Lesbók Morgunblaðsins - 19.12.1989, Side 31

Lesbók Morgunblaðsins - 19.12.1989, Side 31
landinu, og útsjónin svona — og sólskin þar allan daginn. Og svo húsbændurnir. í raun- inni skein sólin ekki skærar á Ljósahvol sjálfan en í hugi allra sem þar áttu heima. Og Ljósahvolsá rann ekki friðsamlegar nið- ur dalinn, ofan frá fossinum, kvíslaðist ekki gætilegar beggja megin klettanna og veik ekki ánægjulegar úr vegi fyrir þeim en heim- ilisfólkið á Ljósahvoli gerði hvert fyrir öðru. Og fjöllin í Ljósadal voru engu ánægðari yfir sólskininu en fólkið á Ljósahvoli. And- lega útsýnið á Ljósahvoli var yfir höfuð engu minna en sjálft útsýnið frá bænum, andlegi sjóndeildarhringurinn engu þrengri. Menn mundu ekki eftir að dalurinn hefði nokkurn tíma litið öðru vísi út, mundu ekki eftir að útsjónin hafði ekki alltaf verið jafn fögur, fjöllin hefðu ekki alltaf verið jafntign- arleg hvort sem sólskin var eða regn — ef til vill enn tignarlegri í regni, nei, eiginlega voru þau lang tignarlegust þegar mikið hafði rignt og sólin skein á þau. Já, ef þau voru þá ekki tignarleg, dökkblá í sólskininu! Menn mundu ekki eftir að sólin hefði nokkru sinni skinið skærar en þá. Og hún hafði oft skinið svo skært — íjarska oft; það hafði nefnilega oft komið rigning í Ljósadal. Hún hafði skinið svona skært í Ljósadal, sjálfsagt öld eftir öld og áreiðanlega ár eft- ir ár og mörgum sinnum á ári. En andlegi sjóndeildarhringurinn á Ljósa- hvoli hafði ekki alltaf verið jafn víður, sú útsjón ekki alltaf jafn fögur. Nei, siður en svo. Það hafði lengst af legið sama svæf- andi þokan, sömu lamandi deyfðarfjötrarnir yfir hugum allra á Ljósahvoli eins og allra annarra dalbúa. Og það var meira að segja ekki nema eitt ár síðan útsýnið ,fór að breyt- ast, síðan ofurlítið fór að rýmka um sjón- deildarhringinn. Hjónin á Ljósahvoli höfðu átt þrjú börn, eina dóttur, sem Þórdís hét, og tvo syni. Og annan þeirra höfðu þau misst — hann hafði dáið um vorið árinu áður. Dauði þessa sonar hafði í rauninni ger- breytt foreldrum hans og systkinum. Móðir hans hafði vakað yfir honum í leg- unni. Dag eftir dag og nótt eftir nótt gerði hún ekkert annað en að annast hann. Það er sagt um ástina að hún sé því heitari því meira sem henni er fórnað — og að minnsta kosti á það ekki síst við um móðurástina. — Systir hans hafði ávallt verið mjög þung- iynd og sjúkdómur bróðurins jók enn meir á þunglyndi hennar. Henni fannst sólargeislarnir oftast vekja sig heldur snemma á morgnana: hún var alltaf of þreytt að fara svo snemma á fætur. Einn morgun vaknaði hún og leit út um gluggann. Sólin skein ekki nú, eins og vant var, inn í herbergi hennar. Geislarnir höfðu orðið of seinir. Þeir voru að reyna að vekja steinana frammi í dalnum með hressandi yl, en tókst það ekki! Hún leit aftur út um gluggann — leit yfir dalinn — en hvað nú var bjart uppi í Ljósahvammi — upp á fjöll- in. — Jú, fjöllin voru vöknuð, en ekki farin að klæða sig. — Og svo fóru þau að klæða sig. „Hvar er sokkabandið mitt, mamma? spurði Bæjarfjallið. „Hérna!“ sagði Sólin, — hún spennti sokkabandinu um fótinn á því, glitofnu geislabandi. Þórdísi langaði á fætur. Hún vildi ekki sjá meira af náttúrunni í gegnum gler. — Og svo klæddi hún sig. Hún gekk upp með ánni, upp í Ljósa- hvamm, sleit upp nokkrar týsfjólur við og við á leiðinni, lyktaði af þeim, fleygði þeim burt og sleit upp aðrar nýjar, þangað til hún kom í hvamminn. Þar settist hún nið- ur. Nei, hún gat ekki legið kyrr í þessu bless- aða veðri. Svo gekk hún að fossinum. í stað þess að niðurinn væri svæfandi í hvammin- um var hann hressandi og lífgandi á gil- barminum. Hún leit alira snöggvast í kringum sig, niður í gilið, niður eftir