Dagblaðið Vísir - DV - 01.10.1998, Blaðsíða 14

Dagblaðið Vísir - DV - 01.10.1998, Blaðsíða 14
14 FIMMTUDAGUR 1. OKTÓBER 1998 Utgáfufélag: FRJÁLS FJÖLMIDLUN HF. Stjórnarformaöur og útgáfustjóri: SVEINN R. EYJÓLFSSON Framkvæmdastjóri og útgáfustjóri: EYJÓLFUR SVEINSSON Ritstjórar: JÓNAS KRISTJÁNSSON og ÖSSUR SKARPHÉDINSSON Fréttastjóri: JÓNAS HARALDSSON Auglýsingastjóri: PÁLL ÞORSTEINSSON Rits^órn, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar, blaðaafgreiösla, áskrift: ÞVERHOLTI11,105 RVÍK, SÍMI: 550 5000 FAX: Auglýsingar: 550 5727 - RITSTJÓRN: 550 5020 - ABrar deildir: 550 5999 GRÆN númer: Auglýsingar: 800 5550. Áskrift: 800 5777 Stafræn útgáfa: Heimasíöa: http://www.skyrr.is/dv/ Vísir, netútgáfa Frjálsrar fjölmiölunar: http://www.visir.is Ritstjórn: dvritst@centrum.is - Auglýsingar: dvaugl@centrum.is. - Dreifing: dvdreifiScentrumfis AKUREYRI: Strandgata 25, sími: 462 5013, blaoam.: 462 6613, fax: 4611605 Setning og umbrot: FRJÁLS FJÖLMIDLUN HF. Filmu- og plötugerö: ÍSAFOLDARPRENTSMIÐJA HF. - Prentun: ÁRVAKUR HF. Áskriftarverö á mánuöi 1800 kr. m. vsk. Lausasöluverö 160 kr. m. vsk., Helgarblað 220 kr. m. vsk. DV áskilur sér rétt til afi birta afisent efni blaosins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds. Illa rekið ráðuneyti Svo mikið fé fer til heilbrigðismála hér á landi, að unnt á að vera að reka heilbrigðiskerfið á sómasamlegan hátt, þannig að biðlistar sjúkrahúsa styttist frekar en lengist, fátækt fólk treystist til að nota þjónustuna og ár- leg tölfræði sýni batnandi heilsu þjóðarinnar. Innbyggð verðbólga í kerfinu veldur því hins vegar, að óbreytt magn þjónustu hækkar í kostnaði milli ára. Þannig stækkaði sneið heilbrigðismálanna af landsfram- leiðslunni frá ári til árs, unz náð var svo stórri sneið, að þjóðfélagið hefur ekki treyst sér til að gera betur. Síðan hefur flest verið á hverfanda hveli í heilbrigðis- geiranum. Ríkinu hefur ekki tekizt að halda uppi óbreyttri þjónustu á óbreyttu verði. Fjárveitingar til sjúkrastofnana hafa verið skornar niður, deildum lokað, og tekin upp þátttaka sjúklinga í ýmsum kostnaði. Heilbrigðisráðuneytið hefur ekki reynzt vandanum vaxið. Því hefur til dæmis ekki tekizt að skilgreina, hvers vegna hér eru sífelldar kjaradeildur í heilbrigðis- geiranum, þótt kostnaður hans og hlutdeild launa í kostnaðinum sé hinn sami og á Norðurlöndum. Heilbrigðisráðuneytinu hefur ekki heldur tekizt að for- gangsraða verkefnum í geiranum á þann hátt, að sóma- samlega sé staðið að þeim verkefnum, sem hann á ann- að borð tekur að sér. í staðinn hefur komið flatur niður- skurður, sem sýnir uppgjöf ráðuneytisins. Víða úti á landi eru elliheimili rekin undir yfirskini sjúkrastofnana og á kostnað heilbrigðisgeirans, þótt slík starfsemi eigi heima annars staðar. Þetta er gert að und- irlagi óprúttinna pólitíkusa, sem eru að reyna að hlaða framkvæmdum og rekstri í kjördæmi sín. Af því að heilbrigðisráðuneytið er veikt ráðuneyti, hef- ur það ekki hamlað gegn slíkri misnotkun á peningum til heilbrigðismála. Raunar hefur ekkert komið í ljós, sem bendir til, að ráðuneytið hafi reynt að marki að verj- ast þessu, enda er það meira eða minna meðsekt. Mikilvægast er, að ráðuneytið geti tekið frumkvæði í málum og sé ekki sífellt að berjast við afleiðingar fyrri ákvarðana. Varnarstríð í tímahraki leiðir til, að það neitar að horfast í augu við staðreyndir og heimtar bara flatan niðurskurð á síðustu mánuðum ársins. Úr því að hæfileikar til skipulags og rekstrar eru ekki á lausu í ráðuneytinu, þarf að kaupa til sérfræðiþjón- ustu, svo sem víða er gert. Skilgreina þarf, hvaða þjón- ustu ríkið vill veita í heilbrigðismálum og hvaða verð það er að borga fyrir ýmiss konar þjónustu. Ef sambærileg þjónusta er dýrari