Dagblaðið Vísir - DV - 10.08.2001, Blaðsíða 14

Dagblaðið Vísir - DV - 10.08.2001, Blaðsíða 14
+ 14 FÖSTUDAGUR 10. ÁGÚST 2001 FÖSTUDAGUR 10. AGÚST 2001 19 Útgáfufélag: Útgáfufélagiö DV ehf. Útgáfustjóri: Eyjölfur Sveinsson Framkvœmdastjóri: Hjalti Jónsson Ritstjórar: Jónas Kristjánsson og Óli Björn Kárason Abstoöarritstjórar: Jónas Haraldsson og Sigmundur Ernir Rúnarsson Fréttastjóri: Birgir Guömundsson Auglýsingastjóri: Páll Þorsteinsson Ritstjórn, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar, blaöaafgreiösla, áskrift: Þverholti 11,105 Rvík, sími: 550 5000 Fax: Auglýsingar: 550 5727 - Ritstjórn: 550 5020 - Aörar deildir: 550 5999 Græn númer: Auglýsingar: 800 5550. Áskrift: 800 5777 Stafræn útgáfa: Heimasíoa: http://www.netheimar.is/dv/ Fréttaþjónusta á Netinu: http://www.visir.is Ritstjórn: ritstjom@dv.is - Auglýsingar: auglysingar@dv.is. - Dreifing: dreifing@dv.is Akureyri: Strandgata 31, sími: 460 6100, fax: 460 6171 Setning og umbrot: Útgáfufélagiö DV ehf. Plötugero: ísafoldarprensmioja hf. Prentun: Árvakur hf. Áskriftarverö á mánuöi 2050 kr. m. vsk. Lausasöluverð 190 kr. m. vsk., Helgarblað 280 kr. m. vsk. DV áskilur sér rétt til að birta aðsent efni blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds. DV greiðir ekki viðmælendum fyrir viötöl við þá eða fyrir myndbirtingar af þeim. Fjórflokkurinn lifir íslendingar vilja búa viö fjórflokka lýðræði. Það staðfestir enn og aftur skoðanakönnun DV um fylgi stjórnmálaflokk- anna sem birt var í blaðinu í gær. Hver könnunin af annarri sýnir að sveiflur eru tiltölulega litlar á fylgi flokkanna, jafn- an vel innan við fimm prósentustig, og harla sjaldgæft er að sjá flokk sem á annað borð hefur fest sig í sessi falla langt eða fljúga hátt frá sínu fasta fylgi. Lausafylgið dreifist gjarna jafnt á flokkana og sveiflast í mesta lagi rólega á milli þeirra. Kannanir sýna að fylgi Sjálfstæðisflokksins á landsvísu er á milli 38 og 48 prósent, hvað sem gengur á í samfélaginu. Einu virðist gilda hvernig litríkur og umdeildur formaður flokksins hagar sér; áfram er fylgið á sínum stað - og ekki virðist heldur neinu skipta hvaða hnjóðsyrði hann lætur út úr sér við háa sem lága: áfram er fylgið á sínum eina og sama stað. Sjálfstæðisflokkurinn er náttúrulögmál í íslenskri póli- tík. Hann er stór af því þjóðin er að mestu leyti samsafn ein- staklinga sem hugsa um sitt. Framsóknarflokkurinn hefur átt bágt í flestum fylgiskönn- unum síðustu ára. Hann skortir sérstöðu. Hann er hvorki merkisberi náttúrunnar né atvinnulífsins og siglir ólgusjóinn þar á milli eins hann telji sig eiga heima þar. Ef ekki kæmi til sterkur og traustur formaður flokksins, sem er þekktur að því að vera maður orða sinna, væri fylgi þessa gamla miðju- flokks langtum minna en það er. Flokkinn skortir ferskleika. Flokkinn skortir merki sem fólk getur hengt á sig. Syfjunni þarf að linna. Vandræði Samfylkingarinnar eru af sama tagi. Fólk grein- ir ekki flokkslínurnar í allri móðunni. Því sýnist hann til dæmis vera Evrópusinnaður fiokkur en veit samt ekki alveg hvað fiokkurinn er reiðubúinn að ganga langt þann veginn. Fólki sýnist flokkurinn líka vera fremur hallur undir hags- muni vinnandi