Morgunblaðið - 13.11.2001, Blaðsíða 42

MINNINGAR
42 ÞRIÐJUDAGUR 13. NÓVEMBER 2001 MORGUNBLAÐIÐ
ÞAÐ kemur mjög á
óvart að sjá Þjóðleik-
húsið auglýsa síðustu
sýningar á hinu ágæta
leikriti David Hares,
Amy’s View, eða Vilji
Emmu eins og það
heitir í þýðingunni,
sem var frumsýnt á
Smíðaverkstæðinu
snemma í haust.
Manni er spurn hvort
eitthvað hafi komið
fyrir það fólk sem
stundar hér leikhús og
reynir að missa ekki af
því sem bitastæðast
er, ef það ætlar að láta
þennan leik fara
framhjá sér. Eða hefur eitthvað
brugðist í „markaðssetningu“ leik-
hússins? Hver sem skýringin kann
að vera, þá er víst að þessi sýning á
allt annað skilið en ganga einu sinni
í viku fyrir hálftómu húsi eins og
hún gerir nú.
Ég skal játa að ég hef hingað til
ekki verið sérstakur aðdáandi Dav-
id Hares sem er reyndar eitt af
þekktustu leikskáldum Breta um
þessar mundir. Þetta verk þykir
mér þó bera af því sem orðið hefur
á vegi mínum eftir hann, fyrir ým-
issa hluta sakir sem hér er ekki
staður til að orðlengja um. Það sem
í mínum huga gerir leikinn að
merkisviðburði á sviði Þjóðleikhúss-
ins, viðburði sem enginn leiklist-
arunnandi má missa af, er fyrir ut-
an mjög áhugavert
umfjöllunarefni glæsi-
leg túlkun Kristbjarg-
ar Kjeld á aðalpersón-
unni. Kristbjörg er
meistari slíkur að hún
gerir hvort tveggja í
senn: heldur sífellt at-
hygli manns með hóf-
stilltum, hljóðlátum
leik, þar sem allt er
sagt með fínlegustu
tækjum, en lyftir um
leið undir þá mótleik-
endur sína sem eru
einnig í kröfuhörðum
hlutverkum en hafa
ekki sömu burði og
hún. Það er því miður alltof sjald-
gæft að leikur á íslensku sviði
snerti hjartað í manni, en það tekst
þeim Kristbjörgu og Baldri Trausta
sannarlega í lokauppgjöri leiksins,
einni fallegustu senu sem hér hefur
sést lengi.
Þarf að berja bumbur og þeyta
lúðra til að fólk taki við sér og fjöl-
menni á sýningu sem þessa? Eru ís-
lenskir áhorfendur kannski upp til
hópa ekki á því þroskastigi að
kunna að meta jafn yfirlætislausa
en magnaða list og hér er í boði? Ef
svo er, þá er það hlutverk leikhús-
anna sjálfra að gera eitthvað til að
lyfta þeim upp á það stig. En um-
ræða um slíkt hefur mér vitanlega
ekki farið hátt innan þeirra um
sinn.
Úr því ég er á annað borð tekinn
að skrafa hér um þessi mál, langar
mig til að nota tækifærið og hvetja
menn til að fylgjast með leikdómum
Þórhildar Þorleifsdóttur í vefritinu
Kistunni. Þessi skrif rísa hátt yfir
það yfirborðshjal sem flestir aðrir
fjölmiðlar bera nú á borð sem leik-
listargagnrýni, enda hefur Þórhild-
ur ekki aðeins yfirburðaþekkingu á
því sem hún er að tala um, heldur
hefur hún eitthvað að segja sem
máli skiptir og kemur því þannig til
skila að menn hljóta að leggja við
hlustir og taka afstöðu. Fyrir
nokkrum árum var einn af þáver-
andi framámönnum leikarastéttar-
innar alltaf að kvarta undan því að
hér sæist aldrei neitt um leikhús
sem hann kallaði „faglega gagn-
rýni“. Ef dómar Þórhildar eru ekki
„fagleg gagnrýni“, þá veit ég ekki
hvað það hugtak getur merkt, né
hvað þarf til að gera listafólkinu til
hæfis í því efni.
