Dagblaðið Vísir - DV - 20.11.2002, Qupperneq 16

Dagblaðið Vísir - DV - 20.11.2002, Qupperneq 16
16 MIÐVIKUDAGUR 20. NÓVEMBER 2002 MIÐVKUDAGUR 20. NÓVEMBER 2002 25 Útgáfufólag: Útgáfufélagiö DV ehf. Framkvœmdastjórí: Hjalti Jónsson Aðalritstjóri: Óli Björn Kárason Ritstjóri: Sigmundur Ernir Rúnarsson Aóstoóarritstjóri: Jónas Haraldsson Ritstjórn, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar, blaöaafgreiðsla, áskrift: Skaftahlió 24,105 Rvik, sími: 550 5000 Fax: Auglýsingar: 550 5727 - Ritstjórn: 550 5020 - Aðrar deildir: 550 5749 Ritstjórn: ritstjorn@dv.is - Auglýsingar: auglysingar@dv.is. - Dreifing: dreifing@dv.is Akureyrí: Kaupvangsstræti 1, sími: 462 5000, fax: 462 5001 Setning og umbrot: Útgáfufélagið DV ehf. Plötugerö og prentun: Árvakur hf. DV áskilur sér rétt tii að birta aðsent efni blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds. DV greiðir ekki viðmælendum fyrir viðtöl við þá eða fyrir myndbirtingar af þeim. Loforð um lœgri skatta í forsendum ijárlagafrumvarps fyrir komandi ár gerði fjármálaráðuneytið ráð fyrir að tekjuskattar einstaklinga næmi rúmum 70 þúsund milljónum króna. Gangi þetta eftir munu einstaklingar greiða um fimm þúsund milljónum króna meira í tekjuskatt á næsta ári en reiknað er með að þeir greiði á þessu ári. Þessi aukna skattheimta er þrátt fyrir lögboðna hækkun á persónuafslætti og lækkun há- tekjuskattsins, svokallaða, úr 7% í 5%. Hægt væri að fella hátekjuskattinn niður og afnema eignar- skatt einstaklinga að fullu og ríkissjóður stæði jafnvel eftir og áætlað er á þessu ári. Hátekjuskatturinn og eignarskattur ein- staklinga á að skila ríkissjóði liðlega fimm þúsund milljónum króna á komandi ári. Fyrir liðlega ári samþykkti 34. landsfundur Sjálfstæðisflokks- ins að fella bæri niður hátekjuskattinn, enda um einhvern rang- látasta skatt að ræða sem lagður hefur verið á. í ályktun lands- fundarins um skattamál sagði orðrétt: „Sérstakur tekjuskattur á einstaklinga verði þegar á næsta ári lækkaður úr 7% í 4% og síðan afnuminn árið 2003. Skatturinn er tímabundinn og átti upphaflega að falla niður eftir álagningu árið 1995. Afnám skattsins er mikilvægt til að tryggja jafnræði og jafnvægi í tekjuskattlagningu, annars vegar milli einstaklinga og fyrir- tækja og hins vegar hvað varðar skattheimtu af fjárfestingu og atvinnu. Með því að fella skattinn niður dregur úr kröfum um sérstakar frádráttarheimildir. Afnám hans tengist þannig niður- fellingu sérstaks frádráttar vegna hlutabréfakaupa, sem sam- kvæmt lögum á að koma til framkvæmda árið 2003.“ Ljóst er að stefna Sjálfstæðisflokksins í skattamálum hefur ekki náð fram að ganga. Hátekjuskatturinn verður enn á góðu lífi þegar nýtt ár gengur í garð - þar skiptir engu stefna flokks- ins sem samþykkt var fyrir liðlega einu ári á fjölmennum lands- fundi. Stuðningsmenn sjálfstæðismanna hljóta að spyrja sig af hverju, ekki síst í ljósi þess að ríkisfjármálin eru á ábyrgð og undir forystu Sjálfstæðisflokksins. Loforð um afnám hátekjuskattsins er ekki eina stefnumál í skattamálum sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur ekki náð fram. Á áðurnefndri ályktun um skattamál segir: „í beinu framhaldi af afnámi sérstaka tekjuskattsins verði fyrsta skref tekið til lækk- unar staðgreiðslu einstaklinga úr 38,8% í 35%, sem er sambæri- legt skatthlutfallinu í upphafi staðgreiðslu árið 1988. Áfram skal unnið markvisst að frekari lækkun staðgreiðslunnar sem sam- anstendur af tekjuskatti og útsvari.