Dagblaðið Vísir - DV - 28.10.1995, Blaðsíða 15

Dagblaðið Vísir - DV - 28.10.1995, Blaðsíða 15
LAUGARDAGUR 28. OKTÓBER 1995 15 Hundruö manna leituðu í rústum húsa á Flateyri eftir að snjóflóðið féll þar um miöja nótt síðastliðinn fimmtudag. Flest húsanna sem fóru undir flóðið voru talin á öruggu byggingarsvæði samkvæmt mati opinberra aðila. Svartur október Árið 1995 hefur þegar hlotið þann sorglega sess í íslandssög- unni að vera mannskæðasta snjó- flóðaár síðustu fjögurra alda eða svo. Það sem af er árinu hefur hátt á fjórða tug íslendinga fallið fyrir þeim óhugnanlega vágesti sem snjóflóðin eru. Flestir fórustu í tveimur stórum flóðum - á Flat- eyri aðfaranótt síðastliðins fimmtudags og í Súðavík í janúar síðastliðnum. Það þarf að fara allt aftur til árs- ins 1613 til að finna meira hörm- ungarár í sögu íslensku þjóðarinn- ar að þessu leyti. Fyrir liggja heimildir um að þá hafi allt að fimmtíu manns farist er fólkið var á leið til messu í Siglufirði á sjálf- um aðfangadegi jóla. Islenskt veðurfar Hörmungarnar á Flateyri komu ekki síst á óvart vegna þess aö þær dynja yfir í lok sumars - áður en eiginlegur vetur er genginn í Hvert áfallið rekið annað í þeim októbermánuði sem nú er senn á enda hefur reyndar hvert áfallið rekið annað hér á landi og skilið eftir sig djúp sár hjá mörgum fjölskyldum. Þjóðin hefurxað undanförnu fyllst óhug vegna þeirra miklu hörmunga sem dunið hafa yfir í umferðinni á þjóðvegum landsins. Átta einstaklingar hafa látið lífið á vegunum síðustu þrjár til fjórar vikurnar. í hugum landsmanna var októ- ber því þegar orðinn svartur mán- uður áður en ósköpin áttu sér stað á Flateyri. Það er auðvitað gífurlegt áfall fyrir litla þjóð eins og íslendinga að missa hátt í fimmtíu karla, konur og börn af slysförum á fá- einum mánuðum. Margir eiga um sárt að binda nú undir lok þessa sumars. Þeir eiga visan samhug og hluttekn- ingu allra landsmanna vegna svip- legs ástvinamissir. Veðurofsi af því tagi sem farið hefur yfir Vestfirði og Norðurland síðustu dagana er líkari þeim áhlaupum sem landsmenn eiga að venjast um miðjan vetur, svo sem í janúar eða febrúar. Margir hafa þess vegna velt því fyrir sér und- anfarið hvort mikilvægar breyt- ingar séu að verða á veðurfari á íslandi um þessar mundir. Kunnur veðurfræðingur sagði eitfhvað á þá leið, í tilefni slíkrar umræðu, að spurningin væri kannski miklu frekar hvort það væri aftur komið hér íslenskt veð- urfar. Þar var hann vafalaust að vísa til þeirrar staðreyndar að allt frá því upp úr 1920 og fram undir það síðasta hefur verið óvenju hlýtt og gott veður á landinu. Heimildir um veðurfar gegnum aldirnar eru auðvitað misjafnlega miklar og áreiðanlegar. En vís- indamenn telja engu að síður ljóst að mestan þann tíma sem byggð hefur verið á íslandi hafi almennt verið mun kaldara en núlifandi ís- lendingar eiga að venjast. Sérfræðingar virðast sammála um að eftir hlýindaskeið land- námsaldarinnar hafi farið að kðlna verulega um eða upp úr aldamótunum 1200. Og að meira og minna samfellt kuldaskeið hafi ríkt hér á landi allt frá þeim tíma og fram á þessa öld, eða þar til í kringum árið 1920 - það er að segja í um sjö hundruð ár. Þetta á þó alveg sérstaklega við Um sautjándu, átjándu og nítjándu öldina, en þær einkenndust ,af miklum harðindum m.a. af völd- um tiðarfarsins. nú hafa ítrekað sýnt sig að vera í alyarlegri snjóflóðahættu. Sú spurning hlýtur að vera ofar- lega í hugum manna hvort ekki sé nauðsynlegt að flytja byggðina til í mörgum sjávarpíássum. Að sjálf- sögðu verður að gera allt sem hægt er til að tryggja