Dagblaðið Vísir - DV - 09.12.1993, Side 17

FIMMTUDAGUR 9. DESEMBBR 1993
17
Meiming
Þegar hugsjónir rætast
Ein þeirra ævisagna, sem birtast nú
fyrir jólin, er ævisaga Odds á Reykja-
lundi. Bókina ritar Gils Guömunds-
son og er hún að stórum hluta byggð
á lýsingum og frásögnum vina, ætt-
ingja og samferðamanna Odds Ólafs-
sonar læknis. Öðrum þræði er bókin
samofin sögu berklalækninga,
berklavama, SÍBS og vinnuheimiiis-
ins á Reykjalundi, ásamt þáttmn úr
sögu Öryrkjabandalagsins.
Auk þess að rekja ættir Odds og
starfsferil gerir Gils glögga grein fyr-
ir því sem markverðast gerist á
starfsvettvangi hans, sem mest teng-
ist erfiðum þætti í sögu íslensku
þjóðarinnar, berklaveikinni og bar-
áttunni gegn henni. Jafnframt tekst
með frásagnarforminu að komast
nálægt Oddi sjálfum, skaphöfn hans
og lunderni, skapstyrk, eljusemi og
framkvæmdasemi. Ungur fór hann
til sjós og ætlaði sér „að verða sjó-
maður og ekkert annað". Eigi að síð-
ur gekk Oddur menntaveginn og var
þá hagur foreldra hans mjög farinn
aö þrengjast. Ljóst er að Oddur hefur
brotist mjög áíram af eigin ramm-
leik.
En Oddur Ólafsson varð að gera
hlé á læknisnámi sínu vegna berkla-
veiki, hvíti dauðinn var þá tekinn að
herja hér með auknum þunga. Viö
Guðmundur G.
Þórarinsson
tók 7 mánaða lega á Landspítalanum
og ársvist á Vífilsstöðum.
Þessi atvik höguðu því svo að Odd-
ur sérhæfði sig í berklalækningum
og vann fyrst sem læknir á Vífils-
stöðum. Störf Odds að lækningum
og málefnum berklasjúkra eru þjóð-
kunn, bæði á vegum SÍBS og síðan á
Reykjalundi.
í bókinni er sagt frá uppbyggingu
vinnuhæhsins og þætti Odds í henni.
Af miklum stórhug og bjartsýni var
ráðist í framkvæmdir og Oddur var
ráðinn forstöðumaður og læknir að
Reykjalundi. „Læknisbústaður var
enginn risinn á byggingarsvæðinu,
en um vorið flutti Oddur með fjöl-
skyldu sína upp í Mosfellssveit í
skólastofu á Brúarlandi, þar var ein
rafmagnsplata til eldunar."
Hjónin Oddur og Ragnheiður.
Vinnuálagið á Odd var mikið þótt
hann væri hvergi nærri heilsu-
hraustur, með veikluð lungu. Hann
tók þátt í öllu, hljóp frá steypuvinnu
til að sinna sjúkhngum, bar skít á
melana á kvöldin að afloknum
vinnudegi og sinnti læknisstörfum í
MosfeUssveit þar eð hérðaðslæknir-
inn bjó í Reykjavík. í slíkar vitjanir
fór Oddur oft á kvöldin og um nætur
og tók ekkert fyrir.
Oddur var stjórnarformaður Ör-
yrkjabandalagsins og formaður hús-
sjóðs, sem sér um allar bygginga-
framkvæmdir bandalagsins. Þar
tókst enn að lyfta grettistaki, og íbúð-
ir fyrir öryrkja og vinnuaðstaða urðu
að veruleika.
Bókin um Odd er bók um mann,
sem vann mikið og gott lífsstarf. Það
liggur við að segja megi að veikindi
hans hafi oröiö ótölulegum fjölda ís-
lendinga til gæfu en þau urðu þess
valdandi að hann helgaði líf sitt starfi
fyrir berklasjúklinga, öryrkja og þá
sem endurhæfingar þurftu.
Bókin sýnir að Oddur læknir var
gæfumaður, þótt hann hefði vindinn
í fangið, einkum framan af. Mörgum
mun koma á óvart að Oddur tók
mikla persónulega áhættu við að
hrinda þessum framfaramálum
fram. Oft gekk hann í miklar per-
sónulegar ábyrgðir og jafnvel fjöl-
skylda hans með honum. Mér varð
hálfhverft við þegar ég las að hann
hefði hrundið byggingu háhýsanna
við Hátún af stað með sölu hárra
víxla sem synir hans ábyrgðust. En
lánið var honum hhðhoht.
