Morgunblaðið - 13.11.2001, Qupperneq 32

SÝNING Magdalenu Margrétar
Kjartansdóttur stendur nú yfir í
Gorgeir, sýnirými listamanna með
aðsetur á Korpúlfsstöðum. Verkið,
sem er teikning á pappír, fjallar um
sköpun konunnar samkvæmt frá-
sögn Biblíunnar og ber heitið „Ein
kóteletta eða hvað, stúlkur?“
Magdalena Margrét hefur nýlokið
sýningu hjá Gallerí Regina í Turku í
Finnlandi ásamt sjö norrænum
listamönnum. Hún tók þátt í sam-
sýningu Íslendinga og Japana í O
Art Museum í Tokyo í október,
sýndi þar mannhæðarhá verk
þrykkt á örþunnan japanskan papp-
ír.
Þá stendur yfir í EFTA stofn-
uninni í Brussel sýning á verkum
hennar. Þar sýnir hún stórar dúk-
og tréristur unnar á pappír. Nokkr-
um verkanna er breytt með aðstoð
ljósmyndar og tölvu, þannig að
hægt er að bera saman handþrykkt
og tölvuþrykkt verk.
Sýningin í Gorgeir er opin á mið-
vikudögum frá kl. 12-18. Á sama
tíma er hægt að skoða vinnustofur
listamanna sem eru að störfum.
Magdalena
Margrét sýnir
í Gorgeir
LISTIR
32 ÞRIÐJUDAGUR 13. NÓVEMBER 2001 MORGUNBLAÐIÐ
VÁ! Þegar þessi mynd endar sit-
ur fólk áfram hljótt í sætum sínum.
Þetta er ein allra áhrifaríkasta
kvikmynd sem ég hef séð lengi. Og
flott. Ef það er rétta rétta orðið.
Aronofsky sýndi það með fyrri
mynd sinni, Pi, að hann er frum-
legur, og þá ekki bara í efni heldur
einnig efnistökum. Og þessi sálu-
messa er stórkostlegt samspil
myndar, hljóðs, drama og leiks.
Harry er dópisti og með besta
vini sínum og kærustu fer hann að
selja og safna peningum til að láta
drauma sína rætast. Sara móðir
hans er ein eftir og lifir fyrir að
horfa á sjónvarpið. Dag einn er
henni boðið að koma fram í sjón-
varpinu og loks öðlast líf hennar
tilgang.
Þetta er mynd um fíkn og
hversu langt maður getur gengið
til að svala henni. Þetta er neyð-
aróp frá upphafi til enda um að
eiga almennilegt líf, með tilgangi.
Kvikmyndatakan er úthugsuð,
einnig klippingarnar, myndin er
stórkostleg fyrir augað, en ólíkt
mörgum þannig myndum tekst
Aronofsky að segja mjög átakan-
lega sögu, sem er engan veginn
ýkt. Virðist algerlega sönn. Saga
af venjulegu fólki. Enda notar
hann myndavélina til að túlka líðan
persónanna og sú vanlíðan smýgur
inn í mann og lamar. Leikararnir
eiga einnig stóran hluta í þessu
snilldarverki fyrir einstaklega
sannfærandi túlkun. Ellen Burstyn
er hreinlega ótrúleg í hlutverki
Söru, en Marlon Wayans, Jared
Leto og ekki síst Jennifer Conelly
eru líka þrusugóð. Mynd sem allir
verða að sjá sem hafa áhuga á góð-
um kvikmyndum.
Snilldarlegt
neyðaróp
„Þetta er ein allra áhrifaríkasta kvikmynd sem ég hef séð í langan
tíma,“ segir Hildur Loftsdóttir um Requiem for a Dream.
Hildur Loftsdótt ir
KVIKMYNDA-
HÁTÍÐ
S a m b í ó i n
S n o r r a b r a u t
SÁLUMESSA DRAUMS
(REQUIEM FOR A
DREAM) Leikstjóri Darren Aronofsky.
100 mín. Bandaríkin 2000.