öryggi þeirra sem búa á þessum stöðum. Ef það verður ekki gert með öðr- um hætti en að yfirgefa til fram- búðar mörg þau hús sem risið hafa á síðustu áratugum þá er það einfaldlega óhjákvæmilegur her- kostnaður sem þjóðfélagið í heild verður að taka á sig. Mannslífin hhota ávallt að skipta meira máli en allt annað. Laugardagspistill Elías Snæland Jónsson Gjörbreyttar forsendur Endurmat á öryggi byggða Þótt fátt sé víst í veðurfræðum virðist skynsamlegt að reikna með því að þau hlýindi sem ríkt hafa að mestu á þessari öld séu undan- tekning sem sanni reglu næstu alda á undan um hvað sé „venju- legt" íslenskt veðurfar. Það þýðir að landsmenn þurfa að vera því viðbúnir að veðurofsi af því tagi sem gekk yfir landið á síðasta vetri og aftur nú í vikunni verði algengur á næstu árum. Slik framtíðarsýn hlýtur að ráða miklu um þær ákvarðanir sem taka verður um skipulag byggða í þéttbýli á Vestfjörðum og reyndar víðar í kjölfar náttúru- hamafara þessa árs. í flestum þorpum og bæjum fyr- ir vestan hefur mikið verið byggt af íbúðarhúsum síðustu áratug- ina. Hús hafa risið á svæðum sem Snjóflóðið í Súðavík leiddi í ljós að þær forsendur sem sérfræðing- ar höfðu almennt gefið sér um mat á hættu af snjóflóðum voru alls- endis ófullnægjandi. Þar kom í fyrsta lagi til af því að byggja þurfti áætlanir á ófull- komnum upplýsingum um eldri snjóflóð á mörgum stöðum þar sem þéttbýli er sögulega séð til- tölulega nýlegt. í öðru lagi var hættumatið við það miðað að þau snjóflóð sem áður höfðu fallið væru hámarks- flóð. Þannig var gengið út frá því að ekki myndu koma meiri flóð á tilteknu svæði en vitað var um frá fyrri tíð. Eftir Súðavíkúrslysið var hættumatið stokkað upp og for- sendum breytt. Sú vinna er að vísu enn skammt komin á ýmsum stöðum, en þó liggur fyrir að víða hefur endurmatið haft í för með sér að stærri hluti byggðar telst nú á hættusvæði en áður. Harmleikurinn á Flateyri und- irstrikar hins vegar að jafnvel þær nýju hugmyndir um hættumat sem sérfræðingar hafa unnið eftir síðustu mánuði duga ekki. Þannig hefur komið fram opinberlega að mestur hluti þeirra húsa sem lentu í snjóflóðinu á fimmtudag- inn var utan hættusvæðis sam- kvæmt nýju hugmyndunum um snjóflóðamat. Þessi staðreynd þýðir væntan- lega að horfa verður á öll þessi mál í alveg nýju ljósi þegar stjórn- völd fara að endurmeta stöðuna á næstu vikum. Fram hjá því verð- ur ekki komist áð forsendur hafa enn einu sinni gjörbreyst. Að lifa með náttúruöflunum Atburðirnir á Flateyri og í Súðavík eru dapurleg áminning um hversu maðurinn má sin í raun og veru lítils andspænis ógn- arkröftum náttúrunnar í sinni trylltustu mynd. Mannkynið hefur lengi reynt að temja náttúruna og beygja hana nauðuga undir vilja sinn, enda hafa mennirnir gjarnan litið á sig sem sjálfkjörna herra.jarðarinnar. Oftar en ekki hefur gætt mennta- og tæknihroka af hálfu þeirra mörgu sem telja manninum allt fært og leyfilegt. Náttúrhamfarir eru hörmuleg staðfesting þess að mannlegri getu eru takmörk sett. Enda hafa sífellt fleiri áttað sig á því hin síðari ár að sýna verður náttúruöflunum tilhlýðilega virðingu í stað þess að reyna sífellt að drottna yfir þeim. Staðreyndin er sú að maðurinn verður að læra á náttúruna og semja sig að hegöun hennar til að hafa möguleika á að verja sig af einhverju viti fyrir alvarlegum áföllum. Með slíkt hugarfar að leiðarljósi er stundum hægt að koma í veg fyrir mannskaða af völdum náttúruhamfara, að svo miklu leyti sem slíkt er yfirleitt í mannlegu valdi. Elias Snæland Jónsson
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.