Morgunblaðið - 12.03.2003, Qupperneq 29

Morgunblaðið - 12.03.2003, Qupperneq 29
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 12. MARS 2003 29 n gaum rir óstöð- Nýleg ir og ráð karlar rihluta. mms tíma art fjölg- uleyfi for- ingar og konur tugustu konur, Vigdís Finnbogadóttir, ef marka má ný- lega þætti um þá öld í Ríkissjón- varpinu. Karlar einoka nánast framboðslista Sjálfstæðisflokksins. Svo mætti lengi telja. Einkavæðum ábyrgðina Síðustu tólf ár hafa verið ár einkavæðingar, þetta hafa verið tólf feit ár atvinnurekenda en tólf mögur ár launamanna. Frelsið hef- ur verið einkavætt en ekki ábyrgð- in. Hvorki stjórnsýslulög né upp- lýsingalög hafa verið einkavædd og gilda eingöngu um stjórnsýslu ríkis og sveitarfélaga. Stjórnsýsla hins opinbera er fyrir bragðið gagnsærri og lýðræðislegri. Stjórnsýsla í einkarekstri er hins vegar að mestu lokuð bók fyrir starfsmenn fyrirtækja og allan al- menning. Ákvarðanir eru teknar á bak við tjöldin og konur gjalda þess í launum. Það verður að einkavæða ábyrgðina og setja einkarekstri stjórnsýslu- og upp- lýsingalög. Og umfram allt verður að aflétta launaleyndinni. Það er sammerkt öllum stærri fyrirtækjum að þau neita eindreg- ið að upplýsa um launakjör starfs- manna. Af hverju? Hafa þau eitt- hvað að fela? Eru þau á móti því að konum séu greidd jöfn laun og njóti sömu kjara fyrir jafnverðmæt og sambærileg störf og karlarnir? Með því að aflétta launaleyndinni og birta almennar ónafngreindar upplýsingar um launakjör á að vera unnt að jarða launamun með rökum og rannsóknum. Jafnrétti verður aldrei náð fyrr en búið er að útrýma launamismunun. Lyft- um glerþakinu af einkarekstrinum og loftum út með kvenfrelsi og réttlæti að leiðarljósi. Höfundur er hæstaréttarlögmaður og skipar 2. sæti á lista Vinstrihreyfing- arinnar – græns framboðs í Reykjavík norður. ÞEGAR Ísland samdi um aðild að EES voru byggðamálin undanþegin sem og landbúnaður og sjávar- útvegur. Landsbyggðin naut enda ekki sambærilegrar uppsveiflu í kjölfar aðildar og þéttbýlissvæðið við Faxaflóa. Það er full ástæða til að velta því fyrir sér hverju það hefði breytt fyrir landsbyggðina ef byggðamálin hefðu verið með og þá ekki síður hver áhrifin yrðu ef Ís- land gerðist fullur aðili að Evrópu- sambandinu. Fullur aðili segi ég því það er nauðsynlegt að hafa það í huga þegar fjallað er um tengsl Ís- lands og Evrópu að með EES- samningnum yfirtók Ísland um 80% af lagagerðum ESB. Ísland varð þannig aðili að Evrópusambandinu að býsna stórum hluta. Síðan hefur Ísland einnig gerst aðili að Schen- gen-samkomulaginu. Þetta snýst líka um samskipti Þrátt fyrir það að byggðamálin væru skilin eftir þurfa sveitarfélögin og atvinnusvæðin á Íslandi að lúta reglum um byggðastyrki og á síð- asta vetri samþykkti ESA byggða- kort fyrir Ísland sem skilgreinir á hvaða svæðum má styrkja verkefni innan sveitarfélaga sem þurfa að takast á við búsetu- eða atvinnu- háttabreytingar, með sambæri- legum hætti og gert er í ESB. Við njótum hinsvegar ekki uppbygging- arstyrkja ESB þar sem við erum ekki fullir aðilar að sambandinu. Norðmenn hafa tekið upp reglur