Morgunblaðið - 13.11.2001, Side 34

BANDARÍSK farþegaþota, með
260 manns innanborðs, hrapaði á
íbúðarhverfi í New York skömmu
eftir flugtak frá John F. Kennedy-
flugvelli í gær. Bandarískir emb-
ættismenn sögðu að alríkislögregl-
an, FBI, teldi að sprenging hefði
orðið í þotunni og verið væri að
rannsaka hvort hún hefði orðið
vegna bilunar eða skemmdar-
verks. Heimildarmaður fréttastof-
unnar AP í alríkislögreglunni
sagði að engar vísbendingar hefðu
komið fram sem bentu til þess að
um hryðjuverk væri að ræða.
Eldar kviknuðu í nokkrum
byggingum sem þotan skall á.
Sjónarvottar sögðust hafa séð
hreyfil falla til jarðar áður en þot-
an hrapaði.
Þotan var af gerðinni Air-
bus-300 og á leiðinni til Santo
Domingo, höfuðborgar Dóminíska
lýðveldisins, þegar hún hrapaði um
átta km frá John F. Kennedy-flug-
velli laust eftir klukkan níu í gær-
morgun að staðartíma, klukkan 14
að íslenskum tíma. Orrustuþotur
flugu yfir staðnum þar sem þotan
hrapaði, Rockaway í Queens, um
24 km frá Manhattan. Allt að 90
íbúar hverfisins létu lífið í árásinni
á World Trade Center 11. septem-
ber og flestir þeirra voru slökkvi-
liðsmenn eða starfsmenn fjármála-
fyrirtækisins Cantor Fitzgerald.
Bandaríska flugmálastjórnin,
FAA, sagði að 251 farþegi hefði
verið í þotunni, auk níu manna
áhafnar.
Lenti á um 12 húsum
Þykkan reykjarmökk lagði yfir
flak vélarinnar og hann sást í
margra kílómetra fjarlægð. Flakið
lá á um það bil tólf íbúðarhúsum, að
sögn Eds Williams, starfsmanns
bandarísks þingmanns í New York.
„Hér ríkir ringulreið,“ sagði hann.
„Við vitum ekki hvort einhverjir
hafi lifað af en útlitið er mjög
slæmt.“
Flugvöllum á svæðinu – Kenn-
edy, LaGuardia og Newark í New
Jersey – var lokað og flugvélum
beint til annarra borga. Öllum
brúm og göngum inn í New York-
borg var lokað og Empire State-
byggingin á Manhattan var rýmd.
Ráðherrar frá 189 ríkjum voru í
höfuðstöðvum Sameinuðu þjóðanna
vegna fundar allsherjarþingsins og
byggingunni var lokað eftir að þot-
an hrapaði. Forseti öryggisráðs
Sameinuðu þjóðanna, Patricia
Durrant, sendiherra Jamaíka, vott-
aði Bandaríkjamönnum samúð fyr-
ir hönd ráðsins.
Samgönguöryggisrá
á að stjórna rannsókn
Háttsettur embættism
Washington sagði að engar
hefðu borist um hryðju
bandarískum farþegaþotum
flugmenn þotunnar hefð
skýrt frá neinum vandam
henni áður en hún fórst.
Annar embættismaður s
leyniþjónustur Bandarí
FBI og flugmálastjórnin v
fara yfir allar nýlegar uppl
um hryðjuverkasamtök til a
hvort þau hefðu ráðgert hry
Bandarísk farþegaþota hrapar á íbú
Talið að
sprenging
hafi orðið
í þotunni
New York. AP, AFP.
"&-"%

#$.
%/'0




 )*)+)
*$,
-  + .

/

.
+012*3)4567


 

  
   
.
8.9 :
$; 




 
< = > > * 
 




  


1?   
! "    # " $%% "# & # '(  )

! " "*" 
 