“ Á kosningavetri er ekki óeðlilegt að kjósendur hugi að þeim loforðum sem stjórnmálaflokkar og stjómmálamenn hafa gefið á undanförnum árum. Orð og gerðir skipta kjósendur mestu. Kosningaloforð skipta litlu ef hugur fylgir ekki máli. í hvað fara peningamir? Á stundum virðist sem forgangs- röðun við ráðstöfun fjármuna ríkis- ins sé brengluð. Svigrúm sem auknar tekjur ríkisins vegna hækk- andi launa landsmanna gefur hefur ekki verið notað til að lækka skatta á einstaklinga. Áfram er hins vegar haldið meö ýmis gæluverkefni. í fjárlagafrumvarpi er reiknað með 100 milljónum þriðja árið í röð í Kristnihátíðarsjóð, liðlega 330 milljónir fari til Kvikmyndamiðstöðvar íslands, 1.700 milljónir renni til rekstrar sendiráða víða um heim og nær sjö þúsund milljónir eru greiðslur vegna mjólkur- og sauðfjárframleiðslu. Þetta eru aðeins fáein dæmi um hvernig skattpeningum lands- manna er varið. Er von að einstaklingar spyrji sjálfa sig: „Er farið vel með skattpeningana mína?“ Óli Bjöm Kárason I>V Skoðun Guðmundur Andri Thorsson rithöfundur Kjallari Hrukkur eru ekki krumpuö föt „Andlit sem mikið hefur verið átt við verður ekki fal- legt, heldur fremur eins og vettvangur fyrir frístunda- málara. Það verður lyginni líkast: andlitið á Michael Jackson er allt ein lygi. “ Hann sér konuandlit og telur sig geta fegrað það. Hann sér hrukkur og telur að þær séu lýti á andliti. Hann sér roskna konu og langar að breyta henni í eitthvað sem hún ekki er og aldrei hefur verið nema sem hugarfóst- ur hans. Hann sér vitnisburð um lífs- reynslu og iðar í skinninu að þurrka hann út. Hann er ekki læknir - hann er strokleður. Umfram allt eyða Til er fólk sem þarf raunverulega á lýtalæknum að halda - fólk með skarð í vör, fólk með brunasár eða annars konar afskræmingar á sínu upphaflega útliti. Ámi Björnsson læknir hefur unnið frábært starf við að gefa fólki aftur andlit sitt og þar með eðlilega sjálfsmynd og allt hans starf er vitnis- burður um læknisfræðina sem líknar- starf. En allri þekkingu má beita til góðs og til einskis. Þegar varið er ómældum fjármunum, tíma, þekkingu og fyrir- höfn í það að fjarlægja hrukkur af and- litum er auðvelt aö láta sér detta í hug ýmislegt þarfara við tíma allra viðkom- andi að gera. Hrukkur eru ekki krump- uð föt. Alls staðar þar sem hrukka hef- ur verið fjarlægð úr andliti er umfram allt eyða. Andlit sem mikið hefur verið átt við verður ekki fallegt, heldur fremur eins og vettvangur fyrir frístundamálara. Það verður lyginni líkast: andlitið á Michael Jackson er allt ein lygi. Blóm sem tekið er að sölna að hausti verður ekki fallegt við það að farið sé með pensli um það og reynt að láta svo líta út að enn sé sumar: liturinn verður í svo rammri andstöðu við alla áru blómsins. Þess vegna eru kvenandlitin sem mikið hefur verið átt við svo undarlega skökk, blik augnanna í svo einkenni- legri mótsögn við slétta og sögulausa umgjörð þeirra. Andlit með hrukkum eru oftast nær falleg. Sérhver hrukka vitnar um eitt- hvað, þú horfir á þetta andlit og þú sérð ævi