stétta en sér ekki betur en hann sé eilífiega að reyna að sanna sig á meðal atvinnurekenda í efnahagsum- ræðu sinni. Þá hefur formaðurinn ekki sýnt þann þrótt sem búist var við af honum. Vinstri grænir eru skemmtikrafturinn í islenskri pólitík. Þeirra tími kom þegar sameina átti vinstrimenn á íslandi. Þeirra flokkur sýnir að það verður alltaf pláss fyrir róttækan vinstri flokk á íslandi, flokk sem þorir að vera gamaldags og halda í gildi sem tækifærissinnar í póiitík halda að sé hægt að blása á burt. Fylgi flokksins byggist ekki síst á því að fólk skilur formann fiokksins. Hann talar greinarbestu pólitíkina á íslandi í dag. Flokkurinn tekur oft skrýtnar myndir en með góðan fókus. Frjálslyndi fiokkurinn er bóla í íslenskri pólitík og er í fimm prósenta plássinu sem alltaf er til staðar fyrir öðruvísi flokka. Flokkurinn hefur örfá stefnumál sem helst tengjast fiskveiðum og kvóta. Merkilegt er að flest sem kemur frá fiokknum er fremur neikvætt og líkist nöldri í erfiðri kerl- ingu. Vissulega þarf líka að nöldra í pólitík og getur oft og einatt borið árangur, en nöldrið verður þá að skiljast og helst að höfða til þeirra sem eiga að hlusta. Hjá Frjálslyndum ger- ist það hjá fimm prósentum. Aldrei fleiri. Basta. Stundum hafa draumóramenn í íslenskri pólitík sagt að þá langi mest af öllu til að sjá tveggja flokka kerfi á íslandi. Það verða alltaf draumar. Meginþorri íslenskra kjósenda heldur með flokkum á sama hátt og fólk gerir með fótboltalið. Fólk er í flokkum, rétt eins og fötunum sinum, og ætlar ekki að sýna sig nakið. Þetta er fremur einfalt líf og umfram allt þægilegt. Einn flokkur hefur alltaf rétt fyrir sér, hinir ekki. Einn foringi, aðrir ekki. Og þó þingmenn misstígi sig skiptir það engu. Flokkurinn lifir. Sigmundur Ernir jD^T Skoðun Ómálefnaleg viðbögð ráðamanna Krisíín Halldórsdóttir fyrrverandi alþingiskona Sú niöurstaöa Skipulags- stofnunar að leggjast gegn Kárahnjúkavirkjun kom mörgum á óvart; sumum þægilega, öðrum óþægi- lega. Með tilliti til skýrslu Landsvirkjunar, sem er einn samfelldur áfellisdóm- ur um þessi virkjanaáform, er þó niðurstaðan fullkom- lega rökrétt. Hún er fagleg og vel rökstudd og það eina, sem með réttu ætti að koma á óvart, eru ósann- gjörn og ómálefnaleg við- brögð helstu ráðamanna þjóðarinnar. Látum vera þótt forsvarsmenn Landsvirkjunar séu slegnir blindu, þeir hafa svo lengi fengið að fara sínu fram í náttúru landsins að þeir eru þar sem heimaríkir hundar. Og látum vera þótt sumir Austfirðingar lýsi reiði og vonbrigðum, þeir hafa svo lengi veriö fóðraðir á ábyrgðarlausum loforðum um virkjun og álver, að þeir sjá ekki aðrar leiðir. Þekkja ekki ársgömul lög! Hins vegar verður að ætlast til þess að alþingismenn og ráðherrar viti um hvað málið snýst og þekki sæmilega lögin sem þeir hafa sjálfir sett. Úrskurðurinn er algjörlega í samræmi við ársgömul lög um mat á umhverfisáhrifum. Sam- kvæmt þeim ber Skipulags- stofnun að leggjast gegn fram- kvæmdum sem hafa í fór með sér veruleg óafturkræf áhrif á umhverfið. Þeir sem tala um pólitík í þvi sambandi hafa greinilega verið heldur meðvit- undarlitlir á fundum Alþingis. Vissulega bjóða lögin upp á að lagt sé bæði huglægt og efn- islegt