Við lestur þessarar bókar koma mér
í hug orð Þorsteins Erhngssonar:
Ef byggir þú vinur og vogar þér hátt
og vilt að það skuli ekki hrapa,
þá leggðu þar undir allt sem þú átt,
og allt, sem þú hefur að tapa.
Mörgum mun þykja forvitnilegt að lesa
um ævi þessa merka manns.
Ævi Odds á Reykjalundi
Gils Guðmundsson ísafold - 332 bls.
SAMTOK
IÐNAÐARINS
Bókmenntir
Saga-bíó - Nýliðinn: ★ V2
Strákurinn með gullhandlegginn
Kvikmyndin Rookie of the Year varð til í koh-
inum á Sam nokkrum Harper þegar hann lét
sig dreyma um að uppáhaldshornaboltahð hans,
Húnamir í Chicago, mundi vinna aftur deilda-
keppni bandaríska hornaboltans en það hefur
ekki gerst í fjóra áratugi. Húnarnir eru oft hafð-
ir að spotti í bíómyndum (t.d. Back to the Fut-
ure 2) því þeir eru óhklegasta lið deildarinnar
til að sigra.
Það sem kemur Húnunum aftur í sigurbarátt-
una er strákur með guhhandlegg, Henry Row-
engartner. Hægri hönd hans er eins og slöngvi-
vaður eftir að handleggsbrot greri óvenjuvel
saman. Honum er umsvifalaust kippt inn í liðið,
draumur hvers hornaboltaáhugamanns. Þar
kynnist hann ýmsum furðufuglum, m.a. upp-
gjafastjömunni Chet (Gary Busey) og kastþjálf-
aranum Brickma (Daniel Stern). Einstæð móðir
Henrys (Amy Morton) fylgist áhyggjufuh með
húhumhæinu en slepjulegur kærasti hennar
(Bruce Altman) tekur að sér að vera umboðs-
maður Henrys. Vinum Henrys finnst nóg um
umstangið og fyrir lok myndarinnar verður
Henry, fyrir utan að bjarga deginum á velhnum,
að vera búinn að bæta sambandið við mömmu
gömlu og sættast við vini sína.
Nýhðinn er homaboltafantasía, gerð af horna-
boltaaðdáendum fyrir hornaboltaaðdáendur,
Henry Rowengartner (Thomas lan Nicholas),
nýjasta stjarna hornaboltaliðs Húnanna í
Chicago.
þjálfarans seinheppna.
Þegar fer að hða á myndina verður þáttur
hornaboltans stærri en það em mistök. Það er
nefnilega óskrifuð regla að gæði hornabolta-
-mynda vex í öfugu hlutfalh við tímann sem
varið er í boltaspil. Hornabolti er nefnilega ein-
staklega ómyndræn íþrótt með aðeins um fjórar
Kvikmyndir
Gísli Einarsson
mismunandi tegundir leiktilbrigða. Annaðhvort
hittir kylfihinn boltann eða ekki, ef hann hittir
þá grípa hinir eða ekki og svo er einhver flókin
regla um stuld á hornum, „stealing bases“, sem
er betra að kunna því nýlegar myndir eru upp-
fuhar af þessu trixi.
því yngri því betra. Hún er nokkuð skemmtheg
til að byija með, leikstýrð á ýktan og litríkan
hátt af leikaranum Daniel Stern. Honum tekst
bærilega upp í frumraun sinni í kvikmyndaleik-
stjórn fyrir utan að veita sjálfum sér glæpsam-
lega mikið frelsi til að fíflast í hlutverki kast-
Rookie ol the Year (Band-1993)
Handrit: Sam Harper.
Leikstjórn: Daniel Stern (The Wonder Years).
Leikarar: Thomas lan Nicholas (Radio Flyer), Gary
Busey (Under Siege, Firm), Albert Hall (Malcolm X),
Amy Morton (Falllng Down), Dan Hedaya, Bruce Alt-
man (Glengary Glen Ross), Eddie Bracken (Home
Alone 2).
Amerísku
LURA FLEX
RÚMIN
•Gæði í gegn eBetri svefn
e Stressið burt!
LURA - FLEX GÆÐADÝNA
Venjuleg amerlsk dýna
Gerið góð kaup strax í dag
15%afsláttur
c§)Nýborg
ÁRMÚU 23-SÍMI812470
^KONFEKT
Sími 53466
íslensnt