sambærilegar þeim sem ESB notar og sameinað kraftana í einum sjóði til að geta betur tekist á við byggða- eða atvinnuvanda hjá sér. Þarna sit- ur íslenska landsbyggðin eftir, hefur hvorki skýrar reglur né öflugan sjóð. Ef Ísland gerðist aðili að ESB nyti hún hinsvegar uppbygging- arsjóða sambandsins og ríkissjóður yrði að koma með a.m.k. jafnhátt mótframlag. Þannig má ætla að fjár- magn til byggðaþróunarverkefna, sem væru vel skilgreind og mark- viss, ykist til mikilla muna. Að eiga þess kost að hafa áhrif innan land- svæðanefndarinnar (sveitarfélög og svæði) sem varð til með Maastricht- samningnum og geta deilt reynslu með og lært af öðrum sem eru að fást við sambærileg verkefni skiptir líka miklu. Það hefur komið fram, og er hluti ólgunnar í Noregi, að það er meiri árangur í byggðamálum í norðurhéruðum Svíþjóðar og Finn- lands eftir að þau gengu í ESB og urðu aðilar að áætlunum og sam- starfi en orðið hefur í Norður- Noregi sem hefur þó bæði sambæri- lega sjóði og reglur. Byggðarlög úti um landið hafa á undanförnum árum átt í verulegum erfiðleikum vegna vaxandi einhæfni atvinnulífsins og fólksfækkunar. Fiskveiðistjórnarkerfið á vissulega sinn þátt í því félagslega niðurbroti og óöryggi sem grafið hefur um sig. Markaðsvæðing sjávarútvegsins hefur líka haft sitt að segja og miklu hefur ráðið um þessa þróun að aukin tæknivæðing hefur sett mark sitt bæði á útgerð og fiskvinnslu þar sem færri hendur þarf til starfanna. Sama má segja um landbúnað. Sí- fellt færra fólk þarf til framleiðsl- unnar og fátt kemur í staðinn. Rík- isstjórnin lofaði m.a. fjarvinnslustörfum en hefur ekki staðið við fyrirheitin Byggðarlögin hafa því verið að fara í gegnum stór- felldar atvinnuháttabreytingar og lítið farið fyrir skilningi, hvað þá stuðningi stjórnvalda enda hvorki farvegur né fjármunir til að takast á við slíkt. Styrkir í sjávarútvegi í ESB eru samofnir byggðastyrkjum. Þeim er m.a. beitt til að styðja svæði sem eru að fást við afleiðingar mikilla breyt- inga; þeim er beint inn á dreifbýl svæði og m.a. ætlað að aðstoða við enduruppbyggingu svæða sem eru háð veiðum og eldi. Einnig er boðið upp á styrki til einstaklinga sem vilja hætta sjómennsku og ýmist fara á eftirlaun eða snúa sér að öðr- um starfsgreinum. Sama má segja um landbúnaðarstyrkina, þeim er að hluta ætlað að styðja fólk við að tak- ast á við breytingar í landbúnaði. Og það hefur sýnt sig að faglegar, markvissar uppbyggingaráætlanir sem fjármagn fylgir eru líklegar til að skila árangri. Farnast betur innan en utan Þeir sem hafa kynnt sér byggða- málin innan ESB sjá að þar eru þekktar reglur að fara eftir og fjár- magn sem fylgir, ef rétt er staðið að málum. Litið er á það sem sam- félagslegt verkefni að styðja íbúa svæðanna við að takast á við breyt- ingar og að nútímavæða atvinnulífið. Það er dálítið önnur mynd en blasir við þegar horft er á baráttu byggð- anna hér á landi við að halda sér á floti. Enda mikill fólksflótti enn við- varandi vandi bæði byggðanna úti um landi og viðtökustaðanna. EES-samingurinn varð til þess að Íslendingar urðu að taka upp ný og vandaðri vinnubrögð á ýmsum