Það er einungis skaði að Þórhild-
ur fjallar ekki um allar helstu sýn-
ingar leikhúsanna, heldur velur úr,
t.d. finn ég engan dóm í Kistunni
um mjög áhugaverða sýningu LR á
Kristnihaldi Laxness né umræddan
Vilja Emmu. Hvernig væri nú, Þór-
hildur, að drífa sig á Smíðaverk-
stæðið um næstu helgi? Það er víst
nóg til af miðum og skemmtilegra
að fá umsögn áður en leikurinn
hverfur endanlega á vit sögunnar –
og verður sýningargripur í leik-
minjasafni framtíðarinnar.
Stórleik-
ur á Smíða-
verkstæði
Jón Viðar
Jónsson
Leikhús
Hvernig væri nú, Þór-
hildur, spyr Jón Viðar
Jónsson, að drífa sig á
Smíðaverkstæðið um
næstu helgi?
Höfundur er leikhússfræðingur.
HJÖRTUM mann-
anna svipar saman í
Súdan og Grímsnesinu.
Það er þekkt að stríðs-
herrar allra alda hafa
lagt sig fram um að
eyðileggja allt sem
hægt er að kalla tákn
fyrri valdhafa, bygging-
ar eða minnismerki sem
á einhvern hátt hafa ýtt
undir þjóðernistilfinn-
ingar og þá um leið
skapað óöryggi stríðs-
herranna. Af þessum
toga voru aðgerðir Tal-
íbanastjórnarinnar í
Afganistan þegar hún
fyrirskipaði að brjóta
niður ævaforn líkneski sem öðlast
höfðu viðurkenningu um allan heim
sem tákn mikillar menningar. Af
sömu hvötum beindu hryðjuverka-
mennirnir spjótum sínum að World
Trade Center-byggingunum í New
York, þeir hötuðu hús sem í þeirra
augum voru ímynd hins illa, minnis-
merki um vestræna menningu. Það
gerist í dag eins og á fyrri öldum að
minnismerki jafnt sem musteri eru
smánuð til að draga úr áhrifamætti
þeirra.
Að ýmsu leyti er þetta skiljanlegt,
minnismerki, byggingar og önnur
mannanna verk geta verið þannig úr
garði gerð að þau hætta að vera minn-
ismerki um einstaklinga
eða tákn fyrir einstæða
atburði, þau fara að lifa
sjálfstæðu lífi sem lista-
verk og menningar-
verðmæti, bera með sér
vitnisburð um framsýni
og djörfung þess sam-
félags sem reisti þau,
þau sameina fólk um
hugsjónir og ögra aftur-
haldssjónarmiðum og
afdalamennsku.
Íslendingar eiga eitt
slíkt hús, þar sem er
Perlan í Reykjavík. Um
byggingu hennar stóðu
hatrammar deilur, en
eftir að byggingin reis
þá hefur það verið álit flestra að hún
væri listaverk sem hægt er að jafna til
þess sem einstæðast er í byggingar-
list. Perlan er í mínum huga glæsilegt
tákn fyrir Reykjavík og sem Íslend-
ingur er ég stoltur af því að mín höf-
uðborg skuli vera svo rík að hún hýsi
slíkt listaverk og þannig hygg ég að
langflestir Íslendingar líti Perluna án
þess að leiða hugann að því að það var
í borgarstjóratíð Davíðs Oddssonar
sem byggingin reis.
Fyrir nokkrum dögum varð ég
áheyrandi og horfandi að skoðana-
skiptum Alfreðs Þorsteinssonar
borgarfulltrúa, framkvæmdastjóra
Sölunefndar varnarliðseigna og for-
manns stjórnar Orkuveitu Reykjavík-
ur og Vilhjálms Þ. Vilhjálmssonar
borgarfulltrúa. Alfreð vildi selja Perl-
una og sagði að væri bullandi tap á
henni en Vilhjálmur vildi það ekki og
sakaði Alfreð um alvöruleysi.
Ég er sammála grundvallarhug-
myndum Alfreðs um að losa borgina
úr rekstri sem aðrir gera örugglega
miklu betur. Það runnu því á mig
tvær grímur þegar ég heyrði Alfreð
lýsa með mörgum fögrum orðum að
hann vildi eyða hundruðum miljóna
króna úr sjóðum Reykjavíkurborgar
til að fara í rekstur á einhverju sem
heitir Lína.net og á að gera það sama
og Síminn og önnur einkafyrirtæki á
fjarskiptamarkaði. Hann sagðist hafa
fengið klára stráka til að reikna fyr-
irtækið í gróða einhverntíma eftir
næstu borgarstjórnarkosningar.