mat á ákveðna þætti. Það er reyndar algengt í lögum og erfitt að komast hjá slíku. En fróðlegt væri t.d. að heyra forsætisráðherra, ut- anríkisráðherra og forseta Alþingis fara um það nokkrum orðum hvað þeir mundu flokka undir „veruleg óaftur- kræf umhverfisáhrif' fyrst þeir hafna slíku sem gildri ástæðu fyrir þvi að leggjast gegn Kárahnjúkavirkjun! Málið er svo sem ekki flóknara en það að þessir menn og fleiri setja póli- tísk viðhorf og eigin hagsmuni ofar faglegri umfjöllun, og nýsett löggjöf þvælist ekki fyrir þeim. Undrun, þrjóska og lítilsvirðing „Úrskurður Skipulagsstofnunar um Þeir sem tala um pólitík í því sambandi hafa greini- lega verið heldur meðvitundarlitlir á fundum Alþingis. Kárahnjúkavirkjun kom mér í opna skjöldu," segir Halldór Blöndal, for- seti Alþingis, í Mbl. 4. ágúst. Hann þykist undrandi og talar eingöngu um atvinnu og samfélag. Hvar var hann þegar lögin um mat á umhverfisáhrif- um voru sett fyrir rúmu ári? „Það er stefna stjórnvalda að þessi virkjun verði byggð og þessi úrskurð- ur Skipulagsstofnunar breytir engu þar um," segir Halldór Ásgrímsson í DV 3. ágúst sl. Ekkert fær hnikað „klettinum í hafinu". Og forsætisráðherra reyndi ekki að leyna gremju sinni og lítilsvirðingu, þegar hann afgreiddi starfsfólk Skipu- Porskur, loðna og ástand sjávar Fyrir um það bil 10 dögum áttum við Geir Andersen, blaðamaöur DV, samtal um útlit og horfur á yfirstand- andi loðnuvertíð sem lauk með vanga- veltum um þá staðreynd að undanfar- in tvö ár hefur þorskurinn verið rýr- ari í roðinu en oftast er þegar mikið er af loðnu. Ég hef orðið þess var að það sem eftir mér var haft hefur mis- skilist eins og upphaf greinar Einars Júlíussonar í DV þann 1. ágúst er dæmi um. Hér er á engan hátt við blaðamann að sakast. Misskilningn- um veldur vafalaust ógreinileg frá- sögn af minni hendi og vil ég freista þess að bæta úr því. Eins og þeir vita sem fylgst hafa með haf- og fiskirannsóknum hefur hlýnað mikið í sjónum við Island und- Enda þótt hlýindi sjávarins séu að öllu jöfnu af hinu góða hér við land, t.d. að því er varðar átumagn og nýliðun nytjastofna, geta þœr haft ýmsar aðrar afleiðingar. anfarin 2-3 ár. Þessu veldur aukið streymi Atlantssjávar úr suðri sem gætir allt norður og austur fyrir land og hefur Svend Aage Malmberg haf- fræðingur haft við orð að jafnhlýr og selturíkur sjór hafi ekki mælst við ís- land síðan fyrir 1965. Enda þótt hlý- indi til sjávarins séu að öllu jöfnu af hinu góða hér við land, t.d. að því er varðar átumagn og nýliðun nytja- stofna, geta þau haft ýmsar aðrar af- leiðingar. Um þær snerist sá hluti samtals okkar Geirs blaðamanns sem hefur misskilist. Hitaskilin Seinasta úttekt Hafrannsókna- stofnunarinnar á íslenska þorskin- um, sem gerð var sl. vor, olli miklu fjaðrafoki vegna þess að sam- kvæmt rann- sóknum sein- asta árs virtist minna af þorski og hann rýrari í roðinu en gert hafði verið ráð fyrir. Þá benti endurskoðun eldri gagna til þess að stofninn hefði einnig ver- ið ofmetinn sl. tvö ár. Af þessu leiddi aö Haf- rannsóknastofn- unin lagði til að aflaheimildir yrðu skertar verulega. Ég er sammála þeirri niðurstöðu enda á að fara með gát við fiskveiðar, Kjallari sama