Þjóðviljinn - 03.11.1989, Blaðsíða 26

Þjóðviljinn - 03.11.1989, Blaðsíða 26
4 CL 3 f íT u 7- £ w 3 <P 10 1/ f ¥¦ IZ 3 <? /3 </ H ^ /5" }3 v- /& )? <?> i>t V 19 /4 £(? <d 2/ K 22 23 & <jj 2V /s~ /r 23 /<? 8 ZíT # /r J5~ 9? /? i^ %*> 20 ^ö 7 %£ v L, e 5? ÍT & IS' /¥ «5- 2S y 2f *j? 2i )? <*> 2* ý. to /f Z2 <P & ^ 17- ¥- 22 V 2é> /5~ /9 /í Z°i Zl is R? /Ö f 3 2f vt p 2?- )S <æ 27- 2£ \9 ¥ <P /3 /5 .'?¦ /<? V zo e^ V- 30 ;?- $ ;? rt ;? ff 30 J*4 S? ^?- iX >? 30 /?- V ¥ 3 %¦ 6, v 2* ¥ no /f ^ & fí? t# 2£T /6 H- /f $D <V 2?- tf H? u «/. ;23 ZS' )k> s? /</ J<i <# 25- 31 23 k /?- pp u /?- /7 V £3 22 ¥ 2^ e fy* zz §? a£ 3 }* zr V l f- 3f /<* s^ 3 U /.? MATUR AÁBDÐEÉFGHIÍJKLMNOÓPRSTUÚVXYÝÞÆÖ Krossgáta Nr. 68 Setjið rétta stafi í reitina hér fyrir neöan. Þeir mynda þá bæjarnafn. Sendið þetta nafn sem lausn á krossgátunni til Þjóðviljans, Síðumúla 6, Reykjavík, merkt: „Krossgáta nr. 68". Skilafrestur er þrjár vikur. Verðlaunin verða send til vinningshafa. 10 2? Y- $ 30 H 29 \23 ¦n ¦ ----------1 Lausnarorö úr krossgátu nr. 65 var „Jónhildur". Dregið var úr réttum lausnum, og upp kom nafn Melkorku Sigurðardóttur, Njálsgötu 38 B, Reykjavík. Hún fær senda bókina Ræður og riss eftir Sverri Kristjáns- son sagnfræðing í útgáfu Máls og menningar. FJÖLSKYLDAN I Verðlaun fyrir krossgátu nr. 68 eru bókin Skriftamál uppgjafa- prests eftir Gunnar Benedikts- son, sem Mál og menning gaf út árið 1962. ÓLAFUR GÍSLASON Kjúklinga lifur Hafið þið prófað að gera kæfu úr kjúklingalifur? Hún er gómsæt ofan á ristuðu brauði sem forrétt- ur eða smáréttur. Kjúklingalifur hefur verið fáanleg í frystiborð- um stórmarkaðanna á viðráðan- legu verði. Efnið í slíka kæfu miðað við / -.-t\\ 10-12 brauðsnittur ? - ¦' er sem hér segir: 8 kjúklingalifrar 50 gr. kapers 1/2 laukur um það bil 2 hvítláuksrif þurrkuð salvía 60 gr. smjör salt og pipar 10-12 sneiðar af ristuðu snittu- brauði Bræðið smjörið í litlum potti ásamt með fínsöxuðum lauknum og hvítlauknum. Hakkið lifrarn- ar í mixer eða hakkavél þannig að þær verði að mauki. Kapers, sem eru súrsaltaðir blómknappar af klettajurt, eru einnig fínsaxaðir. Lifrarmaukið er sett út í heitt smjörið ásamt með söxuðu kap- ers og síðan er kryddað með þurrkaðri salvíu, pipar og salti. Hrærið í pottinum þartil kæfan fer að þykkna. Ristið brauðið og berið kæfuna ofaná. Rétt er að hafa í huga að réttur þessi er ríkur af kólesteróli, og því skal neyta hans í hófi. -óig SIGTRYGGUR JÓNSSON Viðbrögðvið einelti í síðustu viku hóf ég umræðu um einelti, sem er eitt af því, sem margir foreldrar hafa áhyggjur af. Mjög mörg börn lenda í því í skóla að verða lógð í einelti, þó það sé misalvarlegt og hafi mis- miklar afleiðingar. Reyndar á einelti sér einnig stað meðal full- orðinna, eins og ég minntist á síð- ast. Ég hóf umræðuna með því að ræða forsendur fyrir því að einelti eigi sér stað. Það þarf sem sagt að vera ákveðinn hópur, með föst- um þátttakendum og í hópnum þarf að vera ákveðin vanlíðan og óöryggi með stöðu sína. Valda- pýramídinn er því brattur og stjórnun hópsins er annaðhvort e^nræðisleg eða í honum nkir stjórnleysi. Af framanskráðu sést, að það eru félagssálfræðilegar ástæður, sem liggja að baki því að einelti á sér stað. Pá getum við spurt okk- ur hver eða hverjir það eru, sem lenda í því að vera lagðir í einelti. Segja má að eitt megineinkenni sé sammerkt óllum þeim, sem lagðir eru í eínelti, og það er að þeir brjóta á einhvern hátt þau norm (skráðar eða óskráðar regl- ur), sem ríkja í hópnum. Ef þörf- in í hópnum fyrir að leggja ein- hvern í einelti er mjög mikil, býr hópurinn til reglu, sem viðkom- andi brýtur. Hann hegðar sér öðru vísi en hópurinn ætlast til, klaeðir sig öðruvísi, hefur öðru vísi útlit, hlustar á aðra tónlist eða hvað það nú getur verið. Pað eru einkum tveir einstaklingar, sem hættast er við að lenda í ein- eltinu, annars vegar sá, sem ný- jastur er í hópnum og hins vegar sá, sem ætíð hefur verið veikast- ur. Þegar nýr einstaklingur kemur