Dagur - 31.10.1992, Side 19

Laugardagur 31. október 1992 - DAGUR - 19
Tómstundum sínum ver hann á
fjöllum og hefur eflaust manna
oftast séð náttúruspjöllin eftir
umhverflslistamennina við
Upptyppinga. Það var hann
sem tók myndir af klettaveggn-
um í Jökulsárgljúfri sem hol-
Ienskir listamenn höfðu málað
á ættartré Völsunga með
sterkri málningu, rétt eins og
úti í Evrópu væri ekki nóg af
Ijótum steinkumböldum og
veggjum sem laghentum
mönnum væri frjálst að flikka
uppá. Gunnar fór með mynd-
irnar til Víkurblaðsins á Húsa-
vík og síðan hefur verið fjallað
um mál þetta í flestum fjöl-
miðlum landsins. Mikla furðu
vekur hve fólk sem Gunnar
hefur sýnt veggjakrotið á
öræfunum, hefur lengi haft
hljótt um málið í byggð. Dagur
ræddi við Gunnar um tóm-
stundaiðju hans, fjallaferðirn-
ar, en spyr fyrst hvenær hann
hafí frétt af ættartrénu í gljúfr-
inu.
að raða steinum til að mynda
nöfnin sín, ég veit ekki hvort
búið er að lagfæra það.“
Að hlusta á þögnina
- Hvað er langt síðan þú fórst að
stunda fjallaferðir?
„Foreldrar mínir störfuðu mik-
ið með Ferðafélaginu og ég fór
með þeim sem krakki. Líklega
var ég 8-10 ára þegar ég fór í
fyrstu ferðirnar, svo það eru orð-
in rúmlega 20 ár síðan. Þegar ég
varð eldri fór ég sjálfur með
Ferðafélaginu og eftir að ég fékk
bílpróf fór ég að komast á eigin
vegum. Ég á sérútbúinn jeppa og
kemst allra minna ferða, jafnt
sumar sem vetur. Ferðatilhögun-
in hefur að mörgu leyti breyst.
Ég er farinn að ferðast einn, gef
mér miklu meiri tíma til að skoða
það sem ég vil skoða, er engum
háður og finnst það að mörgu
leyti betra fyrir mína parta. Þetta
er þroskandi ferðamáli.
Með ferðafélagahópum eru
yfirleitt menn sem þekkja þau
svæði og staði sem ferðast er á.
Ættartré Völsunga var málað á 10-12 metra háan hamravegg í Jökulsárgljúfrum og teknar myndir af því sem
umhverfislistaverki í hollenska bók. Mynd: Gunnar P Gunnarsson
Umhverfisspjöllin við Upptyppinga:
„Það alversta sem hægt er að hugsa sér“
- segir Gunnar Þór Gunnarsson, Qallafari
Gunnar Þór Gunnarsson við sérútbúna jeppann sem hann kemst allra sinna
ferða á, jafnt sumar sem vetur. Mynd: im
lunnar segir að umhverfisspjöllinn hefðu aldrei verið unnin ef gæsla hefði
priö á SVipðinn. Mvnd: Gunnnr 1' Gunnarssnn
„Ég frétti af stöfunum fyrir
nokkrum árum þegar ég var að
vinna í Mývatnssveit. Þegar ég
kom síðan að þessu var það mik-
ið stærra en ég var búinn að
ímynda mér. Þetta er mjög vel
gert og ég hreifst af handbragð-
inu, sem slíku. En fyrir mig, sem
ferðast svona mikið, þá er þetta
það alversta sem hægt er að
hugsa sér að geti komið fyrir.
Mér fannst ótrúlegt að sjá þetta
og ímynda sér hvernig í ósköpun-
um hafi verið hægt að fram-
kvæma þetta.