! + ' ,-

         !     . / "   /0" # 1  -

Hreyfill úr farþ
Slökkviliðsmenn reyna
inu í New York þar sem
34 ÞRIÐJUDAGUR 13. NÓVEMBER 2001 MORGUNBLAÐIÐ
Hallgrímur B. Geirsson.
Styrmir Gunnarsson.
Framkvæmdastjóri:
Ritstjóri:
STOFNAÐ 1913
Útgefandi: Árvakur hf., Reykjavík.
Aðstoðarritstjórar:
Karl Blöndal, Ólafur Þ. Stephensen.
Fréttaritstjóri:
Björn Vignir Sigurpálsson.
SAMIÐ Á ALÞJÓÐAVETTVANGI
– FRAMKVÆMT Á HEIMAVELLI
Samkomulagið um framkvæmdKyoto-bókunarinnar við lofts-lagssáttmála Sameinuðu þjóð-
anna, sem náðist í Marrakesh í Mar-
okkó á laugardaginn, mun hafa mikil
áhrif víða um heim. Nú er leiðin greið
fyrir ríki heims að staðfesta Kyoto-
bókunina þannig að hún verði að bind-
andi alþjóðalögum. Þegar því ferli er
lokið færist megináherzlan í loftslags-
málunum af hinum alþjóðlegu samn-
ingaviðræðum, sem hafa verið erfiðar
og staðið yfir árum saman, og á að-
gerðir þær, sem iðnríkin grípa til á
heimavelli til að standa við skuldbind-
ingar sínar að alþjóðalögum.
Það er jákvætt að í samkomulaginu
um framkvæmd Kyoto-bókunarinnar
eru ákvæði um refsiaðgerðir, fari ríki
fram úr útblásturskvóta sínum. Það
stuðlar að því að iðnríkin taki skuld-
bindingar sínar alvarlega. Þá verða
íbúar þeirra hins vegar að breyta lífs-
háttum sínum. Gera má ráð fyrir að
stóraukin áherzla verði lögð á að spara
orku, einkum þá orku sem kemur úr
jarðefnaeldsneyti, í stað þess að auka
bara nýtingu olíu- og gaslinda. Þá
munu iðnríkin þurfa að þróa betur nýt-
ingu sína á endurnýjanlegri orku, s.s.
vatnsafli, vindorku, sólarorku og vetn-
isorku. Borgarskipulag mun þurfa að
taka minna mið af notkun einkabíla en
meira af almenningssamgöngum og
þannig mætti áfram telja. Sumir halda
því fram að aðgerðir til að vinna gegn
gróðurhúsaáhrifunum muni hafa nei-
kvæð áhrif á hagvöxt, en aðrir telja að
Kyoto-bókunin muni verða til þess að
þróaðar verði nýjar tæknilausnir, sem
efli efnahagslífið til lengri tíma litið.
Samkomulagið, sem náðist í Marra-
kesh, var Íslandi nánast eins hagstætt
og hugsazt gat. Ekkert er því nú til
fyrirstöðu að ríkisstjórnin hraði und-
irbúningi þess að Kyoto-bókunin verði
staðfest hér á landi. Ísland hafði þegar
náð því fram að fá að auka losun sína á
gróðurhúsalofttegundum talsvert
miðað við árið 1990, en nánast öll önn-
ur iðnríki þurfa að draga úr henni.
Grundvöllur þessa var sá árangur,
sem náðist hér á landi í nýtingu end-
urnýjanlegrar vatns- og jarðhitaorku
fyrir viðmiðunarárið. Í Marrakesh var
svo „íslenzka ákvæðið“ samþykkt, sem
leyfir smáríkjum að ráðast í verkefni á
sviði iðnaðar þótt þau auki útblástur
gróðurhúsalofttegunda, að því gefnu
að þau byggist á nýtingu endurnýjan-
legrar orku og leiði til samdráttar í
losun á hnattræna vísu. Jafnframt
voru samþykkt ákvæði, sem leyfa ríkj-
um að telja sér bindingu kolefnis með
landgræðslu til tekna.
Ljóst er að íslenzk stjórnvöld hafa
unnið mikið og gott starf við að vinna
sjónarmiðum Íslands fylgi á alþjóða-
vettvangi og árangurinn sýnir hverju
smáríki geta áorkað ef þau búa yfir
færum sérfræðingum og haldgóðri
þekkingu til að undirbyggja kröfur
sínar. Að öðrum ólöstuðum má þakka
Halldóri Þorgeirssyni, skrifstofu-
stjóra í umhverfisráðuneytinu, þenn-
an árangur að verulegu leyti, en hann
nýtur mikillar virðingar í hópi samn-
ingamanna á loftslagsráðstefnunum.
Hitt er svo annað mál, að þótt sjón-
armið Íslands hafi fengið hljómgrunn
á alþjóðlegum vettvangi eru skiptar
skoðanir hér á landi um ágæti þess að
ganga lengra í nýtingu vatnsorkunnar
á hálendinu en þegar er orðið. Ekki er
með öllu ljóst hvernig þau mál þróast,
en alltént er mikilvægt að hafa það
svigrúm, sem íslenzka ákvæðið veitir
til frekari uppbyggingar stóriðju með
endurnýjanlegri orku fallvatna.
Kyoto-bókunin getur orðið hvati til
ýmissa jákvæðra breytinga hér á
landi. Landgræðsluákvæðið mun lík-
lega verða til þess að ýta enn undir
endurheimt landgæða hér á landi.
Ákvæði um sameiginlega framkvæmd
með þróunarríkjum getur orðið til
þess að þekking okkar á sviði orku-
mála, ekki sízt jarðhita, verði í aukn-