Þarna hætti ég að skilja, hann var á
móti því að Orkuveita Reykjavíkur
ætti þátt í veitingahúsarekstri, en
taldi grundvallaratriði að Orkuveita
Reykjavíkur tæki þátt í rekstri fjar-
skiptafyrirtækis. Þarna rak sig hvað á
annars horn.
En svo kom skýringin, stjórnarfor-
maður Orkuveitu Reykjavíkur rifjaði
upp að Davíð Oddsson var borgar-
stjóri þegar Perlan var byggð, því
væri nauðsynlegt að selja hana.
Að hata hús
Hrafnkell A.
Jónsson
Borgarstjórn
Alfreð var á móti því að
Orkuveita Reykjavíkur
ætti þátt í veitingahúsa-
rekstri, segir Hrafnkell
A. Jónsson, en taldi
grundvallaratriði að
Orkuveita Reykjavíkur
tæki þátt í rekstri fjar-
skiptafyrirtækis. Þarna
hætti ég að skilja.
Höfundur er héraðsskjalavörður
Fellabæ.
✝ Jónas Halldórs-son skipasmiður
fæddist í Bolungarvík
30. júní 1921. Hann
andaðist á elli- og
hjúkrunarheimulinu
Grund þriðjudaginn
16. október síðastlið-
inn. Foreldrar hans
voru María Jenný
Jónasdóttir, hús-
freyja, f. 27.9. 1895,
d. 24.2. 1979, og Hall-
dór Kristinsson frá
Söndum í Dýrafirði,
héraðslæknir á Siglu-
firði o.v., f. 20.8.
1889, d. 18.6. 1968. Foreldrar Mar-
íu Jennýjar voru Þuríður Markús-
dóttir frá Flögu í Flóa, f. 27.6.
1868, d. 16.10. 1939, og Jónas Jón-
asson trésmiður frá Rútsstöðum í
Flóa, f. 31.8.1866, d. 28.1.1915.
Foreldrar Halldórs voru Ida Hall-
dóra Júlía Halldórsdóttir hús-
freyja, f. 2.6. 1859, d. 12.10. 1909,
og Kristinn Daníelsson prestur á
Söndum í Dýrafirði og síðar Út-
skálum á Reykjanesi, f. 18.2. 1861,
d. 10.7. 1953. Systkini Jónasar
voru: Kristín Eyfelds listmálari, f.
17.9. 1917, Þórir, f. 27.4. 1920, d.
12.11. 1990, Kári, f. 3.6. 1923, Atli,
f. 3.7. 1924, Magnús, f. 12.12. 1925,
og Markús, f. 22.2. 1935, d. 1.7.
1936. Jónas kvæntist 30.10. 1944
Clöru Jenný Sigurðardóttur frá
Melum í Víkursveit á Ströndum, f.
21.8. 1920, d. 22.12. 2000. Foreldr-
ar hennar voru Sveinsína Guðrún
Steindórsdóttir frá Melum, f. 18.5.
1898, d. 13.12. 1988,
og Sigurður Bjarna-
son trésmiður frá
Naustavík s.s., f. 6.6.
1894, d. 7.3. 1926.
Börn Jónasar og
Clöru: 1) Halldór,
framkvæmdastjóri í
Stykkishólmi, f.
26.11. 1943, kvænt-
uri Sigríði Péturs-
dóttur meinatækni,
f. 25.7. 1945, og eiga
þau fjögur börn. 2)
María Jenný banka-
maður, f. 1.11. 1945,
gift Jóhanni Diego
Arnórssyni, skrúðgarðyrkjumeist-
ara, f. 13.12. 1949, og eiga þau tvö
börn. 3) Sigurður unglingaráð-
gjafi, f. 2.3. 1953, kvæntur Elsu
Hrönn Búadóttur röntgentækni, f.
26.10. 1953 og eiga þau fjögur
börn. 4) Jónas bifreiðasmiður, f.
7.5. 1961, kvæntur Júlíönu Björk
Garðarsdóttur þjónustufulltrúa, f.
21.6. 1965, og eiga þau eitt barn.
Jónas ólst upp í Bolungarvík, en
fluttist svo með foreldrum sínum
til Siglufjarðar. Þar, að loknu al-
mennu námi, nam hann og stund-
aði skipasmíðar. Síðar fluttist
hann til Reykjavíkur og starfaði
við húsasmíðar. Síðasta hálft ann-
að ár ævi sinnar naut hann góðrar
umsjár og aðhlynningar á elli- og
hjúkrunarheimilinu Grund við
Hringbraut í Reykjavík.
Útför Jónasar fór fram frá
Langholtskirkju mánudaginn 22.
október.