LEIKARINN og leikstjórinn Tim
Robbins sækir umfjöllunarefni sinn-
ar nýjustu myndar, Hriktir í stoðum,
til kreppuáranna í Bandaríkjunum
og tímabils mikilla ríkisafskipta af
leikhúslífinu þar í landi, en var þar
um að ræða pólitískt átak Roosevelts
forseta sem kennt var við „nýja
samninginn“. Í myndinni, sem Tim
Robbins skrifar sjálfur handritið að,
er sagt frá þeim sannsögulega at-
burði er kvikmyndaleikstjórinn Or-
son Welles setti á svið pólitíska
ádeiluverkið Hriktir í stoðum eða
The Cradle Will Rock eftir Marc
Blitzstein á ofanverðum fjórða ára-
tugi nýliðinnar aldar. Uppsetning
þessi er orðin að hálfgerðri goðsögn,
enda tók hún afar undarlega stefnu á
frumsýningardag.
Inn í atburðarásina fléttar Robb-
ins jafnframt frásögn af uppgangi
óamerísku nefndarinnar og þeim
kommúnistaofsóknum, m.a. í banda-
rísku listalífi, sem náðu hámarki á
McCarthy-tímanum á sjötta ára-
tugnum Inn í söguna spinnast jafn-
framt ótal þræðir, sem í fyrstu virð-
ast e.t.v. óskyldir, en mynda í
meðförum Robbins breiða heildar-
mynd af tímabili þegar sannarlega
hrikti í stoðum bandarísks sam-
félags, hugmyndafræðilegum, jafnt
sem félagslegum.
Við sögu kemur fjöldinn allur af
sögulegum persónum, sem margar
hverjar eru túlkaðar á nokkuð óhefð-
bundinn hátt. Welles (sem Angus
MacFeyden leikur á skemmtilegan
hátt) birtist t.d. sem kjaftfor og tæki-
færissinuð fyllibytta og ber lítið á
þeirri hinni annáluðu snilligáfu leik-
stjórans. Þessi afmarkaða sýn á Wel-
les, sem og fleiri persónur, dregur
hins vegar hvergi úr gildi myndar-
innar, en eitt helsta einkenni hennar
er einmitt breiður sjóndeildarhring-
ur og fjölskrúðug persónuflóra, túlk-
uð á frábæran hátt af leikurum á
borð við Bill Murray, Vanessu Redg-
rave, John Cusack, Hank Azaria,
Suasan Sarandon, John Turturro og
Emily Watson.
Tim Robbins sýnir jafnfram mikla
hæfileika í þessu þriðja leikstjórn-
arverkefni sínu, útlit myndarinnar
er íburðamikið og fangar andrúms-
loft tímabilsins afar vel. Þá var
ánægjulegt að fylgjast með hvernig
upphafssena myndarinnar kallaðist
á við þekkta upphafssenu Welles í
kvikmyndinni Touch of Evil, þ.e.
langt óbrotið ferðalag myndavélar-
innar yfir myndsviðið, og má kannski
færa að því líkur að sú rannsókn á
ferli Welles sem viðfangsefnið hefur
krafist af leikstjóranum hafi dýpkað
skilning hans á sjónrænni hlið kvik-
myndalistarinnar.
H á s k ó l a b í ó
Leikstjórn og handrit: Tim Robb-
ins. Kvikmyndataka: Jean-Ives
Escoffier. Aðalhlutverk: Angus
MacFayden ofl. Sýningartími: 132
mín. Bandaríkin, Ítalía. Buena
Vista Productions, 1999.
CRADLE WILL ROCK
(HRIKTIR Í STOÐUM)
Heiða Jóhannsdótt ir
ÓHUGNANLEGASTA persóna
hrollvekjanna og fyrsta blóðsugan,
Orlock greifi/Nosferatu, er nánast
jafngömul hryllingsmyndarforminu.
