Dagblaðið Vísir - DV - 09.12.1993, Blaðsíða 29

FIMMTUDAGUR 9. DESEMBER 1993
41
Merming
Gefðu þér tíma
Það má segja að þessi saga eftir Þórunni sé nokkurs
konar dæmisaga um hvað tíminn eða tímasetningar
geta haft mikil áhrif á líf einstaklinganna.
Halla á heima í Reykjavik og þegar sagan hefst er
vorið í nánd. Hún á að fara í sveit um sumarið en er
ekki mjög hrifin af því. Hún er hálfhrædd við dýr og
eins og allir vita er líka sveitafýla í sveitinni. Það kem-
ur hins vegar á daginn að þegar hún hefur fengið gátu
í hendumar, sem hún á að leysa í sveitinni, finnst
henni þetta ekki svo slæmt. Klukkan Kassíópeia heili-
ar ekki síður en þessi dularfulla kærasta hans Þór-
halls og þegar upp er staðið hður sumarið furðu fljótt.
Það kemur fram í íslenskum bókatíðindum að saga
þessi er unnin samhhða leikriti sem á að útvarpa í
haust. Mér finnst frásögnin bera þess greinilega merki
því mikið er um beinar ræður persónanna sem veldur
Bókmenntir
Oddný Arnadóttir
Þórunn Sigurðardóttir. Sagan er unnin samhliða leik-
riti sem útvarpað verður á næsta ári.
því að málfarið á sögunni verður mjög blæbrigðaríkt.
Persónumar em ekki margar og fyrir vikið kynnumst
við þeim öhum eitthvað. Mér finnst persónusköpun
Þórunnar nokkuð sannfærandi og hún nær mikilli
dýpt, t.d. í Ásmundi með svo örlagaríka sögu að baki.
Það er helst með Höhu sem mér finnst Þórunni ekki
takast nógu vel. Hún er svohtið yfirborðskennd í fyrstu
og það kemur t.d. aldrei fram aö hún sakni foreldra
sinna. Hún vinnur þó á eftir því sem hður á söguna
því viðbrögð hennar við öhu því sem hún er að læra
era jákvæð og hún tekur út ákveðinn þroska í sveit-
inni.
Það era skemmtíleg nýmæh í bamabók að sjá stíl-
brögð eins og myndmál það sem Þórunn notar og
stundum verður hún jafnvel ljóðræn. Höfundur gerir
sér far um að nota gott og auðugt málfar án þess að
verða of hátíðleg og það er greinfiegt að sögunni er
ekki bara ætlað að skemmta lesanda.
Þetta er einkar hugljúf bók og ætti að vekja unga
lesendur tfi umhugsunar um ýmislegt eins og t.d. að
einu sinni vora afi og amma ung og það sem þau gerðu
þá hefur áhrif á það hver ég er í dag.
Þórunn Slgurðardóttir.
Klukkan Kassíópeia og húsiö i dalnum.
Mál og menning 1993.
Þróun íslensks nútímaþjóðfélags
Bók þessi er afrakstur þeirrar
ákvörðunar Félagsvísindastofnunar
og Sagnfræðistofnunar Háskóla ís-
lands 1986 að standa að útgáfu rit-
gerðasafns „þar sem birtustu niður-
stöður nýrra rannsókna á þróun ís-
lensks nútímaþjóðfélags".
Bók þessi er ágæt viðbót við rit um
sögu íslendinga. Hins vegar kann að
orka tvímæhs að kalla ritgerðimar,
a.m.k. sumar hveijar, „niðurstöður
rannsókna á þróun íslensks nútíma-
þjóðfélags".
Ég nefni sem dæmi ritgerð Stefáns
Ólafssonar, Um félagsgerð nútíma-
þjóðfélaga. Þar er um að ræða fróð-
lega samandregna þætti um þróun
þjóðfélagsgerða, þætti sem fifilt er-
indi eiga meðal hinna ritgerðanna
og gefa fyllri yfirsýn en eru hvorki
niðurstöður rannsókna né sérstak-
lega um íslenska þjóðfélagsþróun.