hvaða tegund er veidd, og óvissu ætti alltaf að túlka veiðitegundinni í hag eins og hér var gert. Það er hins veg- ar athyglisvert að merki um afturkipp í uppbyggingu þorskstofnsins, bæði að því er varðar fjölda og þyngd ár- ganga, verða samhliða hlýn- uninni. Það er eitt einkenni ís- landsmiða að úti af Vestfjörð- um, Norður- og Austurlandi mætast hlýr sjór úr suðri og kaldur úr norðri. Á þessum kuldaskilum er jafnan meira um æti af ýmsu tagi. Nefna má loðnu og ljósátu sem dæmi, en báðar eru mik- ilvægur hluti af fæðu þorsksins. Þeg- ar kuldaskilin eru skörp og liggja inn á landgrunniö verður oft gott til fanga fyrir þorskinn á tiltölulega af- mörkuðum svæðum. Þar þéttist þorskurinn og auðvelt er að veiða hann í troll. Þegar hlýindi eru fyrir norðan og austan eins og sl. 2-3 ár, verða kuldaskilin ógreinilegri og færast fjær landi. Fyrrnefndar ætis- tegundir safnast ekki saman á tak- mörkuðum svæðum í sama mæli og áður og meira þarf að hafa fyrir þorskveiðum þar sem þorskurinn er þá dreifðari. Svona fyrirbæri sjást vel í leiðöngrum þegar verið er að mæla stærð loðnustofnsins og þyrfti aö rannsaka enn betur en hægt hef- ur verið til þessa. Hat fiskistofna Hlýinda seinustu ára hefur einnig gætt norður í íslandshafi, þ.e. á haf- svæðinu noröan Islands, milli Græn- lands og Jan Mayen, þótt í minna mæli sé. Þetta virðist hafa haft mik- il áhrif á loðnugöngur og dreifingu Hjálmar Vilhjálrrtsson fiskifræóingur. loðnunnar að sumar- og haustlagi. Áhrifin koma meðal annars fram í því að fullorðna loðnan hefur í lok ætistímans verið mjög vestarlega, komið seint upp undir land- grunnið á haustin sl. 3 ár og raunar var sáralítið af loðnu á venjulegum slóð- um úti af Norðurlandi og Vestfjörðum þar til i jan- úar í vetur. Þetta hefur valdið því að þorskurinn hefur ekki haft nema tak- markaðan aðgang að fullorðinni og feitri loðnu þessi ár miðað við langt tímabil þar á undan. Er það vafalitið skýringin á þvi að næstliðin þrjú ár hefur meðalþyngd 5-8 ára þorsks ekki fylgt breytingum á stærð veiöi- stofns loðnunnar eins nákvæmlega og á tímabilinu 1979-1998. Smáloðn- an, sem er og hefur verið á þorskslóð árið um kring, er hins vegar mögur og gagnast því þorskinum alls ekki á sama hátt og feit fullvaxta loðna. Mér þykir líklegt að það sem hér hefur verið rakið skýri það einnig að einhverju leyti hvað lítið virðist af þorski um þessar mundir. Stærð fiskstofna, annarra en síldar, loðnu og kolmunna, er metin með hliðsjón af afla á sóknareiningu. Ef veiðan- leiki, t.d. þorsks, minnkar miðað við fyrri ár vegna loðnuleysis og ann- arra ytri skilyrða kemur það fram í lægra stofnmati en efni standa til. Það er hins vegar dagljóst að vit- neskja okkar um áhrif breytts um- hverfis á veiðanleika er ónóg. Á með- an svo er verðum við að láta þorskinn njóta óvissunnar og gera ekki út á hana. Hjálmar Vilhjálmsson Spurt og svarað Hafa hkur a þvt að virkjað veröi við Karáhnjuka aukist? lagsstofnunar í samtali við fréttastofu Útvarpsins sama dag og úrskurðurinn var birtur:.....og það er þá gríðarmikil ákvórðun sem ókjörnir fulltrúar þjóð- arinnar eru að taka á sínum kontór og mikill má máttur þeirra vera". Þung áratog eftir Ástæða er til að