Græn málning í Grjótagjá
Mér fannst athyglisvert hvað fáir
vissu af þessu. Fyrir tveimur
árum vorum við í Kverkfjöllum
með stóran hóp og þá var ákveð-
ið að fara í Öskju og Herðubreið-
arlindir á heimleiðinni. Þarna
voru margir í sinni fyrstu ferð á
öræfunum og mér datt í hug að
stoppa og sýna þeim þetta. Þarna
voru líka margir sem búnir voru
að ferðast mikið og víða með
Ferðafélaginu. En það voru allir
jafnhissa og enginn úr hópnum
virtist hafa vitað af þessu. Eftir
það fór ég að stoppa og sýna
mönnum þetta þegar ég var á
ferð með hópa. Menn urðu alltaf
jafn hissa, ég sagði þeim ekki
hvað var í vændum en gekk með
þeim upp á hólinn, stoppaði og
rétti þeim sjónauka. „Ja, hver
djöfullinn,“ var yfirleitt viðkvæð-
ið hjá þeim.
Það hvarflaði samt aldrei að
mér að þetta mundi vekja svona
mikla athygli fjölmiðla."
- Heldur þú að eitthvað þessu
líkt geti leynst víðar á öræfun-
um?
„Nei, en mjög víða er fólk að
krota nöfnin sín á kletta, t.d. er
mannsnafn málað í Grjótagjá
með grænni málningu. Öfan í
gígnum í Hverfjalli var fólk búið
Fyrir fólk sem ekki hefur ferðast
mikið eru ferðafélögin því kjör-
inn vettvangur. Yfirleitt eru þetta
líka ódýrustu ferðirnar.“
- Hvernig er að vera aleinn
inni á öræfum, tugi eða hundruð
kílómetra frá öðru fólki?
„Það er mjög gott. Þarna er
maður í rólegheitum. Á þrítugs-
afmælinu mínu var ég staddur í
Kverkfjöllum. Þetta var á laugar-
degi og ég ákvað að labba á
jökulinn um morguninn. Ég fór á
fætur klukkan fimm og fór einn á
jökulinn í blíðskaparveðri, það
var ekki skýhnoðri á himni og
alveg steikjandi sólskin. Ég gat
gengið í stuttbuxum og stutterma
bol allan daginn. Ég fór upp
Kverkjökulinn og yfir svokallaða
Löngufönn, alveg upp í skála
Jöklarannsóknafélagsins. Á leið-
inni niður fór ég að mæta hópum
og þennan dag gengu um 300
manns á jökulinn. Það sem ég
fékk út úr þessu var að vera einn,
geta sest á stein, að geta horft
yfir og fundið hvað maður
er í rauninni lítill. Þarna heyrir
maður algjörlega þögnina, hún er
svo sterk, og það er upplifun út af
fyrir sig.“
15 Krepputunguferðir á ári
- Ertu aldrei hræddur á öræfun-
um?
„Nei, en ég hef lent í ýmsu. í
fyrravetur fór ég ásamt nokkrum
félögum mínum af stað á föstu-
degi. Við gistum eina nótt í
Húsafelli og ætluðum síðan að
keyra þvert yfir Langjökul, það
átti að vera svona fimm tíma
ferð. Þegar við komum upp á
jökulinn lentum við í iðulausum
byl og komumst ekkert áfram.
Við vorum þarna um nóttina,
sváfum í eina tvo tíma, fórum af
stað um morguninn og keyrðum,
en ekkert gekk. Þegar við kom-
um niður í Þjófadali vorum við
búnir að vera 36 tíma á ferðinni.
Ferðin varð því aðeins lengri en
við ætluðum. En þegar við kom-
um niður var alveg heiðskírt
veður. Við vorum fjóra daga á
ferð um hálendið, fórum suður í
Vonarskarð og upp í Vatnajökul
og síðan aftur norður í Laugafell,
en sáum aldrei skýhnoðra á
himni.“
- Er ekki hættulegt að vera
einn á ferð á öræfum?
„Það þarf ekki að vera, ef
menn kunna að útbúa sig. Núna
erum við með síma og stórar SSB
stöðvar, getum allsstaðar náð í
einhvern. í hópferðum erum við
alltaf með GPS staðsetningartæki
sem segja nákvæmlega hvar við
erum á jarðkringlunni. Þetta er
spurning um að halda kyrru fyrir
ef menn lenda í snarbrjáluðu
veðri, bíða þar til það lagast.“
- Gunnar vinnur hjá umboðs-
manni Flugleiða á Húsavík, sem
rekur ferðaskrifstofu og er með
afgreiðslu fyrir Flugleiðir. Gunn-
ar á frí aðra hverja helgi og þá.er
hann farinn til fjalla. Dæmi um
fjölda ferða á ári og hvað árstími
heillar mest?
