Frjáls verslun


Frjáls verslun - 01.02.1952, Blaðsíða 6

Frjáls verslun - 01.02.1952, Blaðsíða 6
Dr. EINAR ARNÓRSSON: PYNDINGAR ANDSTÆÐAR ÍSLENZKUM LÖGUM Fyrir jólin sfðuetu kom út bókin „Sjö dauðasyndir" eítir Guðbrand Jónsson prófessor. — Dr. Einar Arn- órsson fyrrv. hæstaréttardómari hefur skrifað eftirfaTandi srein um bókina oe mál þau, sem hún f jallar um. Meðal íslendinga hafa vafalaust verið nokkrir menn og nokkrar konur, sem beinlínis mætti kalla „heilaga". Og á ég ekki þar með viS þá tvo katólsku biskupa, sem kirkjan og almenningur setti þennan stimpil á um 1200, né við þriðja biskupinn, sem kirkjan að vísu hefur ekki stimplað, en almenningur hefur lengi talið helgan mann, heldur við menn og konur, sem lítið hef- ur borið á, en vandað hafa svo allt dagfar sitt, að þeir hafa aldrei öfugt orð mælt til nokkurs manns, hafa líknað og hjálpað, hvar sem þörf var og þeir máttu, hafa hvarvetna sýnt trúnað og hreinleik hug- arins í öllum skiptum sínum við aðra menn. Einn slíkan mann þekkti ég í uppvexti mínum og nokkrar konur, sem að minnsta kosti nálguðust mjög slíkan heilagleik. Frá hugsun um beztu mennina verður huganum skjótt reikað til andsta;ðna þeirra. Eg hef líka kynnzt mönnum og konum, sem aldrei virtust hugsa um ann- að en sjálfa sig, menn, sem ekki mundu hafa látið sér fyrir brjósti brenna að leita yfir lík annarra manna að marki i-ínu, ef þeir hefðu ekki óttast, að athafnir þeirra kæmust upp, og réttvísi þessa lífs festi greipar á þeim. Slíkir menn verða víst sjaldan opinberir glæpamenn, því að veraldarhyggja þeirra ver þá að því leyti. Þeir ganga „ekki glæpaveg, en götuna með fram honum". En svo koma fáráðlingarnir, sem haldn- ir eru sömu göllunum sem hinir, en þar skilur, að fáráðlingarnir gera sér annaS hvort ekki grein fyrir líklegum afleiSingum af misstigum sínum eSa sið- ferðilegir hemlar þeirra eru svo slakir, að þeir verka alls ekki gegn ástríðum þeirra. Þessir menn gerast glæpamenn og ala margir mikinn hluta ævi sinnar í fangelsum, þar sem þeir eru þá ekki blátt áfram sviptir lífi í refsiskyni og öðrum til viðvörunar. Vitan- lega má bollaleggja margt um þessa brjóstumkenn- anlegu menn. Það má afsaka breytni þeirra með því að glæpahneigð þeirra stafi af erfðum, illu uppeldi, fátækt, sem þjóðfélaginu er þá kennt um, að nokkru með röngu, en að nokkru meS réttu. En eitt er víst, aS meiri hlutur manna gerisl aldrei sekur viS refsilög, þrátt fyrir fátækt og aSrar erfiSar aSstæSur. Og hvern- ig sem þessu er variS, þá verður hvert þjóðfélag að umgirða sig refsilögum og halda uppi framkvæmd þeirra eftir föngum. Hitt er annað mál, að refsilög kunna aS setja girSinguna of þrönga eSa of víða, og framkvæmd refsilaga, löggæzlan og refsingarnar, kann að vera óhæfileg. Guðbrandur prófessor Jónsson hefur tekið tíl með- ferðar í riti sínu sakamál sjö, sem nokkrir vesalingar þeirra, sem síSast var getiS, voru riSnir við. I hinum miklu þjóðlöndum Englandi, Frakklandi og Þýzka- landi hafa hinir færustu menn fyrr og síðar gert slík- um málum mikil og góð skil. Rekur höfundur það mál í fróðlegum formála, enda minnist hann þeirra grein- argerða, sem hér á landi hafa gerðar verið um nokkur slík mál, en þar cakna ég þó ritgerðar Klemenz Jóns- sonar um morðtilraun Gríms Ólafssonar á Páli Brekk- mann og konu hans, sem birtist í I. bindi Blöndu, og greinargerðar Guðna Jónssonar í „Skírni'" um Árbæj- armorðið, snemma á 18. öld. Rit sitt nefnir höfundur ,,Sjö dauðasyndir", af því að sakir þær, sem bornar voru á sökunauta, voru allar svo vaxnar, að dauða- refsing lá við, ef þeir reyndust sannir að sök. Fyrsta ritgerðin er málið eftir Appolloníu Schwarts- kopf, um atburð, sem talinn var hafa gerzt á Bessastóð- um laust eftir 1720. Lék sterkur grunur á því, aS stúlku þessari hefði verið komið fyrir með eitri, og grunur beindist gegn mæðgum tveimur, ráðskonu Fuhrmanns amtmanns og dóttur hennar, og jafnvel gegn amtmanni sjálfum um vitorð, með því að amfc- maður, sem dæmt hafði verið að eiga stúlkuna eða greiða henni að óðrum kosti fjárfúlgu mikla árlega, mátti hafa eigi lítinn hag af láti hennar. Rekur höf. samkvæmt þeim heimildum, sem til eru, greinilega tildrög að málinu og gang þess. Kemst höfundur að þeirri „áreiðanlegri hugsunarvissu," að stúlkan hafi verið drepin á eitri af ráðskonu amtmanns, enda þótt hann játi, að lögfull sönnun hafi ekki fengizt um það. Er í rauninni naumast hægt að efa það, að stúlkan hafi verið drepin á eitri, þó aS ekki hafi fengizt næg FRJÁLS VERZLUN

x

Frjáls verslun

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Frjáls verslun
https://timarit.is/publication/282

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.