Svo er nú syndin innsigluð,
iðrandi sála kvitt við Guð,
eilíft réttlæti uppbyrjað
í annan stað,
trúuð manneskja þiggur það.
(Pass. 50,14 H.P.)
Er við horfum á eftir elskuleg-
um tengdaföður okkar, hrannast
upp minningar frá liðnum tíma.
Minningar sem koma fram eins og
myndir á tjaldi eða skjá. Sérhvert
okkar elur sitt með sér, en saman
munum við það sem ávallt bar af í
fari hans. Hann umgekkst okkur
öll af einskærri hlýju og af gagn-
kvæmri virðingu. Hann fór vissu-
lega vel með afahlutverkið þegar
börnin okkar komu til sögunnar og
fram eftir öllu fylgdist hann með
þeim. Öll fengum við notið starfs-
krafta hans þegar við fórum að
byggja og búa. Hann var hagleiks
smiður og útsjónarsemi hans spar-
aði okkur oft drjúgan skilding.
Hann kunni að handleika verkfæri
af slíkri snilld að af bar. Velferð
barnanna var hans metnaðarmál
og hann lagði ofurkapp á að ekkert
þeirra þyrfti að berjast í bökkum.
Jónas fylgdist vel með því sem
var að gerast í þjóðmálunum og lét
ekki liggja á skoðunum sínum.
Engu að síður bar hann fulla virð-
ingu fyrir þeim sem voru á önd-
verðum meiði eða sáu hlutina í
öðru ljósi en hann gerði. Hann var
bókhneigður og víðlesinn og áttu
Íslendingasögurnar þar öndvegis-
sess, einkum Njálssaga. Góðar
ævisögur voru líka tíðir gestir á
náttborðinu hans og oft efstar á
óskalista jólagjafanna. Hann unni
sér best heima fyrir en var þó
óspar á heimsóknir til barna sinna.
Langholtsvegurinn var samt aðal
samkomustaðurinn og fengu börn-
in okkar oft að dvelja þar í umsjá
ömmu og afa, og hjá afa gengu þau
að nammipokanum sem vísum hlut.
Amma Clara; Clara Jenný Sig-
urðardóttir, er þegar gengin á
Guðs fund og tekur nú þar í móti
ástvini sínum Eftir skyndileg veik-
indi Clöru í ársbyrjun 2000, varð
útséð með að hún gæti haldið þeim
heimili. Hún fékk fljótlega vist á
elli- og hjúkrunarheimilinu Grund
upp úr því. Skömmu seinna kom
svo í ljós að Jónas var komin með
heilahrörnun. Þau óskuðu bæði eft-
ir að eiga dvöl saman á Grund og
varð því við komið um stund. Sjúk-
dómur Jónasar ágerðist bara svo
ört að þau urðu að skiljast að aft-
ur. Andlát Clöru bar brátt að eftir
stutt veikindi. Hún andaðist 22.
desember í fyrra.
Bæði stóðu þau á áttræðu er þau
kvöddu og bæði náðu þau að eiga
ánægjulegar samfagnaðarstundir á
þeim tímamótum, með vinum sín-
um og ættingjum. Ef til vill verða
þær stundir sterkastar í minningu
okkar, þar sem glaðværðin og hlýj-
an geislaði af þeim.
Við kveðjum þig afi Jónas, í
kærleikans trú.
Sigríður, Jóhann,
Elsa og Júlíana.
JÓNAS
HALLDÓRSSON
UMRÆÐAN
GUNNUR
MAGNÚSDÓTTIR
✝ Gunnur Magnús-dóttir fæddist í
Seyðisfirði 12. júlí
1916. Hún lést á
sjúkrahúsi Seyðis-
fjarðar 4. nóvember
síðastliðinn og fór
útför hennar fram
frá Seyðisfjarðar-
kirkju 10. nóvember.
Látin er Gunnur
Magnúsdóttir, föður-
amma Þórhildar Víg-
daggar dóttur minnar.
Þótt kynni okkar
Gunnar yrðu styttri en
ég hefði kosið duldist
mér ekki að þar fór
sterkur persónuleiki.
Dóttir okkar Þráins,
yngsta sonar Gunnar,
hefur góðu heilli erft
ýmsa af eðliskostum
ömmu sinnar; einurð,
dug og atorkusemi.
Ég færi börnum,
barnabörnum og öðrum
aðstandendum Gunnar
samúðarkveðjur.
Kristín Elfa
Guðnadóttir.