minna á að Skipu- lagsstofnun stendur ekki ein í þessu máli. Úrskuröur hennar er i fullu samræmi við álit fjölda fagmanna i stofnunum á sviði umhverfis- og nátt- úruverndar. Skýrslan fékk mikla kynningu, hún var til umfjöllunar á fundum víða um land og yfirfarin af fagfólki og áhugafólki á sviði náttúru- verndar, m.a. á vegum Landverndar sem gerði málinu myndarleg skil. Á fjórða hundrað athugasemda bárust Skipulagsstofnun frá stofnunum, fé- lögum, samtökum og einstaklingum, sem að miklum meirihluta lögðust gegn fyrirhuguðum framkvæmdum. Náttúruverndarfólk fagnar úr- skurði Skipulagsstofnunar, en gerir sér fyllilega grein fyrir því að málið er ekki í höfn. Ef marka má viðbrögð ráðamanna eru nokkur þung áratog eftir og mikilvægt að enginn láti sitt eftir liggja. Kristín Halldórsdóttir i Ummæii Óvönduð lagasetning „Afleiðingar úrskurðar Skipulagsstofnunar að - hafna Kárahnjúkavirkj- un eru margvíslegar. Ríkissrjórnin setur undir sig hausinn og ætlar að hafa úrskurðinn að engu. Yfirlýsingar forsætis- og utanríkisráð- herra eru bitrar og lýsa fyrirlitningu á starfsfólki stofnunarinnar þótt ráð- herrarnir beri ábyrgð á þeim lögum sem það starfar eftir. Þetta er ekki stórmannleg afstaða og hún grefur undan faglegum vinnubrögðum. Það þarf að breyta lögum um umhveríis- mat vegna þess að þau eru óljós. Óvíst er hvort úrskurðir Skipulagsstofnunar og umhveríisráðherra í kærumáli séu bindandi. Þetta er ekki í fyrsta skipti sem óvönduð lagasetning frá Alþingi leiðir til réttaróvissu. Það verður að bæta vinnubrögðin." Ágúst Einarsson á heimasíöu sinni Hópnauögun Ég er vonandi ekki einn um það að skammast mín niður í tær fyrir þá staðreynd að um hverja einustu versl- unarmannahelgi skuli íslendingar þyrpast tugþúsundum saman á ein- hverjar andstyggilegustu drykkjuhátíð- ir sem enn tíökast í siðmenntuðum heimi, sér í lagi þegar tekið er tillit til þess að fórnarkostnaðurinn er yfir- gengilegur þjófnaður og skemmdir á eigum fólks, gríðarlegur fjöldi líkams- árása og tugir nauðgana. Hver er ábyrgðartiFinning umsjónarfólks með þessum hátíðum, hvort heldur hjá hinu opinbera eða meðal mótshaldara? Slær vonin um skjótfenginn skyndigróða þetta fólk siðferðisblindu eða er því einfaldlega skitsama, finnst ef til vill að ábyrgðin sé annarra - kannski saklausu stúlknanna og pilt- anna sem var misþyrmt um helgina? Hrannar B. Arnarsson borgarfulltrúi Kunna aðfara firam með offbrsi „Nei, alls ekki, og þegar svona litlu munar á fylgjendum og andstæðingum virkjana- framkvæmda hafa líkurnar síður en svo aukist. Umhverfisráðherra kann að vera í miklum vanda og undir miklum þrýstingi víðs vegar frá. En ég hef trú á því að einhver hluti þeirra sem eru fylgjandi Kárahnjúkavirkjun kunni að fara fram með offorsi og ég held að þeim hafi fremur aukist ásmegin en að úr þeim hafi.dreg- ið mátt við þetta. Þetta eru gríðarmiklar fram- kvæmdir sem þarna voru fyrirhugaðar og auð- vitað slæmt að þjóðin skuli vera klofin í þessu máli." Sr. Hjálmar Jónsson, fráfarandi þingmaður Virkjanir áður mœtt andstöðu U„Eg hef fylgst með þessu máli _______Jh úr fjarlægð og finnst gott að sjá að það eru þó þetta margir fylgj- andi virkjun fyrir austan. Búrfellsvirkjun