á einum stað eh öðr- um, er eðlilegt, að þar séu seglin dregin saman, en frem- ur aukin starfsemin á hinum stöðunum, þar sem tekst að framkvæma sömu þjónustu með minni tilkostnaði. Þannig má beita markaðslögmálum af skynsemi. Ráðuneytið hefur hins vegar ekki hugmynd um, hvað markaðslögmál eru. Það hefur ekki tök á neinum þeim vopnum, sem einkareksturinn hefur til að minnka kostn- að og auka hagnað. Það er varnarlaust fórnardýr regl- unnar um innbyggða verðbólgu kerfisins. Þetta leiðir til gerræðislegra neyðarráðstafana, sem væru óþarfar, ef heilbrigðisráðuneytið hefði skilgreind og framkvæmanleg markmið, vissi um misjafnan kostn- að við sömu þjónustu og beitti allri þessari þekkingu og tækni til að ná tökum á sökkvandi skipi sínu. Dæmigert er svo, að þetta lélega ráðuneyti skuli ekki geta undirbúið ráðherra sinn til að koma sómasamlega fram fyrir hönd þess, þegar mikið liggur við. Jónas Kristjánsson Mikilvægt er að eftir starfslok myndist samfella í líf einstaklingsins, segir Þórunn m.a. f greininni. Starfslok á ári aldraðra í dag, 1. október, er alþjóðadagur aldraöra en Sameinuðu þjóð- irnar hafa ákveðið að árið 1999 verði alþjóð- legt ár aldraðra. Á vegum Sameinuðu þjóðanna er hafinn undirbúningur að málefhaskrá vegna ársins og eru þar æði mörg markmið sem þjóðum heims er ætl- að að skoða í sínu heimalandi auk þess sem aðildarlöndin setja á stofn fram- kvæmdastjórnir til að fjalla um áherslur í málefnum aldraðra. Hér á landi mun opn- un árs aldraðra fara fram 1. okt nk. í Gull- smáranum í Kópavogi á ráðstefnu ASÍ, BSRB og LEB sem helguð er starfslokum og því hvernig samtök launafólks geta unnið að undirbúningi þeirra með sem virkustum hætti. Starfslok með virkum hætti Starfslok hafa í hugum fólks verið eitthvað sem er óþægilegt og mörgum fmnst að á þessum tíma- punkti sé þeim hafnað af samfélag- inu og við taki tímabil þar sem aðrir taki ákvarðanir fyrir þá. Það að undirbúa starfslok með virkum hætti ætti að vera hlutverk aðila vinnumarkaðarins og einstak- lingsins. Mikilvægi þess að fólk eigi virka daga eftir starfslok og þannig myndist samfella í Lif ein- staklingsins hefur afar mikið að segja, sérstaklega með tilliti til heilsu og vellíðunar hvers og eins. í okkar þekkta velferðarsamfé- lagi er einmanaleiki mun algeng- ari en fólk almennt gerir sér grein fyrir. Hluti þess vanda er tilkom- Kjallarínn Þórunn H. Sveinbjörnsdóttir formaöur Sóknar inn vegna mikilla samfélagsbreytinga þar sem hraði og spenna auk langrar vinnuviku skerða samskiptamöguleika kynslóðanna. í starfs- grein eins og heima- þjónustu verða starfs- menn mjög oft varir við geysilega félags- lega einangrun og oft kemur það fyrir að heimaþjónustustarfs- maðurinn er sá eini sem sá aldraði sér yfir vikuna. Miklar breytingar Ég tel að koma þurfi á einhverju innliti til „Eldrí felagsmönnum fer ört fjölgandi og er þvi edlilegt að stéttarfélögin vinnl enn mark- vissar að þeirra hagsmunamál- um, t.d. með stofnun nefnda eða ráða eldri félagsmanna í sam- vinnu vlð stjórnir félaganna." eldra fólks á einhverju tilteknu aldursári, t.d.74 ára þar sem við- komandi fengi kynningu á réttind- um sínum og leitað yrði eftir upp- lýsingum um hvort viðkomandi geti séð um sig sjálfur. Mér er kunnugt um að fjöldi fólks hefur ekki þekkingu á þeim möguleik- um sem í boði eru annars vegar í félagsstarfi og hins vegar í þjón- ustuþáttum. Það þarf kjark til að koma sér á framfæri þegar elli kerling og ýmis áföll sem eldra fólk gengur í gegnum hafa skert frumkvæði og athafnamöguleika. Við erum ekki dagsdaglega að velta fyrir okkur hvað árin frá 65-75 eru oft hlaðin miklum breyt- ingum á högum og kjörum ein- staklingsins. Því er mikilvægt að undirbúa og vanda vel starfslokin þannig að þau séu ekki