dalnum, heim að bænum og aftur niður í gilið. Hvað fossinn var tignarlegur núna, langtignarlegastur af öllu í dalnum! Fossúðinn huldi næstum því hamravegginn hinum megin, alveg eins og þunglyndisúðinn huldi hennar eigin hugsan- ir. Svo féll steinn niður af gilbarminum. Úðamökkurinn leystist sundur og þarna sást í — kolsvartan hamravegginn. — En steininn sá hún ekki. Hann var kominn nið- ur í hringiðu fossins. Skyldi þunglyndismökkur hennar leysast svona í sundur? — Og skyldi það verða steinn sem rýfur hann? — Hugsanir hennar urðu enn þunglyndislegri, enn óljósari. í þessu indæla góðviðri, á þessum undur- bjarta vormorgni gat hún ekki um annað hugsað en kvöld, um vorkvöld eins og hún mundi það fegurst, að sólin væri að setjast, væri að kveðja hana og þegar að því kæmi að hún settist þá hyrfi hún eins fljótt sjónum hennar og steinninn áðan. En svo tók hún eftir því að það var ekkert líkt með sólinni og steininum. Hún hafði ekki séð steininn nema í því hann rauf úðann. Og svo hafði steinninn hrapað! En sólin hrapaði ekki! Hún stóð upp, gekk beint niður með foss- inum og raulaði þessar vísur: Fögur hnígur langdegissólin í sæ, svefni bregður döggin í grátmildum blæ, vomæturdöggin og vekur sofna rós; vorsólin hnigin og hvergi sést ljós;. því biður hún blómið að vakna. Ó, vaktu, góða rós, svo ég vaki ekki ein; veistu, að alla fuglana dreymir á grein? Vorblærinn sefur og veit ekki af mér; vaktu, góða rós, ég skal sofa með þér í staðinn um all’ okkar ævi. „Hvað dreymir alla fuglana, döggin mín góð?“ „Þá dreymir að ég sofni við straumsins vögguljóð. Nú sofa þeir og vit’ ekki hve sorgin liggur þungt á syrgjandans hjarta - því það er svo ungt, en heimurinn - hann er svo gamall." Svo fellur vorsins dögg í faðm hennar hljótt, og fleiri vorsins döggvar, þá kyrrðsælu nótt;- og ótal vorsins döggvar vökva fugla-grein. Þá vakna þeir allir. Nei, sko! Þama er ein dögg á hveiju einasta auga. Þegar hún kom heim var bróðir hennar dáinn. En nú var sólskin í hugum allra á Ljósa- hvoli. Svona hafði þá heimilið breyst á einu ári. Og nýir straumar frá höfuðborginni höfðu borið þessar breytingar á bárum sínum upp í Ljósadal. En þær höfðu aðeins komið að Ljósahvoli. Foreldrarnir voru fyrst framan af óhugg- andi út af missi sonar síns. Þórdísi hafði áður fundist það einhver svölun að bjóða sorginni byrginn. Hana hafði langað til að kafa sorgardjúpið til botns — og koma aldr- ei upp framar. En breytingin hafði lagt brú yfir djúpið og það var varla hætt við að Þórdís mundi hrökkva fram af. En mikið var talað um þetta í Ljósadal, og öllum fórust orð í sömu áttina. öllum kom saman um málið og allstaðar vakti það mótspyrnu eins og allur sannleikur gerir, því fleiri því meira sem um hann er vert. „Ekki nema það þó! Hvað mennirnir geta verið vitlausir! Eins og verur frá öðrum hnetti séu að reyna til að komast í samband við mennina. „Hnu! Ekki nema það þó! É’ld maður hafi sína trú og deyi upp á það, held é’. Ja, sín er nú kvur ekki sinn vitleys- an!“ Svona töluðu húsfreyjurnar. En sóknarpresturinn taldi það óguðlegt. „Ekki skaltu leita frétta af framliðnum, segir sú guðlega innblásna bók, mínir elsk- anlegir. Og svoleiðis ber okkur aumum mannkindum að breyta.