og ál- verið í Straumsvík mætti miklu andstreymi á sínum tíma og ef ekkert hefði orðið úr þessu vær- um við nú í efnahagslegri kreppu. Það er hins vegar gott að fólk skuli taka svo eindregna af- stöðu i þessu máli sem auðvitað á að tryggja enn frekar efnahagslegar forsendur búsetu á Austur- landi. Það kann nú aö vera spurning hvort heppi- legra sé að virkja fallvötn i Skagafirði. Ég vona að farið verði af allri skynsemi í þessu máli, hver svo sem niðurstaðan verður." Einar Már Sigurðarson, þingmaður Samfylkingarinnar Forystan er úr takt „Þessi skoðanakönnun hefur ekki áhrif á endanlega niðurstöðu, það eru aðrir þættir sem ráða þar meiru. Þetta er ánægjuleg staðfest- ing á því að talsverður meirihluti forystumanna Samfylkingarinnar hefur verið úr takt við málið og vilja félagsmanna en ég hef ásamt fleiri verið tals- maður þeirra sem eru fylgjandi Kárahnjúkavirkjun. Þeir eru ekki bara úr Austfjarðakjórdæmi. Það er ótrúlega lítil andstaða í öllum flokkum, jafnvel í flokki VG sem kennir sig við umhverfismál. Þar eru margir í vafa og andstaða Framsóknar er meiri en ég hafði átt von á. Forystumenn þess flokks hafa verið mjög beinskeyttir með virkjunarframkvæmdum." Guðni Geir Jóhanneson, bœjarstjóm fsafjarðarbæjar Bjóst við 70% fylgni „Ég bjóst við miklu meiri fylgni þjóðarinnar við því að virkja við Kárahnjúka, eða 60 til 70%. And- stæðingar Kárahnjúkavirkjunar hafa haldið uppi mjög sterkum áróðri gegn virkjun- inni síðustu mánuði og þeir hafa fengið mun meira rými í fjölmiðlum en fylgjendur virkjunarinnar. En þessi niðurstaða, sem er nánast pattstaða, gerir það að verkum að ég er fullur efasemda um að rétt sé að virkja. Likurnar á því að ekki verði virkjað þarna hafa óneitanlega styrkst. Umhverfisráðherra, Siv Friðleifsdótttir, er nú í miklum vanda. Það hefði verið betra fyrir hana að hafa bak við sig afgerandi afstöðu þjóðarinnar." TWa& qy óftaM a$ fullyr&a J& 09% oe&tSá tSdtocrQ Vcrii &lriu*tt tti tyrlrniyrtaan.. •» Horfnir ráðgjafar Háaioftið ^ Meirihluti kjósenda, eða 53,5%, er fylgjandi Kárahnjúkavirkjun samkvæmt sko&anakönnun DV Hvað skyldi vera orðið af öllum snyrtipinnunum sem kynntir voru sem fjármála- ráðgjafar og gefa þeim sem minna kunna fyrir sér í fræðunum góð ráð um hvernig farsælast er að ávaxta sitt fé. Fyrir aðeins nokkrum vikum eða mán- uðum var þetta áferðarfal- lega fólk tíðir gestir í sjón- vörpunum og kom til að mynda fram í kippum í barnahorni ríkisreknu upp- lýsingarinnar. Út úr því stóð bunan um rosalega spennandi fjárfestingarkosti á hlutabréfamark- aði heima og erlendis og allir græddu á tá og fingri. Aldrei ráðlagði nokkur af spakvitru ráðgjöfunum neinum manni að leggja fé sitt fyrir á góðum vöxtum í tryggum banka. Enn síður að timabært væri að selja eitthvað af hlutabréfaeigninni. Það átti aðeins að kaupa og kaupa mikið í öllum arðbæru fyrirtækjunum sem gáfu fullkomin fyrirheit um útbólgna arð- semi um ókomna tíð. Væntingar voru vaktar og rétttrúarsöfnuðurinn sem tilbiður nýju hagfræðina veit sem er að ekkert jafnast á við auð- sældina sem væntingarnar skapa. Enda voru væntingarnar auðseljan- legri en gull og olía. Á útmánuðum hurfu svo allir tungulipru fjármálaráðgjafarnir