viðkomandi í hrukkunum; þær eru viturlegar og sumar virðast jafnvel dýrkeyptar. Hrukkulaust andlit virkar hvorki dýrkeypt né auðkeypt - bara keypt. Það var viðhafnarviðtal um daginn í Morgunblaðinu við lýtalækni sem er víst að opna stofu hér eftir að hafa starfað í Bandaríkjun- um um árabil. Mesallt við- taiið var ein samfelld aug- lýsing fyrir einhvern hrukkufídus sem hann virðist hafa aflað sér þekkingar á - hann sprautar einhverju undir húðina og hrukkurnar hverfa víst. Hvað ætli verði um næstu helgi í Mogganum? Opnuviðtal við rakara um sjampó? Af viðtalinu að dæma virðist iðja mannsins eiga meira skylt við starf hárgreiðslumeistara eða snyrtifræð- ings en læknis, enda talar hann um það hvemig hann hafi allt frá bams- aldri unað sér löngum stundum við að fegra og prýða hluti, fremur en að hann virðist hafa frétt af því að hlut- verk læknisfræðinnar sé að líkna fólki. Ekkert einstaklingsfrelsi án persónuverndar Kjallari Soffía Katrín Þóröardóttir hugbúnaðarfræðing ur, sækist eftir 8. sæti í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík í kjölfar hryðjuverka- árásanna í Bandaríkjun- um á síðasta ári hefur friðhelgi einkalífsins átt undir högg að sækja. Öryggið hefur verið sett ofar öllu og í fljótu bragði kmina öfl sjónar- mið um friðhelgi einkalífsins og per- sónuvernd að virðast létt á metun- um í því samhengi. Það hefur enda gerst að bandarísk stjórnvöld hafa nú þegar skert friðhelgi einkalífsins mjög verulega í nafni baráttunnar gegn hryðjuverkum. Og ef marka má glæstan sigur repúblikana í ný- afstöðnum þingkosningum virðist almenningi standa á sama um þá skerðingu. Fórnir fyrir öryggi En sú afstaða fólks að persónu- vemd sé léttvæg í samanburði við aðra öryggishagsmuni er ákaflega skiljanleg. Sterkasta tilflnning er auðvitað sú aö vilja halda lífí - og fólk er reiðubúið að færa ýmsar fómir til þess að tryggja öryggi sitt - jafnvel fóma ákveðnum hlutum sem það myndi undir venjulegum kringumstæðum ekki láta sér detta í hug að það gæti verið án. Vöknum ekki upp viö vondan draum Engu að síður er mikilvægt að all- ur almenningur sé meðvitaður um hvaða afleiðingar sinnuleysi í þess- um málaflokki getur haft. Rík til- hneiging er til að treysta stjómvöld- um og næstum því í blindni. Stjóm- völd hér á landi hafa nú þegar í krafti ýmissa lagaákvæða mikla möguleika til eftirlits með lífi borg- aranna. Því eftirliti hefur verið komið upp með mörgum smáum skrefum, sem hvert um sig hefur þótt rökrétt og eðlilegt á hverjum tíma. En skerðing réttinda er hin sama hvort sem hún gerist í einu stóru skrefl eða mörgum smáum. Þetta verður að hafa hugfast í framtíðinni þegar upp koma hugmyndir um frekari skerðingu á friðhelgi einka- „Varðstaða um friðhelgi einkalífsins er eitt helsta stefnumál mitt í prófkjöri Sjálfstceðisflokksins sem fram fer um helgina. Sjálfstœðisflokkurinn er sá flokkur hér landi, sem lœtur sig frelsi einstak- lingsins mestu varða. “ lífsins, þótt hún kunni að virðast smávægileg í hvert og eitt skipti. Ef við gerumst sek um ístöðuleysi í þessum efnum, þá munum við vakna upp við vondan draum fyrr en seinna. Stöndum vörð um friðhelgi einkalífsins Varðstaða um friðhelgi einkalífs- ins er eitt helsta stefnumál mitt í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins sem fram fer um helgina. Sjálfstæðis- flokkurinn er sá flokkur hér landi, sem lætur sig frelsi einstaklingsins mestu varða. Það er brýnt að hann hafi forystu um að standa vörð um friðhelgi einkalífsins, því án hennar er ekki hægt að tala um einstak- lingsfrelsi í reynd. Sandkom Litla Kúba og Frjáls verslun Halldóra Baldursdóttir, fulltrúi V-lista í sveitar- stjórn Vatnsleysustrandarhrepps, gagnrýnir meiri- hlutann harðlega fyrir slælega fjármálastjóm í les- endabréfi í Víkurfréttum. Halldóra gagnrýnir meðal annars að samið hafi verið við íslenska aðalverktaka um framkvæmdir fyrir á annað hundrað milljóna króna án útboðs. Þá telur hún svör meirihlutans við ýmsum spumingum hennar ófullnægjandi og að stjómsýsla hreppsins minni sig á orð eins heima- manns þess efnis að sér fyndist sem hann byggi á litlu Kúbu. Sérstaka athygli vekur þó gagnrýni Hafl- dóru á há laun sveitarstjórans. Hún segir þau vera 756.000 krónur á mánuði samkvæmt upplýsingum úr Frjálsri verslun! Það virðist ágæt vísbending um að upplýsingagjöf meirihlutans sé ábótavant, að fufltrúi í sveitarstjóm skuli þurfa að vitna i útreikninga fjöl- miðla um laun sveitarstjórans ... Frambjóðendur krafðir um ESB-umrœðu Hið ágæta vefrit, Vefþjóðvfljinn, segir frá því að undanfarið hafi maður nokkur hringt á kosninga- Ummæli Blái faðmurinn „Mér sýndist hann vera forvitinn og glaður þegar hann kom, að sjá hvað karlálftin vUdi.“ Davíð Oddsson í Kastljósinu, um fund þeirra Hailgríms Helgasonar rithöfundar í Stjórnarráöinu á dögunum. í viötalinu kom einnig fram aö í Stjórnarráöinu vaeri aöallega parket en minna um teppi. Mogginn og Mikki refur „Drjúgur hluti íslenska velferðar- —— kerfisins var einu sinni kaUað heimtu- jpMfe frekja og kommúnismi á Morgunblað- Wf inu. En nú er það hins vegar orðið sú * LUja sem aUir vUdu kveðið hafa. Hin unga sveit sem þar er nú komin tU for- 'JwL ystu man enga aðra sögu en þá sem Morgunblaðið heldur sjálft fram á tyUidögum. Grunnstefið í henni er að Morgunblaðið sé ívið óskeikuUi en páfmn.... Gömlu mennimir á Mogg- anum eru hins vegar svo heppnir að búa yfir svoköU- sandkorn@dv.is skrifstofur fram- bjóðenda í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins i Reykjavík og ósk- að eftir því að þeir tjáðu sig meira um Evrópumál og lýstu helst stuðningi við aðild íslands að ESB. Maðurinn, sem kynni sig jafn- an sem „Harald", hafi gjarnan látið fylgja það álit sitt, að hagsmunasam- tök atvinnulífsins hafi staðið sig misvel í Evrópumálum en Samtök iðn- aðarins eigi þó sérstakt hrós skUið. Þegar á hann hafi verið gengið hafi maðurinn sagst heita „Haraldur Nelson". Vefþjóðviljinn undrast að óprúttnir and- stæðingar ESB-aðildar skuli vUla svona á sér heim- ildir tU að koma óorði á andstæðinga sína; bent er á að Haraldur Dean Nelson er upplýsingafulltrúi Sam- taka iðnaðarins og óhugsandi sé að hann geri sjálfan sig og samtök sín hlægileg með símtölum sem þess- um ... ' ■ : ______________________________________________________________________________________________ uðu „selektívu“ minni sem Mikki refur gerði frægt þegar hann sagði: Nei, það var Marteinn skógarmús sem elti mig og reyndi að éta mig. Þeir eru svo stál- heppnir að hafa gleymt gömlu skrifunum sínum þar sem það var kommúnismi að einstæður mæður fengju aðstoð hins opinbera. Nei, núna eru það þvert á móti þeir sjálfir sem fundu upp velferðarkerfið.