Frjáls verslun


Frjáls verslun - 01.02.1952, Blaðsíða 4

Frjáls verslun - 01.02.1952, Blaðsíða 4
samningsbundið magn einstakra vörulegunda til hlut- aðeigandi lands. I sambandi við milliríkjasamninga hefur ríkisstjórnin stundum orðið að skuldbinda sig til að sjá um, að visst lágmarksmagn af ákveðnum vörutegundum færi til hins samningslandsins og hef- ur komið fyrir, að þurft hafi að takmarka veitingu út- flutningsleyfa fyrir þeirri vörutegund til annarra landa af þeim sökum. Að því er varðar jafnvirðiskaupasamn- inga má segja, að þeir séu venjulega ekki framkvæman- legir nema útflutningurinn til hutaðeigandi samnings- landa sé háður leyfisveitingum á einhvern hátt. Enda þótt ekki sé um viðskiptasamninga að ræða, hefur stundum þurft að beita útflutningsleyfunum til að beina viðskiptum til ákveðins lands eða frá ákveðn um löndum af gjaldeyrisástæðum, annaðhvort vegna mikillar þarfar á gjaldeyri viðkomandi lands eða til að forðast að safna of miklum inneignum í ákveðnum gjaldeyristegundum. En við stofnun Greiðslubandalags. Evrópu (EPU) hefur ástandið breytzt mjög í þessu efni, þar eð nú er miklu auðveldara en áður að yfir- færa gjaldeyri milli þátttökuríkjanna átján, en í hópi þeirra og á dollarasvæðinu eru langflest af viðskipta- löndum okkar. (I Greiðslubandalagi Evrópu eru Bret- land, Vestur-Þýzkaland, Frakkland, Island, Danmörk, Noregur, Svíþjóð, Sviss, írland, Portúgal, Italía, Hol- land, Belgía Luxemburg, Trieste, Austurríki, Grikk- land og Tyrkland). Sé fullnægt ákvæðum útflutnings- yfirvaldanna um lágmarksverð, er nú nær aldrei neit- að um útflutningsleyfi, þegar um er að ræða sölur gegn gjaldeyri þeirra landa, sem eru í greiðslubanda- laginu eða gegn greiðslu í dollurum. Hinsvegar kemur fyrir, að útflutningsleyfi séu ekki veitt, þegar um er að ræða einka-vöruskipti eða sölur gegn óyfirfæran- legum gjaldeyri. Má því segja, að meginreglan sé sú, að útflutningur gegn EPU-gjaldeyri og dollaragreiðslu sé frjáls að öðru Ieyti en því, að ekki má selja undir því lágmarks- verði, sem ákveðið er á hverjum tíma. Frá þessari reglu er þó sú undantekning, að ríkisvaldið hefur um alllangt skeið löggilt sérstakar stofnanir sem einkaút- flytjendur að því er varðar tvær vörutegundir. Er hér átt við saltfisk og saltsíld. Sölu saltfisksins annast sem kunnugt er Sölusamband íslenzkra fiskframleiðenda, og sölu saltsíldar annast síldarútvegsnefnd. Hafa lög- gildingar þessar stuðzt við vilja yfirgnæfandi meiri- hluta framleiðenda, enda mun reynslan af sölufyrir- komulagi þessarra vara ekki hafa verið góð seinustu árin, áður en núverandi skipulag var tekið upp. Auk þess hafa nú saltfiskkaupmenn í sumum helztu mark- aðslöndum gert með sér samtök, þannig að þar er nú einungis um einn kaupanda að ræða. Hvað snertir hraðfrystan fisk hefur ríkisvaldið einn- ig nokkuð stuðlað að því, að útflutningur hans sé á sem fæstum höndum. Er þetta einnig samkvæmt ósk- um yfirgnæfandi meirihluta framleiðenda, en flest hraðfrystihúsin hafa sem kunnugt er með sér samtök, er nefnast Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna. Þau hrað- frystihús, sem ekki eru í Sölumiðstöðinni, láta flest Samband íslenzkra samvinnufélaga selja fisk sinn. Á stríðsárunum og fyrstu árin eftir styrjöldina var síldarlýsi og síldarmjöl yfirleitt selt með milliríkja- samningum. Á því hefur ekki þurft að halda síðusiu árin, a. m. k. tvö síðustu árin. Hinsvegar hafa síldar- verksmiðjurnar á Norðurlandi bæði árin gert sam- komulag með sér um að selja vörur þessar í samein- ingu og verðjafna þær. Að frátöldum saltfiski, saltsíld og frystum fiski er því útflutningur í raun og veru frjáls gegn greiðslu í EPU-gjaldeyri eða dollurum. Að vísu verður að sækja um útflutningsleyfi hverju sinni, en þau eru lang oft- ast veitt viðstöðulaust, þegar selt er á lágmarksverði eða yfir því. Þetta gildir t. d. um hrogn, söltuð, ísuð og fryst, niðursuðuvörur, harðfisk, fiskimjöl (þorsk-, karfa-, ufsa- o.s.frv.), síldarmjöl, síldarlýsi, karfa- lýsi, þorskalýsi, hákarlslýsi, fiskroð, hvalafurðir, sölt- uð þunnildi, gærur, önnur skinn og húðir, ull, garnir og flestar aðrar útflutningsvörur landsins. Hér að framan hefur verið lýst í stórum dráttum fyr- irkomulagi útflutningseftirlitsins. Það gerir útflytj- endum að sjálfsögðu nokkur óþægindi að þurfa að sækja um leyfi í hvert sinn, er þeir ætla að selja vörur úr landi, en á hinn bóginn er þess að gæta, að þetta kemur að verulegu leyti í veg fyrir hættuna á því, að útflytjendur bjóði niður verðið hver fyrir öðrum. Auk þess má telja þægindaauka, að geta hvenær sem er hringt til stjórnarráðsins og fengið þar upplýsingar um markaðsverð. Kostnaður við útflutningseftirlitið getur ekki talizt mikill. Það hafa undanfarið annazt tveir embættismenn, sem jafnframt gegna öðrum störf- um í utanríkisráðuneytinu. Annar kostnaður er aðal- lega símskeytakostnaður og greiðslur til löggilts end- urskoðanda. Til greiðslu á kostnaðinum við útflutn- ingseftirlitið er innheimt l%0 af upphæð hvers útflutn- ingsleyfis. Þá innheimtu annast tollstjórinn í Reykja- vík og lögreglustjórar ú'ti á landi, jafnframt innheimtu annarra útflutningsgjalda. Fé það, sem inn kemur á þennan hátt, fer nú talsvert fram úr raunverulegum kostnaði við eftirlitið. Auk útflutningseftirlitsins annast utanríkisþjónust- an, eins og að framan er getið, ýmsar fyrirgreiðslur Framhald á bls. 24. 4 FRJÁLS VERZLtFN

x

Frjáls verslun

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Frjáls verslun
https://timarit.is/publication/282

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.