Hefur farið langt með að hræða líftór-
una úr kvikmyndahúsgestum frá því
að Nosferatu, Eine Symphonie des
grauens, var frumsýnd 1922. Þó mikið
blóð hafi runnið síðan um kverkar
vampíra, stendur fólki enn ógn af
hrikalegu gervi og leik Max Schrecks
í hinni áttræðu mynd og hrífst af bein-
skeyttri leikstjórn og efnistökum leik-
stjórans F.W. Murnau. Svartigaldur
Nosferatu felst jafnt í hroðalegum
þætti magnaðrar ófreskjunnar og
raunveruleika tökustaðanna, en Mur-
nau tók myndina á söguslóðum, með
íbúa staðarins í aukahlutverkum.
Leikstjórinn, Merhinge, og hand-
ritshöfundurinn, Katz, leika sér eft-
irminnilega vel og ógnvekjandi að
þessari ódauðlegu goðsögn í kvik-
myndasögunni. John Malkovich leik-
ur Murnau og Willem Dafoe túlkar
Schreck í hlutverki blóðsugunnar af
slíkum fítonskrafti að hann fer langt
með að jafna afrek Schrecks. Þriðji
leikarinn sem setur mark sitt á mynd-
ina er Udo Kier, sem bíógestir þekkja
uppá síðkastið hvað best úr ógeðug-
um perrahlutverkum í myndum á
borð við Brimbrot og My Own Priv-
ate Idaho.
Merhinge og Katz gera Schreck að
ósvikinni blóðsugu sem kvikmynda-
gerðarmennirnir missa tökin á, en
ýmsar sögur í þessa veru hafa spunn-
ist af leikaranum í tímans rás. Mur-
nau er ópíumþræll sem dópar dýr og
menn, þeir félagar gera fágað grín að
viðfangsefninu án þess að misvirða
klassíkina um fyrstu og ægilegustu
blóðsuguna á nokkurn hátt. Umtals-
verð snilld, ógnvekjandi og hótfyndin
í senn, oftast unun fyrir auga og eyru
og spjara sig örugglega vel á almenn-
um sýningum. Fyrst og fremst fyrir
hreinræktaða hrollvekjufíkla, en full
ástæða að benda öllum unnendum
góðra kvikmynda á að láta hana ekki
fara framhjá sér, ef svo sorglega
kynni að fara að sýningum ljúki í há-
tíðarlok. Dafoe er fremstur meðal
jafningja og hefði verið vel að Ósk-
arnum kominn sem hann var tilnefnd-
ur til.
S a m b í ó i n ,
S n o r r a b r a u t
Leikstjóri: Elias Merhinge. Hand-
ritshöfundur: Steven Katz. Aðal-
leikendur: John Malkovich, Willem
Dafoe, Udo Kier. Bandarísk. 2000.
SKUGGI VAMPÍRUNNAR
(SHADOW OF THE
VAMPIRE)


1 ⁄2
Sæbjörn Valdimarsson
BRÆÐURNIR Mark og Michael
Polish standa að baki Síamstvíburun-
um, óvenjulegri mynd sem að ein-
hverju leyti sækir efnivið í lífshlaup
Changs og Engs, tvíburanna frægu
sem urðu, fyrir vansköpun sína, frægt
sýningaratriði í fjölleikahúsum 19.
aldar. Giftust báðir og eignuðust börn
og buru. Sjálfsagt byggja þó Polis-
hbræður handritið að mestum hluta á
eigin reynslu, þeir eru eineggja tví-
burar, sem var ástæðan fyrir áhuga
þeirra á myndefninu.
Í sjálfu sér eru Síamstvíburarnir
mannleg harmsaga, til allrar blessun-
ar hefur bræðrunum tekist að gæða
hana furðumikilli lágstemmdri gam-
ansemi, ekkert yfirmáta kaldhæðnis-
legri. Titilpersónurnar, Blake og
Francis Fall (Mark og Michael), búa
við vansköpun sína og kröpp kjör í
Idaho-ríki. Hafa lært að lifa við erfitt
hlutskiptið uns kemur að afmælisdeg-
inum og gleðikonan Penny (Michele
Hicks) lífgar upp á grámyglulega til-
veru samvaxinna bræðranna.