svið- um. Og margir sem vel þekkja til telja að það væru hin nýju vinnu- brögð í byggðamálunum sem mest munaði um ef Ísland gerðist aðili að ESB. Að mínu mati þarf að skoða hagsmuni landsbyggðarinnar sér- staklega þegar rætt er um aðild að ESB. Margt bendir til þess að henni mundi farnast betur innan sam- bandsins. Evrópa, Ísland og byggðamálin Eftir Svanfríði Jónasdóttur „Og margir sem vel þekkja til telja að það væru hin nýju vinnubrögð í byggðamálunum sem mest munaði um ef Ísland gerðist aðili að ESB.“ Höfundur er þingmaður Samfylkingar. ega við? un að sráð- rótum ingar um ð einhver að finna i er einu ökstyðja búnaður- tti og ðanda; nu ríki g dylgja tisráð- er því að jórnkerf- isins og fórna trúverðugleika þess. Hvernig getur Ingibjörg Sólrún fundið þessum orðum stað? Hefur forsætisráðherrann framið valdarán í landinu eða gert sig sekan um meiriháttar spill- ingu? Svarið er að sjálfsögðu nei. Stóryrði og upphrópanir af þessu tagi eiga sér enga stoð í raun- veruleikanum og málflutningurinn dæmir sig sjálfur. Hitt er svo annað mál að fram- ganga Ingibjargar Sólrúnar og fylgismanna hennar er farin að draga stjórnmálaumræðuna í að- draganda kosninganna niður á áð- ur óþekkt stig. Ummæli forsætis- ráðherra í síðustu viku, sem hún er líklega að vísa til með orðum sínum, komu fram við þær að- stæður að vegið hafði verið að trúverðugleika hans með afar ósmekklegum hætti. Eins og al- þjóð veit kom Ingibjörg þeirri at- burðarás af stað sjálf með hinni alræmdu Borgarnesræðu sinni í febrúar. Þar kom hún fram með alls kyns dylgjur og órökstuddar fullyrðingar um forsætisráðherra, stjórnarráðið og margar af helstu stofnunum samfélagsins, sem voru hraktar hver á fætur annarri. Og þegar hún hafði verið í stöðugri vörn í tvær vikur vegna þess að hún hafði gengið of langt var birt umfjöllun í Fréttablaðinu, þar sem tilraun var gerð til renna stoðum undir ummæli hennar. Sá málatilbúnaður hefur nú einnig verið hrakinn og satt að segja hélt ég að Ingibjörg Sólrún hefði áttað sig á að hún næði ekki að ávinna sér traust og trúverðugleika með aðferðum af þessu tagi. Nóg hefur hún haft fyrir því í fjölmiðla- viðtölum að sverja af sér alla ábyrgð á atburðarásinni sem hún kom þó af stað. Nú heggur hún hins vegar aftur í sama knérunn og gengur jafnvel enn lengra. Er nema von að menn spyrji: Er ekki nóg komið af svo góðu, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir? Er ekki kom- inn tími til að ræða málefnin? anga nna ála- g- Höfundur er lögfræðingur og frambjóðandi Sjálfstæðisflokksins í Reykjavíkurkjördæmi suður. gibjörg Sólrún? UMRÆÐA um tengsl stjórnmála og viðskiptalífs hefur tröllriðið samfélaginu að undanförnu. En lít- ið hefur farið fyrir aðalatriðunum. Pólitísk meginatriði málsins eru þau að það skortir reglur um fjár- reiður stjórnmálaflokkanna. Gegn slíkri lagasetningu hefur Sjálfstæð- isflokkurinn staðið á þeim for- sendum að það sé einkamál hverjir styrkja starf flokkanna. Svo er hinsvegar alls ekki og um allan hinn vestræna heim gilda misjafn- lega ströng lög um fjármál og opið bókhald stjórnmálasamtaka. Lög þar sem stjórnmálmenn og flokkar