um mæli útflutningsvara. Áherzlan á
að spara jarðefnaeldsneyti getur hvatt
okkur til að finna hagkvæmari leiðir til
sóknar á fiskimiðin og til að draga úr
umferðarþunganum í Reykjavík, sem
er að verða svipað vandamál og víða í
borgum erlendis. Líklegt er að við-
leitni Íslands til að þróa nýtingu vetn-
isorku fái byr undir vængi og enn
aukna athygli á alþjóðavettvangi.
Eins og aðrar iðnvæddar þjóðir
verðum við að vera reiðubúin að
breyta lífsháttum okkar, því að við
getum ekki staðið við skuldbindingar
okkar samkvæmt Kyoto eingöngu með
landgræðslu, kaupum á útblástur-
skvóta eða sameiginlegri framkvæmd,
heldur verðum við að draga úr losun-
inni frá því sem nú er.
Mikilvægt verkefni bíður stjórn-
valda hér heima fyrir við að útfæra
innlendan markað fyrir útblástur-
skvóta, þar á meðal hvernig kvótum
skuli úthlutað og hvort og þá hvernig
skuli tekið gjald fyrir kvótann. Morg-
unblaðið hefur áður lýst þeirri skoðun
að með því að takmarka rétt manna til
að losa gróðurhúsalofttegundir hafi sá
réttur öðlazt verðgildi og þeir, sem
noti hann, eigi að greiða fyrir þau af-
not.
Sá skuggi hvílir vissulega yfir sam-
komulaginu sem náðist í Marrakesh að
Bandaríkin, sem bera ábyrgð á fjórð-
ungi af allri losun gróðurhúsaloftteg-
unda í heiminum, eiga ekki aðild að því
og hyggjast ekki fara að ákvæðum
bókunarinnar. Það er ábyrgðarlaus af-
staða af hálfu þessa öflugasta ríkis
heims. Á hitt ber að líta að ákvörðun
Bandaríkjanna um að standa utan
Kyoto-bókunarinnar var tekin áður en
hryðjuverkaárásirnar voru gerðar á
Bandaríkin 11. september. Í kjölfar
þeirra hafa Bandaríkin þurft á stuðn-
ingi umheimsins að halda í baráttunni
við hryðjuverkamenn og ríkisstjórnir,
sem halda yfir þeim hlífiskildi. Pendúll
bandarískrar utanríkisstefnu hefur
því enn á ný sveiflazt frá einangrunar-
stefnu í átt til alþjóðlegs samstarfs.
Ætla verður að það geti skilað þeim
árangri einhvern tímann á næstu
misserum að Bandaríkin gerist aðili að
Kyoto-bókuninni og viðurkenni hina
miklu ábyrgð sína á að árangur náist í
aðgerðum gegn loftslagsbreytingum.
Bandaríkin hafa það vissulega til
síns máls, að þróunarríki, þar sem
orkunotkun fer víða hraðvaxandi,
verða einnig að takast skuldbindingar
á hendur í loftslagsmálunum. Að slíku
verður að vinna um leið og reynt verð-
ur að fá Bandaríkin aftur til liðs við
önnur iðnríki í þessu afar mikilvæga
máli.
„ÉG SÁ skyndilega hvar einn hreyflanna brotnaði frá
vélinni og hrapaði til jarðar á 10 til 15 sekúndum,“
sagði Kevin O’Rourke við sjónvarpsstöðina WABC-TV
en O’Rourke varð vitni að því þegar flugvél American
Airlines-flugfélagsins brotlenti í Queens-hverfinu í
New York í gær. Sjónarvottar sögðu mikinn eld hafa
blossað upp í annarri hlið flugvélarinnar og sumir
töldu að sprenging hefði átt sér stað.
Annað vitni, John Maroney, sagði að hreyfillinn
hefði skollið á Texaco-bensínstöð nálægt heimili sínu
og að brak úr flugvélinni væri á víð og dreif í nágrenn-
inu. „Sennilega voru það lætin, sem urðu þegar hreyf-
illinn kom til jarðar, sem vöktu okkar. Húsið hristist
allt og skalf,“ sagði hann. „Við fórum á vettvang með
eldgleypi og vatnsslöngur en réðum ekkert við eld-
inn.“
Phyllis Paul sagðist hafa heyrt í hreyfli vélarinnar.
„Hávaðinn var ógurlegur. Vegna atburðanna 11. sept-
ember varð mér strax um og ó,“ sagði hún í sa
við CNN. „Hávaðinn ágerðist síðan stöðugt og
að glugganum og horfði eftir því hvað ylli hon
sá ég hvar flugvélarhlutar komu til jarðar.“
Sagðist Paul þá hafa ákveðið í öryggisskyni
irgefa heimili sitt ásamt 10 ára gömlum syni s
Hallaði fyrst til vinstri en
kúventi síðan til hægri
Beverly Brown, sem býr í Brooklyn, sagðis
séð hvítan reyk koma frá flugvélinni rétt áður
hrapaði. „Vængir hennar hreyfðust fram og ti
rétt eins og flugmaðurinn væri að reyna að ná
vægi. Hvítur reykur kom úr vængjunum. En
virtist ekki geta náð jafnvægi og svo sá ég bar
hún fór til jarðar,“ sagði Brown.
CNN ræddi einnig við David Saliro, sem va
ur í bifreið ásamt bróður sínum í Rockaway-h
„Hreyfillinn brotnaði f
New York. AP, AFP.