íhóp, gerist tvennt. Annars vegar reynir hann að finna sér stað í hópnum og hins vegar reynir hópurinn að finna honum stað í hópnum. Það sem ræður því hvar einstaklingurinn leitar sér staðar í hópnum, er fyrri reynsla hans af hópum og sú staða, sem hann er vanur að hafa í hóp. Sé hann van- ur að vera ofarlega í valdapýra- mída hóps, leitar hann þangað í nýja hópnum, sé hann vanur að vera í miðju hóps, leitar hann þangað og sé hann vanur að vera neðarlega í hóp, leitar hann neð- arlega í miðju. Jafnframt sýnir hann hegðun, sem kemur upp um það hvar hann er vanur að vera, þannig að hópurinn veit fljótt hvert hann leitar. Það sem ræður því hvar hópur reynir að staðsetja nýjan einstakling, er þörf hópsins annars vegar og hins vegar sú hegðun, sem viðkomandi ein- staklingur sýnir. Sé hópurinn í jafnvægi og vellíðan mikil, leitast hópurinn við að staðsetja við- komandi í miðju hópsins. Sé hóp- urinn í ójafnvægi og stjórnun hans einræðisleg, leitar hópurinn eftir því að staðsetja hann neðst, en ef ríkjandi er stjórnleysi, getur hvort heldur gerst, að hópurinn reyni að staðsetja hann neðst eða efst. Efst, ef þörfin fyrir foringja er mikil og hann hefur ekki þegar fundist í hópnum og hinn nýi sýnir að hann sé vanur að vera ofarlega í hópnum, en neðst, ef foringi er um það bil að myndast í hópnum. Þá getur hópurinn not- að þann nýja til þess að ýta hon- um til hliðar og þjappa sér í kring- um nýjan foringja. Langsamlega flestir eru vanir því að vera í miðju hópa og eru sáttir við það og leita þangað í nýjum hópum og langflestir hópar eru í það miklu jafnvægi, að þeir leitast við að staðsetja nýliða í miðjunni. Þannig verður í flestum tilvikum lítil hreyfing í hópum við komu nýliða, aðeins smátilfærslur til aðlógunar og síðan jafnvægi á ný. Hins vegar getur komist mikil hreyfing á hópa, sem eru í ójafnvægi, við komu nýliða, sér- staklega í efstu og neðstu þrepum valdapýramídans, samanber að sem ég hef áður sagt. Nýliðinn er því í mikilli hættu með að lenda í því að verða lagður í einelti. Hitt er sjaldgæfara, að hann lendi í forystuhlutverkinu vegna þarfar hópsins, þó það gerist vissulega. Allir kennarar þekkja þessa þætti varðandi hópmyndun og röskun við komu nýliða og lang- flestir kennarar lenda í því að upplifa einelti í bekkjum sínum. Viðbrögð þeirra geta verið margs konar, en langflestir reyna að jafna þann ágreining, sem upp kemur í hópnum, með því að reyna að efla styrk veikari aðilans í hópnum eða með því að veikja styrk sterkari aðilans, eða með því að gera hvoru tveggja. Þá er það einnig til, ef eineltið er alvar- legt og jafnvel líkamlegt ofbeldi, að aðskilja veikasta og sterkasta aðilann. Yfirleitt með því að flytja annan hvorn milli bekkja eða jafnvel með því að reka ann- an og þá yfirleitt þann sterkari. Þriðja aðferðin byggir á því, sem ég hef hér gengið út frá sem for- sendu fyrir einelti, þ.e. að um sé að ræða félagssálfræðilega þörf í hópnum, vegna of bratts valda- pýramída. Þegar gengið er út frá þessu viðhorfi, er það augljóst, að þessi valdapýramídi helst þá og því aðeins, að hópurinn hald- ist óbreyttur. Með því að skipta niður í smærri hópa og skipta einnig innbyrðis tiltölulega oft um þátttakendur í hverjum hóp er valdapýramídinn brotinn nið- ur og jafnframt lögð áhersla á mikilvægi hvers og eins einstakl- ingsíhópnum. Þaðerjú augljóst, að hver einstaklingur í litlum hóp er mikilvægari fyrir hópinn en hver einstaklingur í stórum hóp. Ég hef áður rætt um þessa aðferð og ræði hana því ekki frekar nú, en legg áherslu á að aðalatriðið er að ráðast á völdin í valdapýra- mídanum og auka jafnvægi og þar með vellíðan í hópnum. Gera brattan valdapýramída flatan. Þeir sem haf a áhuga á að f ræðast um eitthvert ákveðið ef ni varðandi fjölskylduna geta skrif að. Merkið umslagið: Fjölskyldan; Nýtt Helgarblað, Þjóðviljanum, Síðumúla 6, Reykjavík. 26 SÍÐA - NÝTT HELGARBLAÐ Föstudagur 3. nóvember 1989

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.