eru skikkaðir til að gera grein fyrir fjárstyrkjum yfir ákveðinni upp- hæð. Gefi einstaklingur eða fyr- irtæki fjármagn yfir fyrirfram skil- greindri upphæð er það birt í bókhaldi viðkomandi flokks. Tengslin eru skýr og í dagsljósinu. Samfylkingin hefur sett sér þær reglur að birta framlög yfir vissri upphæð og opinberar það í bók- haldi sínu. Þó að enn skorti lögin og það skapi visst ójafnvægi við fjár- mögnun starfsins að sumir flokkar opni bókhald sitt en aðrir ekki. Flokkar og fyrirtæki Það er brýnt að setja lög um fjárreiður stjórnmálaflokka til að eyða því andrúmslofti tortryggni og vantrúar á stjórnmálalífið sem skapaðist í kjölfar umræðu und- angenginna mánaða um óeðlileg af- skipti og tengsl stjórnmálamanna af viðskiptalífinu. Ekki síst vegna ásakana um mútur og að fé hafi lík- lega verið borið á fjölda fólks í þjóðfélaginu! Það má enginn efi leika á um óeðlileg ítök stórfyr- irtækja í stjórnmálaflokkunum, líkt og nú vissulega er. Vafinn elur á vantrú og grefur undan inntaki lýð- ræðisins, sem er traust. Reynslan erlendis frá undirstrikar þörfina á slíkum lagasetningum og í öllum siðmenntaðum ríkjum gilda skýrar reglur um fjármál stjórn- málaflokka og þeim gert skylt að opinbera þá aðila sem gefa yfir ákveðnar fjárhæðir á hverju ári. Því er alls ekki nægjanlegt að flokkar taki það upp hjá sjálfum sér að opna bókhald sitt. Eitt verð- ur yfir alla að ganga til að taka af vafa um óeðlileg fjárhagsleg tengsl flokka og fyrirtækja. Suður- ameríski kúltúrinn gildir hinsvegar á Íslandi og elur á tortryggninni. Hátt féll Helmut Í fróðlegu erindi á málfundi Samfylkingarinnar um lýðræð- ismál fyrir tveimur árum sagði Rósa Erlingsdóttir stjórnmála- fræðingur m.a. í erindi sínu að flestir stjórnmálafræðingar teldu að nauðsynlegt væri að veita stjórnmálaflokkum aðhald í starfi. Til að mynda með lögum um fjár- reiður stjórnmálaflokka. „Ríki leynd yfir fjárreiðum stjórn- málaflokka er líklegt að dragi úr trausti almennings gagnvart lýð- ræðislega kjörnum fulltrúum þjóð- þinga og ekki síður gagnvart stofn- unum samfélagsins, sem hafa umboð löggjafarvaldsins til að sinna eftirliti með leikreglum sam- félagsins sem samræmast hug- myndum okkar um lýðræði,“ sagði Rósa í erindinu og vitnaði til reynslunnar frá Þýskalandi og háu falli Helmuts Kohls fyrrum kansl- ara. Framlög hins opinbera Styrkir hins opinbera til stjórn- málastarfs eru mikilvægir og eiga að gegna því hlutverki að stjórn- málaflokkarnir eigi ekki allt sitt undir velvilja fyrirtækja. Um slík framlög ríkir nokkur sátt og marg- ir sem telja að þau mættu vera meiri til að tryggja sjálfstæði slíkr- ar starfsemi. Lögfest fjárframlög ríkis til stjórnmálaflokka hvíla á þeirri meginreglu að ólýðræðislegt sé að aðeins fjársterk samtök, sem njóta mikils stuðnings einstaklinga og fyrirtækja, geti boðið fram til þjóðþinga. Tilgangur þeirra er því augljóslega að jafna aðstöðu flokk- anna. Auk þess eiga ríkisstyrkir að sporna við þeirri tegund af fyr- irgreiðslupólitík þegar stjórn- málaflokkar verða óeðlilega háðir styrktaraðilum og að lýðræðislega þjóðkjörnir fulltrúar taki pólitískar ákvarðanir