað th
nema einnar nætur, þegar verið er að auka íjármagn
og endurskipuleggja fyrirtæki. Það er eins og vanda-
máhn sitji eftir, þótt fjármagnað sé upp á nýtt...
Ef ekki tekst að lagfæra þorskkvótann í þá átt að
þeir fyrir vestan fái stærri hlut, og þá á kostnað
annarra, er bágt að sjá hvemig bæta má athafnalífið
þar.“ ÚrforystugreinTímans7. des.
Refsingin og ríkisgjaldþrotið
„Alþingismenn hafa á undanfomum ámm og
áratugum veitt ahskonar ríkisábyrgðir, sem venju-
legast em bakábyrgðir... Engin thraun er gerð th
að meta þessar skuldbindingar ríkissjóðs, en þessar
ábyrgðir em látnar faha á ríkissjóð þegjandi og
hljóðalaust, án þess að Alþingi, alþingismönnum eða
almenningi sé gerð grein fyrir þeim fyrirfram...
Núverandi ríkisstjóm, og þá sérstaklega fjármála-
ráðherra, er ljós þessi áhætta, en framkvæmdin er
ófuhnægjandi. Refsingin og ríkisgjaldþrotið er á
næsta leiti, og því verður aö bregðast við strax.“
önundur Ásgeirsson, fyrrv. forstjóri, í Mbl. 8. des.