Guðmundur Háífdánarson fjallar
imi breytingamar frá bændasamfé-
lagi á síðustu öld tfi þéttbýhsmynd-
unar og hjá honum kemur fram sú
skoðun að forystumennimir hafi
staðið gegn þeirri þróun og meira en
það: „meðan forystusveitin gerði allt
sem hún gat tfi að hindra slíka þró-
un“.
Bókmenntir
Guðmundur G. Þórarinsson
Niöurstaða hans er athyghsverð,
breytingin frá bændasamfélagi til
nútímaþjóðfélags hafi ekki verið
meðvituð og skipulögö „heldur var
þróuninni hrundið af stað af innri
kreppu samfélagsins sjálfs".
Athuganir Gísla Ágústs á fólks-
fjöldaþróun era fróðlegar. Þar er
fjallað m.a. um áhrifavalda mann-
íjöldaþjóunar, vistarbandið, hvernig
fjölskyldan breyttist úr framleiðslu-
einingu 1 neyslueiningu auk fjöl-
margra tölfræðfiegra upplýsinga.
Viðamesta ritgerðin er sú um efna-
hagsþróun á íslandi 1880-1990. is-
lendingum mun þykja fróðlegt að sjá
að hagvöxtur hefur verið meiri á Is-
landi á þessari öld en í OECD-löndun-
um og raunar aðeins Japan hefur
búiö við meiri hagsæld.
Jón Grétar gerir grein fyrir að-
stæðum þegar stéttarfélögin verða til
og tfiurð þeirra og Magnús leitar
mjög fanga í ýmsum ævisögum og
frásögnum er hann tekst á við efnið
Alþýðumenning á íslandi.
Ekki er hér ráðrúm tfi að rýna
vandlega í ritgerðir Gunnars Helga
og Svans. Ástæöa væri þó til þess og
era þær ritgerðir vel tfi þess fallnar
að vekja umræðu og jafnvel deilur.
Þegar kemur að mati á íslensku
stjómmálaflokkunum og gerðum
þeirra og árangri getur margt haft
áhrif á „niðurstöður rannsókna".
í stjömufræði, og reyndar mæling-
um almennt, er fjallað um persónu-
lega skekkju. Hætt er við að hennar
gæti meira á sviði sagnfræði, félags-
vísinda og stjórnmála en t.d. í stærð-
fræði.
Gaman hefði verið að taka þessar
ritgerðir ítarlega fyrir í grein sem
þyldi að vera lengri en þessi.
Stefán segir í síðustu ritgerðinni
að menningararfleifð íslendinga
sameini „þá þætti lífsskoðunar, sem
lúta að sjálfsbjargarviðleitni ein-
staklinga og félagslegri samhjálp" og
vitnar tfi Sigurðar Nordal sem setti
fram lögmáhð um andstæðumar.
Að öllu samanlögðu ber að þakka
stofnununum tveim í Háskólanum
útgáfu þessarar bókar.
Hún eykur þekkingu íslendinga á
sjálfum sér og sögu sinni og gæti, ef
rétt er á haldið, orðið uppspretta að
fijórri umræðu.
Rltgerðlr
Ritstjórar Guömundur Hálfdánarson og
Svanur Kristjánsson
Félagsvísindastofnun og Sagnfræöistofn-
un Háskóla íslands 1993
. i,A >.,L k , \ « . V . . V , , V , , K ,
XÍLlZ N' . - : / : lr X ■ !/ \ . 11/ \ 11 !2
'pK OM Cól. CO( C0i_. oM' OÓC
■áskuftarsíminn |
fyririandsbyggðina:
- talandi dæmi um þjónustu
T/Á'SO© Á ‘}{Cfr(U‘ÐUM ‘BÍLU9VÍ!
Fram að jólum seljum við
nokkra notaða bíla á
uppítökuverði
Engum
Ifkur
V
RENAULT
Fer á kostum
Bílaumboðið hf
Krókhálsi 1,110 Reykjavík, símar 676833 og 686633
Opið virka daga 10-18 og laugardaga 13-17
JOLABONUS:
Bílarnir eru á snjódekkjum. Utvarp og vetrarpakki fylgja!