„Ég fer svona 15 ferðir á ári
upp í Krepputunguna, og hef
verið þar við vörslu tvær síðustu
páskahelgarnar. Það eru haustin
og veturnir sem eru mest heill-
andi að mínu mati. Á haustin er
mjög gott að ferðast á hálendinu,
þá er hreint loft og fjallasýn oft
fallegri en á sumrin þegar mistur
er. A veturna, þegar kominn er
snjór yfir, er svolítið sérstakt að
vera á ferð. Þá koma öfgarnar í
náttúrunni svo vel í ljós. Menn
gefa sér oft ekki nægan tíma til
að skoða sig um, en fara of hratt
yfir, bæði jeppamenn og snjó-
sleðamenn.
4000 gistinætur í
Sigurðarskála yfír sumarið
Ferðafélag Húsavíkur er með tvo
skála, lítinn skála á Heilagsdal og
Sigurðarskála í Kverkfjöllum. I
Sigurðarskála er mjög mikil starf-
semi. Á síðasta sumri voru skráð-
ar þar 4000 gistinætur. Þama
hafa menn unnið geysimikið í
sjálfboðavinnu, annars hefði ekki
getað orðið af þessari uppbygg-
ingu. Þarna þarf að vera með
gæslu og innkoman fyrir gistingu
rétt dekkar gæsluna. Skálann á
Heilagsdal höfum við verið með í
5-6 ár og á öllum þeim árum hafa
komið inn 100 krónur sem
greiðsla fyrir gistingu.
Ferðamennska hefur breyst
mjög á síðustu árum. Menn eru
komnir á öfluga jeppa og snjó-
sleða og fara nánast allt. Þessi
hús eru því nauðsynleg sem
neyðarskýli.
Umgengni ferðamanna er þó
ekki nógu góð. Þó það líði ekki
nema vika milli þess sem ég kem
inn í Krepputungu, sé ég kannski
fjórar til fimm nýjar slóðir utan
vegar. Stundum hefur verið
ekinn stór hringur, bara til að
snúa við. Oft á vorin skemma
menn gróið land með því að
keyra á því. Þetta eru oft menn á
litlum jeppum sem komast ekki
eftir slóðunum, en svo er þeim á
stóru jeppunum kennt um. Svo
eru alltaf einhverjir hópar sem
ganga illa um húsin og skemma
fyrir öðrum.“
Gæsla er nauðsynleg
Gunnar er áhugamaður um nátt-
úruvernd. Hann segir nauðsyn-
legt að hefta sandfok með upp-
græðslu, þó megi ekki ganga of
langt í því að græða upp mela þar
sem viðkvæmur gróður er fyrir.
Þannig geti allt að tíu tegundir
plantna glatast úr íslensku flór-
unni. Hann er heldur ekki hrifinn
af að barrtrjám sé plantað hvar
sem er. Finnst þau til dæmis alls
ekki eiga heima í Ásbyrgi og ekki
í Dimmuborgum.
„í Krepputungu, þar sem
spjöllin voru unnin, hefur verið
gæsla þrjú síðustu ár. Það stóð til
að hætta henni í fyrra, sökum
fjárskorts, en ég tel það hafa sýnt
sig að gæsla er nauðsynleg á
svona stöðum og ríkisvaldið
verður að sjá Náttúruvemdarráði
fyrir fjármagni til að annast þessa
gæslu. í fyrra hlupu ferðafélögin
undir bagga með Náttúruvemdar-
ráði, en ríkisvaldið ætti að koma
þar innf og það hefði fyrir löngu
átt að vera komið með skipulag
af hálendinu. í dag er verið að
drita niður allavega húsum hér og
þar. Allt virðist vera í lausu lofti
og enginn vita hver eigi að hafa
með hvað að gera. Þetta er
hneyksli.“ IM
Stafagerðin var vel undirbúin og vandað var til verksins. Þrjár til fjórar
mannhæðir eru upp í efsta stafinn og staflrnir eru 30-40 cm háir.