ógn heldur jákvæður þáttur í ferli mannsæv- innar og fólk hugi að og tileinki sér virkni í félagsstarfi og í hreýf- ingu því hvort tveggja eykur lífs- gæði efri áranna. Rannsóknir sem gerðar hafa verið erlendis á t.d. þjálfun hugans og líkamsþjálfun eftir 70 ára aldur sýna m.a. að hægt er að hafa mælanleg áhrif á andlega getu með þjálfun hugans og líkamsþjálfun sem vinnur gegn aldursbreytingum á vöðvum og stoðkerfi auk þess sem vöðva- styrkur eykst. Starfslokanámskeiö Á vegum stéttarfélaganna hefur víða verið boðið upp á starfsloka- námskeið sem hafa að megin- markmiði að kynna félags- mönnum tryggingakerfið, líf- eyrissjóðina, húsnæðismál, heilsuvernd, félagsmál og starf- semi viðkomandi félags fyrir eldri félagsmenn. Eldri félags- mönnum fer ört fjölgandi og er því eðlilegt að stéttarfélögin vinni enn markvissar að þeirra hagsmunamálum, t.d. með stofhun nefnda eða ráða eldri félagsmanna í samvinnu viö stjórnir félaganna. Þessi ráð eða nefndir ættu að hafa frum- kvæði í umfjöllun um málefhi eldri félagsmanna sem og tengsl þeirra við sitt félag. Víða á Norðurlöndunum eru samtök eldri félagsmanna í stétt- arfélögum afar öflugir þrýstihóp- ar í sínum málefnum og hafa haft veruleg áhrif á t.d. hvernig laga- setningar um þeirra hagsmuna- mál hafa orðið. Þá hafa þau einnig haft veruleg áhrif á að virkja fólk til félagslegrar þátt- töku með sínu öfluga starfi. Á al- þjóðadegi aldraðra er vert að beina sjónum sínum að því hvernig við getum eflt virkni og reisn eldri félaga okkar. Þórunn H. Sveinbjörasdóttir Skoðanir annarra Landbúnaður á nýrri öld „Bændum hefur fækkað mjög á síðustu áratugum. Búin hafa á hinn bóginn stækkað. Tækniþróunin hefur og leitt til stóraukinnar framleiðslugetu. Samhliða hefð- bundnum búskap hafa bændur og horfið að ýmsum hlið- arbúgreinum og ferðaþjónustu ... Þrátt fyrir fækkun bænda og búa gegnir landbúnaður enn stóru hlutverki í íslenzkum þjóðarbúskap. Sem og í þeirri viðleitni, að halda landinu öllu í byggð ... Fram hjá því verður hins vegar ekki komizt að landbúnaðurinn, sem og þjóðarbú- skapurinn í heild, lagi sig að því efnahagsumhverfi og þeim viðskiptaháttum sem fyrirsjáanlega ráða ríkjum í okkar heimshluta á nýrri öld sem í hönd fer." Úr forystugreinum Mbl. 30. sept. Aðrar aðstæður hér... „Þegar Mitterand varð forseti Frakklands mátti ekki á milli sjá hvort það var meira að þakka Alþýðuflokkn- um á íslandi eða Alþýðubandalaginu. Svo mikið var migið utan í þann mann að hann stóð holdvotur í heillaóskum frá íslandi. Nú er það helst að skilja að utan úr hafi stefni öldufaldur sem fleyta muni íslensk- um jafnaðarsambræðingi sem enn er ekki til nema i draumum og torlesnum rúnum inn í stjórnarráðið næsta vor. Þessi öldufaldur setti Schröder til valda í Þýskalandi, Blair í Bretlandi, Jospin í Frakklandi. Hvers vegna ekki jafnaðarmenn á íslandi? Vegna þess að ... hér eru allt aðrar aðstæður." Stefán Jón Hafstein í Degi 29. sept. Hyldýpi heimskunnar „Það er enginn einn maður til í þesu landi annar en Kristján Ragnarsson, sem ber eins mikla ábyrgð á þvr, að fiskveiðiflotinn varð allt of stór. Það gerðist með áhrifum hans í stjórn Fiskveiðisjóðs. Þaðan var óhóf- legri stækkun flotans stjórnað ... En jafnvel eftir að menn töldu sig hafa náð áttum og kvótinn var settur á stækkaði flotinn meir en nokkru sinni undir beinni handstýringu Kristjáns Ragnarssonar í Fiskveiðisjóði ... Því má líta svo á, að hin glæsilega sjávarmynd, sem birtist í síðustu auglýsingu LÍÚ, sé annars vegar af hyl- dýpi heimskunnar, en hins vegar af grunnsævi skiln- ingsleysisins á því, hvernig útgerðin á að fara að því að lifa í sátt við almenning í þessu landi." Jón Sigurðsson í Mbl. 30. sept. i

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.