“ Ármann Jakobsson á Múrnum.is, í tilefni leiöara Morgun- blaösins á sunnudaginn var, „Velferðarstefna og vinstri- menn". Styrjöld í aðsigi „Á næstunni koma færeyskir skipa- smiðir með víkingaskip frá Færeyjum, sem þeir eru að smíða fyrir mig. Hér verður það klárað og skákum við Kefl- víkingum ærlega, en þeir vita ekki hvað þeir eru aö fara út í með kaup- unum á íslendingi." Jóhannes Viðar, eigandi Fjörukrárinnar í Hafnarfirði, í viötali viö héraösfréttablaöiö Víkurfréttir. Til hvers eiga bankar að græða? „Sýni banki milljarða króna hagnað, er það þá ekki sláandi dæmi um að hann hefur selt þjónustu sína á hærra verði en hann nauðsynlega þurfti? Bankamir eiga að mínu áliti að vera til þess að þjóna fólkinu í landinu en ekki fólkið í land- inu til að þjóna bönkunum. “ Ég eignaðist tvær milljón- ir í reiðufé um daginn. Reyndar hef ég aldrei eignast svo mikið fé í einu fyrr á lífsleiðinni og þar sem ég er fremur lítil! „bréfamaður" fór ég rak- leitt út í viðskiptabank- ann minn og leitaði þar ráða um bestu ávöxtun þessara fjármuna. „Ekkert mál,“ mælti viðmælandi minn. „Þú leggur tvær miUjónimar inn á sparireikning. Þær verða bundn- ar i 7 daga og þú færö 7% vexti.“ Ég var auðvitað í sjöunda himni, þar sem ég sá mig í anda gangandi um Austur- stræti með „stresstösku" á miUi stofii- ana þar sem ég gæti fengið sem besta ávöxtun af þessum 2 miUjónum min- um í bankanum. Spurningar um gróða En Adam var ekki lengi í Paradís. Daginn eftir fékk ég bakþanka. Ég fór að hugsa um hvort þetta væri í raun- inni svona, og fór aftur i bankann. Og viti menn. Þeim hafði sem sagt láðst að segja mér að aUar tvær miUjónim- ar em óverðtryggðar í bankanum. Verðbólgan er núna 3-4% og ávöxtun mín er þar af leiðandi 3% eða sama og engin. Ég sit uppi með nær enga ávöxtun, má þakka fyrir ef ég held verðgUdi miUjónanna óbreyttu en bankinn græðir á tá og fingri. Aukist verðbólgan þá hækkar bank- inn bara vextina á útlánum. Hann fær 2 miUjónimar með nær engum vöxt- um en lánar þær síðan út með okur- vöxtum auk verðtryggingar. Er það nokkur furða þótt stærstu bankamir skUi 2 miUjarða króna gróða á fyrri helmingi ársins? Þá vaknar spuming- in: TU hvers eiga bankar að græða? Em þetta ekki þjónustustofnanir við fólkið í landinu? Eða eru þetta e.t.v. fjárplógsstofnanir sem safna að sér auði? Og þá tU hvers? Það þykir hag- stætt að ríkissjóður sé rekinn með nokkrum hagnaði. En gildir það sama um peningastofiianir? Greiðsluafgangur ríkissjóðs, ef ein- hver er, er notaður tU þjóðþrifamála. En gróði bankanna, hvert fer hann? SennUega að mestu leyti ofan í vasa bankastjóranna og bankaráðsmanna, tU laxveiðUeyfa, utanlandsferða og annarrar óþarfaeyðslu. Því er augljóst að ekki er heUbrigt að bankar safni að sér auði heldur séu reknir á núUinu, eða því sem næst. Hver þjóni hverjum? Einhverjir kunna víst að segja sem svo að gróði bankanna sé undirstaðan fyrir úflánum þeirra. Svarið við því er: Að eyða ekki meira en þeir afla. Reyndur bankaútibússtjóri, sem ég átti nokkur skipti við, hélt sig við þá reglu að lána ekki út meira fyrr en sú lánsupphæð sem ég bað um var kom- in sem