með hliðsjón af hags- munum styrktaraðila. Á slíku er augljóslega hætta ef ekkert er að- haldið og eftirlitið með fjárreiðum stjórnmálaflokka. Af hverju leyndin? Undanfarin ár hefur Jóhanna Sigurðardóttir flutt frumvarp um að lög verði sett um fjármál stjórn- málaflokkanna og frambjóðenda. Megininntak frumvarpsins tekur á kjarna málsins. Það er lagt til að flokkunum verði gert að birta árs- reikninga sína opinberlega og greina frá því hverjir styrkja þá. Tilgangurinn er að gera fjármál flokkanna sýnilegri og eyða allri tortryggni um fjármál þeirra. Ár- angur og styrkur stjórnmálaflokka má ekki ráðast af fjárhagslegri getu þeirra, sem fyrst og síðast byggja yfirburði í sinni starfsemi á fjárframlögum stóreignamanna og fjársterkra fyrirtækja. Ríki leynd yfir fjárreiðum stjórnmálaflokka er líklegt að dragi úr trausti almenn- ings gagnvart lýðræðislega kjörn- um fulltrúum þjóðþinga. Þá ekki síður gagnvart stofnunum sam- félagsins, sem hafa umboð löggjaf- arvaldsins til að sinna eftirliti með leikreglum þess sem samræmast hugmyndum okkar um lýðræði. Því er löggjöf um fjárreiður stjórn- málaflokka þar sem bókhaldið er opnað lykilatriði í því að byggja upp heilbrigt samfélag og ekki síð- ur til að auka gagnsæið í sam- skiptum stjórnmála og viðskipta- lífs. Það er grundvallarmál til að byggja upp traust almennings á stjórnmálaflokkunum. Fjárreiður flokkanna Eftir Björgvin G. Sigurðsson „…alls ekki nægjanlegt að flokkar taki það upp hjá sjálfum sér að opna bók- hald sitt. Eitt verður yfir alla að ganga til að taka af vafa um óeðlileg fjár- hagsleg tengsl flokka og fyrirtækja.“ Höfundur er frambjóðandi Samfylkingarinnar í Suðurkjördæmi. Netfang: bgs@samfylking.is bending- ðustjórn- a tals- r um a Borg- ðin vís- maður i spjalla a yfirlýs- ntraust á Þegar manna m tals- ð þeim t að heldur a áttu ns vegar n- fellt sig og í að halda Og það tík. er sjálf- ort klisj- verði mræðu- stjórnmálum Samfylkingarinnar. Eðlilega, því enn er haldið áfram með sama sönginn vítt og breitt um landið og nú síðast á Politik.- is. Hrokafullum dylgjum er slengt fram - en staðreyndir látnar liggja milli hluta! Eða er kannski verið að móta nýtt hræðslubandalag – nú á milli Samfylkingarinnar og Gróu á Leiti? Rétt er að hafa þetta í huga þegar reynt er að breyta stjórn- málaumræðunni í umbúðastjórn- mál. Hvorki konur né karlar mega láta villa sér sýn með tæki- færismennsku í formi nýrra nafna og heita þar sem mark- miðið er að uppfylla drauma um völd en ekki hugsjónir. Á undanförnum árum hefur tekist að styrkja okkar lýðræð- islega samfélag, gera það opnara og gegnsærra um leið og tæki- færi einstaklinganna hafa aldrei verið fleiri. Á ferð okkar allra í þessu góða samfélagi, þar sem lífskjör eru með því besta sem gerist og hafa farið ört batnandi, er markmiðið að gera enn betur og til þess hefur verið sáð á und- anförnum árum. Eldsneytið í þeirri ferð eru hugsjónir og heið- arleiki. Fyrir dylgjur og út- úrsnúninga er ekkert pláss. málunum“ r og aðist fyrir nógu Höfundur er alþingismaður fyrir Sjálfstæðisflokkinn.

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.