“ Og allir karlmenn í sókninni sögðu það sama, því þetta hafði presturinn sagt. En faðirinn gat ómögulega skilið, hvers vegna ekki mætti, ef unnt væri, fá sönnun fyrir því að allt væri ekki búið þegar þessu lífi lyki. — Og móðirjn skildi enn síður hver hefði rétt eða réttara sagt hver hefði leyfi til að fara óvirðingarorðum um það sem dýrmætast væri að fá sannað. Hún gat ekki skilið hvers vegna hún mætti ekki óáreitt reyna að komast eftir hvernig barn- inu sínu, sem hún hafði elskað eins heitt og nokkur móðir getur elskað bamið sitt fórnað því allri þeirri ást sem hún átti, hvers vegna hún mætti ekki vita hvernig því liði. Eða var nokkuð líklegra en það að dreng- urinn hennar, sem hafði þótt vænst um hana af öllum á jörðinni, mundi þrá það heitast, langa lang mest til þess af öllu, að láta hana vita að fegurstu orðin, sem hún hafði sagt honum þegar hún talaði við hann um kærleika guðs, væru sannleikur? Og fyrst hann þráði þetta svona heitt, hvers vegna mátti hann það ekki fyrir mönnum? Hann hafði þó ekkert unnið til saka. Nei, þau gátu ekki með nokkru lifandi móti skilið það. Dag eftir dag höfðu tilraunirnar orðið árangurslausar. En á þriðja mánuði höfðu þær kastað þessu ljósi yfir heimilið sem nú var yfir því, rýmkað svo um andlega útsýn- ið, víkkað svo sjóndeildarhringinn, að hvergi bar skugga á. Og þegar sólin skín á Ljósahvol og sjón- deildarhringurinn víkkar alltaf meir og meir, þá leggst úðaþoka frammi í fossgilinu yfir kolsvartan hamravegginn eins og hún ætli að svæfa hann 4000 ára svefni. En hinir dalbúarnir þurfa ekki að tefja sig á því að skoða útsjónina á Ljósahvoli þeir láta sér nægja að lítilsvirða hana þvi þarna frammi í dalnum, þar sem sólin skín allan daginn, búa mennirnir í — jarðhúsum. INGÓLFUR GUÐBRANDSSON Við miðbaug Hvasst er augnaráð þitt, sól, undir miðbaug. Þú starir á mig beint niður stingur geislum þínum eins og sverðsoddum gegnum heiðblátt hvolfið og flettir mig klæðum Minning afhjúpar mig. Enn man ég votar varir þínar, Meðan allt snýst í hring er vindurinn lék í hári þér í kringum þig strengleika vorsins, snýst ég um mig sjálfan safírblá augun eins og vindhani á burst í leit að skugga en .finn engan um sumarnótt. Ég gleymi aldrei glampanum hvergi hlíf né skjól. í augum þér, Funinn magnar þorstann þegar þú hlóst silfurhlátri, og lostann. bergmál hjartans Máttur þinn um bjartan morgun. ógnvekjandi nærir og tærir í senn Ég orti þér ódauðleg ljóð, alls ráðandi er enginn sá. eins og Guð og ástin. Hvíslaði orð Sóll á hvítan pappír, Af geislum þínum sprettur það líf sem þú elur og deyðir. sem hvarf út í buskann. Leitin Hún er tvíræð og hál þessi hamingjuleit og hverful sú ósk sem í btjósti þér bjó. Hve snauður er auður í ríks manns reit, ef röngu hann beitir á lífsins sjó. Þótt halli þér bára, hræðast ei skalt, hlátur og grátur, skúr eða skin. Gengi er valt, þó að flest sé þér falt þú finnur að lokum dauðann, þinn vin. Höfundur er kórstjóri og ferðamálafrömuður. Ljóðin eru úr nýrri bók um ævi Ingólfs, sem hann hefur skráð ásamt Sveini Guðjónssyni blaöamanni. ARI GÍSLI BRAGASON Síðasta tárið Lagðist á grúfu síðasta tárið á koddanum. Bara að þú kæmir og kysstir enni mitt. Leit til lofts sá birtuna, óttaðist loga kertisins. Bara að þú kæmir og bærir eld að kveiknum. Lokaði augunum sá stjörnur í myrkrinu. Bara að þú kæmir og kysstir augnlok mín. Höfundur rekur Listamannahúsið í Hafnarstræti í Reykjavík. Kvæðið er úr nýrri bók, í stjörnumyrkri, sem hann stendur að ásamt Hauki Halldórssyni teiknara. JÓHÖNNA KRISTJÓNSDÓTTIR NeffDubceks Þetta glaða nef hefur speglað frelsisþrá heillar þjóðar, steypiregn komu ofan og stomar blésu og buldu á því nefi en það féll ekki því það hafði í sér sannfæringu. Nú hefur nefið glatað gleði sinni það er ekki til lengur þeir klipptu það af í Kreml. Ljóðið var birt í jólalesbók 1968 en þá höfðu frelsisöflin f Tékkóslóvakíu vefið hala klippt. GUÐRÚN GUÐLAUGSDÓTTIR Skafmiðinn Eg er fimmtíu krónum fátækari en finn þó ekki til iðrunar Eitt andartak átti ég andstutta spennu óvissunnar. LESBÓK MOKGUNBLAÐSINS 19. DESEMBER 1989 31

x

Lesbók Morgunblaðsins

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.