af skjáunum og enginn vísar ráðvillt- um smáfjárfestum veginn í frumskógum hlutabréfamarkaðar- ins. Enda eru farnar að berast fréttir af neyðarópum þeirra sem villidýrin hremma og rífa í sig. Þunnt hljóð Þegar spilaborgir væntinganna hrynja er fyrst ástæða til að veita fáráðum verð- bréfakaupendum leið- sögn og ráðgjöf. En þá eru allir greiningar- snillingar og ráðgjaf- ar hvergi. Enginn er kallaður á skjáinn til að útskýra hvað kom fyrir hlutabréfamark- aðinn og enn síður hve væntingarnar eru mikils virði. Lát- ið er duga að skýra þurrlega frá undan- haldi vísitalna kaup- hallanna. Fullvíst má telja að Oddur Olafsson skrifar: margir þeir sem keyptu verðbréf á uppsprengdu verði mundu þiggja leið- beiningar sérfróðra um hvaða bréf er ráðlegast að selja til að skaðinn verði hvað minnstur. En ráðgjöf- in hefur til þessa einskorð- ast við að fá fjárfesta til að kaupa hlutabréf en ekki hvenær tímabært er að losa sig við þau. Því þegja fjár- málaráðgjafarnir þunnu hljóði núna, enda rúnir trausti og tiltrú þeirra sem fjárfestu i væntingum þegar skriðið var hvað mest á gúrúum nýja hag- kerfisins. Hins vegar vita þeir sem lengra eru komnir í helgisiðum nýja hag- kerfisins hvenær hentugast er aö losa sig við hlutbréf. Það sannast þegar til dæmis stjórnarmenn í fyrir- tækjum selja sín bréf skömmu áður en afkomuaðvaranir eru birtar. Þeir þurfa enga ráðgjöf um spennandi kosti á markaðnum. Þeir vita miklu betur en gestir í barnahorni ríkis- sjónvarpsins og í óörum miðlum hvenær ráðlegt er að selja áður en verðgildið hrynur. En drottinn verði þeim náðugur sem asnast til að kaupa af þeim. Fyrirheitin í útlöndum er talað og skrifað op- inskátt um samdrátt í efnahagslífinu og í nokkrum löndum er skollin á kreppa, sem kemur fram í óstöðv- andi verðbólgu eða verðhjöðnun, sem ekki er skárri viðureignar þótt undarlegt kunni að þykja. En í ríki Davíðs geisar góðæri og að minnast á annað er eins og að nefha snöru í hengds manns húsi. Framkvæmda- gleðin er í hámarki og rífandi gang- ur er í skuldasöfnuninni. Kaupið hækkar, forstjóralaunin mest og vonglaðir pólitíkusar ráðskast með náttúrugæðin til lands og sjávar og hlusta ekki á vol og víl þeirra sem halda að væntingarnar verði ekki í askana látnar. Vel má vera að verðgildi hluta- bréfa skipti ekki miklu máli i efna- hagslífinu. En svo mikið hefur verið lagt að sparifjáreigendum að gerast hlutabréfabraskarar að einhverjir hljóta að gefa viðhlítandi skýringar á hvenig sá gróðavegur snýst upp í andhverfu sína. Ekki vantaði ráðgjöfina frá ráð- herrum, ríkisbönkum og verðbréfa- fyrirtækjum þegar verið var að fá litlu sparifjáreigendurna til að kaupa hlutabréf og var eigendunum óspart lofað gulli og grænum skóg- um því í þeim lágu fjárfestingakostir framtíðarinnar. En nú fæst engin ráðgjöf um þenn- an flókna markað og fólk horfir á rýrnun eigna sinna og spyr í for- undran hvað orðið sé af öllum snyrtipinnunum sem kjöftuðu úr því allt vit þegar þeir gáfu góð ráð um bréfakaupin. Á útmánuðum hurfu svo allir tungulipru fjármálaráðgjafarnir af skjáunum og enginn vísar ráðvilltum smáfjárfestum veginn í frumskógum hlutabréfamarkaðarins.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.