Polish-bræðrum tekst ótrúlega vel
að sigla á milli skers og báru með
brothætt efnið. Fá nauðsynlegan
stuðning frá Hicks, sem þrátt fyrir
glæsileikann, sem stingur í stúf við
umhverfið allt, tekst að gera per-
sónuna trúverðuga; gleðikonu með
gullhjarta, sem tengist Blake von-
lausum tilfinningaböndum. Samgró-
inni tilveru bræðranna er ógnað, ekk-
ert er sem fyrr. Sorgin er á næsta leiti
en nær aldrei yfirhendinni. Bræðurn-
ir eru stórkostlegir í túlkun sinni og
dáleiða áhorfandann inn í undarlega
og ógleymanlega veröld sem er engu
lík. Njóta stuðnings kvikmyndatöku
sem umvefur persónurnar ljósi sem
minnir á löngu liðna tíma þeirra
Changs og Engs.
R e g n b o g i n n
Leikstjóri: Michael Polish. Hand-
ritshöfundar: Michael og Mark Pol-
ish. Aðalleikendur: Michael Polish,
Mark Polish, Michele Hicks. Banda-
rísk. Para. 1999.
SÍAMSTVÍBURARNIR
(TWIN FALLS IDAHO)

Sæbjörn Valdimarsson
ÞAÐ er eðlilegt að leikstjórar nú-
tímas vilji taka fyrir þá klámbylgju
sem nú tröllríður heiminum. Wayne
Wang kemur með sitt innslag með
myndinni Miðja alheimsins, þar sem
segir frá ríka tölvunerðinum Dick
sem býður nektardansmey með sér í
helgarferð til Las Vegas. Hún setur
skilyrði hversu langt má ganga kyn-
ferðislega, jafnvel þótt hún fari smám
saman að verða skotin í Dick.
Wayne hefur fengið virta rithöf-
unda til liðs við sig við hugmynda-
vinnuna, einsog herra og frú Paul
Auster, en þeir herramennirnir unnu
saman áður við góðan orðstír við
myndina Smoke. Skrifin sjálf lætur
hann í hendur óreyndrar konu, sem
er áhugavert. Árangurinn er ekki
sem skyldi. Fyrst og fremst eru skila-
boðin alls ekki ljós, og heldur ekki
áhugaverð. Hvað er raunverulegt
kynlíf og hvað er bara „látalæti“ eins
og dansmærin segir. Standast ein-
hverjar kynlífsfantasíur? Hversu
langt er hægt að ganga án þess að til-
finningar komist í spilið? Sem voru
einmitt pælingarnar í frönsku mynd-
inni Liaison érotique sem sumir muna
eftir á seinustu kvikmyndahátíð.
Maður verður svo sem ekkert fúll
þótt í rauninni athyglisverðum hug-
myndum sé ekki komið vel á fram-
færi, en málið með þessa mynd er að
aðalpersónurnar tvær, sem öll mynd-
in snýst um, eru sérlega leiðinlegt
fólk. Ekkert sem þau velta fyrir sér er
áhugavert. Eina sterka atvikið í
myndinni er þegar Jerri, vinkona
stripparans, kemur í öngum sínum á
hótelherbergi þeirra skötuhjúa. Þá
lifnar yfir myndinni, alvörutilfinning-
ar, eða ekki tilfinningar, koma sterkt
og átakanlega í ljós og hún hreyfir við
öðrum persónum jafnt sem áhorfend-
um. Það er því miður ekki nóg.
S a m b í ó i n ,
S n o r r a b r a u t
Leikstj: Wayne Wang.
86 mín, USA 2001.
MIÐJA HEIMSINS/
(CENTER OF THE
WORLD) Hildur Loftsdótt ir
SPÁNSKI stórleikstjórinn Carlos
Saura heldur áfram að baða okkur
uppúr litríkri sögu og listum síns svip-
mikla heimalands. Hefur m.a. átt
þrjár, ógleymanlegar dansmyndir á
undanförnum hátíðum; Tango (’98),
Flamenco (’95) og Ay, Caarmela!