innlegg í kassann og eftir því beið ég með að fá lán. Æfli það væri ekki ráðlegt að stóra bankamir við- hefðu sömu reglu í úflánum sinum og þessi bankastjóri. Vitaskuld geta bankar orðið fyrir áfóUum rétt eins og tryggingarfélög. Munurinn er þó sá að tryggingafélög- in geta ekki séð skaðann fyrirfram sem á þau kunna að faUa. Bankamir geta aftur á móti bjargað málunum við með því að setja nægUegar trygg- ingar fyrir úflánum, t.d. veði, ábyrgð- armönnum o.s.frv. Það gera þeir líka svo sannarlega ætli einhver almúga- maður að fá lán þeim, eins og margir munu hafa lent i. Geti skuldari ekki staðið við skuldbindingar sínar er skeUt á hann vanskilavöxtum, svim- andi háum, og dugi það ekki tU era eigur hans settar á uppboð, þannig aö bankinn heldur sínu. Mér sýnist að einu áfoUin sem bankar verða fyrir séu vegna of mik- Ula fjárskuldbindinga við flokksgæð- inga eða aðra skjólstæðinga bankanna er ekki hafa hirt um að setja þeim nægUegar tryggingar fyrir lánsloforð- um. Enda kemur það líka á daginn að bankamir eru vel stæðir fjárhagslega, flestir hverjir. Eða hvað? Em t.d. nokkur dæmi um það að íslenskur banki hafi orðið gjaldþrota á sl. 50 árum? Eða þá að banki hafi ekki get- að greitt starfsfólki sínu umsamin laun á sama tíma? Eg held ekki. Hvers vegna á þá að leyfa bönkun- um, misjaftilega vel reknum, að safiia að sér stórgróða með starfsemi sinni? Með öðrum orðum: TU hvers eiga bankar að safha gróða af starfsemi sinni? Sýni banki miUjarða króna hagnað, er það þá ekki sláandi dæmi um að hann hefur selt þjónustu sína á hærrra verði en hann nauðsynlega þurfti? Bankamir eiga að mínu áliti að vera tU þess að þjóna fólkinu í landinu en ekki fólkið í landinu tU að þjóna bönkunum. Lífsbætandi bankar Ég vU gera það að tiUögu minni að einhverju af mUljarða króna hagnaði bankanna verði varið tU þess að nið- urgreiða lán tU hinna efnaminni, t.d. tU þeirra sem eru að koma sér upp þaki yfir höfuðið, þau verði tekju- og eignatengd og ekki verði gengið eins hart í innheimtu vanskila hjá þeim sem hinum efhameiri. Það hlýtur að vera takmark okkar allra að bæta líf fólksins í landinu. Geti banki ekki staðið við þessar skuldbindingar á hann að hætta starf- semi sinni og annar banki betur rek- inn að yfirtaka starfsemi hans. Þetta hefur verið leitast við að framkvæma á síðustu tímum með sameiningu á smærrri bönkum við þá stærri, þannig að nú eru aðeins 3-4 bankar í landinu (auk sparisjóðanna) en voru áður 6 eða 7. - Að vísu getur þessi fækkun bankanna haft í for með sér einokun og of lítil samkeppni á mark- aðnum sem ekki er beinlínis æskileg . Þrátt fyrir alla tölvuvæðingu á öll- um sviöum þjóðlífsins eru samt allar horfur á þvf að bankamir í núverandi mynd eigi sér nokkra ffamtíð enn um sinn. Hvort þeir eiga að vera ríkis- reknir eða sem hlutafélög skal ekki dæmt um hér. Víst er þó að fyrir um það bil hálffi öld hefði engum komið til hugar að einkavæða bankana, ein- faldlega vegna þess að fáir eða engir höfðu fjárhagslegt bolmagn til að kaupa þá. Nú kveður við annan tón þegar þrír menn ungir að aldri eru svo vel stæð- ir að þeir geta gengið inn í einn stærsta banka landsins og sagt: Eitt stykki banka, takk!

x

Dagblaðið Vísir - DV

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.