(’90). Nú snýr hann sér að mestum
meistara Spánverja á sviði málara-
listarinnar, Francisco Goya (1746-
1828). Myndin hefst á dánarbeði mál-
arans (Francisco Rabal), í mögnuðu
upphafsatriði þar sem þreytt, grátt
og guggið andlit hans smáskýrist í
innyflum kjötskrokks. Síðan segir
myndin af síðustu æviárum hans, í út-
legð í Bordeaux. Við kynnumst brot-
um úr lífi hans með hjálp afturhvarfa,
sem hann rifjar upp fyrir dóttur sína.
Rabal og Jose Coronado, sem leikur
málarann á yngri árum, gera sitt vel.
en Goya er löng og líflítil, en stórkost-
leg veisla fyrir augað, þar sem kvik-
myndatökustjórinn Vittorio Storaro,
vekur umdeild og áhrifarík málverk
listamannsins til lífsins.
H á s k ó l a b í ó
Leikstjóri og handritshöfundur:
Carlos Saura. Aðalleikendur:
Francisco Rabal, Jose Coronado,
Maribel Verdu, Dafne Fernandez.
Spönsk. 1999.
GOYA (GOYA) Sæbjörn Valdimarsson
TVÆR sýningar standa yfir í List-
húsinu í Laugardal. Málm- og gler-
listakonan Elínborg Kjartansdóttir
sýnir í Veislugalleríi. Meðal verka
eru glerverk, englar og skúlptúrar.
Elínborg starfaði á tímabili fyrir
Oasis í Bretlandi og hannaði látúns-
og koparskartgripi fyrir verslunar-
keðjuna. Hún hefur tekið þátt í tveim
alþjóðlegum sýningum í Bretlandi.
Þá stendur yfir fimmta einkasýn-
ing Fjólu Jóns í ListaCafé (lista-
cafe.is) en hún hefur auk þess tekið
þátt í samsýningum. Hún vinnur
m.a. með vatnsliti á silki, gvass, akr-
ílmálningu og olíu á striga og önnur
efni, auk þess að teikna með blýi,
kolum og pastelkrít.
Sýningarnar standa til 30. nóvem-
ber og eru opnar alla daga nema
sunnudaga frá 9–19.
Tvær sýningar í
Listhúsinu
Kynning á
barnabókum
BÖRN og bækur og Síung standa að
bókakaffi á Súfistanum, verslun
Máls og menningar, annað kvöld kl.
20. Sagt verður frá og lesið úr nýút-
komnum íslenskum og þýddum
barnabókum.
Lesendur verða: Auður Jónsdótt-
ir, Kristín Birgisdóttir, Kristín
Thorlacius, Olga Guðrún Árnadóttir,
Sigþrúður Gunnarsdóttir og Vilborg
Dagbjartsdóttir.
Tónleikum frestað
TÓNLEIKUM tónlistarkennaranna
Peter Tompkins óbóleikara og Guð-
ríðar St. Sigurðardóttur píanóleik-
ara, sem vera áttu í Salnum í kvöld,
er frestað þar til verkfall Tónlistar-
skólakennara er yfirstaðið.
Hlaut verðlaun
fyrir hönnun
baðgarðs
OLGA Guðrún Sigfúsdóttir arkitekt
hlaut á dögunum 2. verðlaun fyrir
besta lokaverkefni við Tækniháskól-
ann í Berlín. Í fyrra fékk hún 10 í ein-
kunn fyrir sama verkefni, en það er
hönnun baðgarðs í Bjarnarflagi.
Verkefnið hefur einnig verið tilnefnt
til annarra verðlauna í arktitekta-
tímaritinu ARCH+ og verður skorið
úr um það í byrjun næsta árs hvort
það hlýtur viðurkenningu blaðsins.
Í byggingu arkitektúrdeildar
Tækniháskólans á Ernst Reuter
torgi stendur yfir sýning á tilnefnd-
um lokaverkefnum. Verkefnið er
einnig á netsíðu skólans. Slóðin er:
www.a.tu-berlin.de/news og undir
architekturpreis 2000.