Morgunblaðið - 01.04.2003, Blaðsíða 39

MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 1. APRÍL 2003 B 39HeimiliFasteignir
ÍÞETTA skiptið var það úti ísveit, í Ticino héraðinu, viðrætur fjallsins, Monte SanGiorgio, á móts við Lugano
stöðuvatnið. Þrátt fyrir að þarfirnar
væru mjög svipaðar í báðum til-
fellum – ódýrt húsnæði, með her-
bergjum fyrir hjón með tvö börn –
var hugsanaferlið mjög ólíkt fyrir
nýja húsið. Nú var eins og byrjað
væri að ígrunda húsið fyrst með
þakinu.
Landfræðilegar aðstæður
Lóðin var staðsett norður af
gamla fiskveiðiþorpinu, Riva San
Vitale, við enda vegaslóða sem lið-
aðist niður eftir fjallshlíðinni í átt að
víðáttumiklu skóglendi. Þetta var
fallegt land, sem Leontina Bianchi
hafði erft. Stærð þess var 820 fer-
metrar, þakið háum kastaníutrjám,
og lá það í brattri hlíð sem náði allt
niður að Lugano stöðuvatninu sem
lá við rætur hins stórbrotna fjalls,
Monte Generoso, sem var hluti
hinna snævi þöktu Lombardi-alpa.
Einkenni héraðsins voru annars
stílhrein gömul hús, sögulegar
menjar um mannleg ummerki. Auk
16. aldar hofs í Riva San Vitale sem
var afar tilkomumikið, stóðu þar líka
áður fjölmargir gamlir „Roccoli“.
Þeir voru dæmigerðir turnar sem
notaðir voru til fuglaveiða en seinna
var mörgum þeirra breytt í helg-
arbústaði. Einmitt þessi samsetning
náttúru og einfaldra bygginga gaf
staðnum einstakt yfirbragð.
Þrátt fyrir þetta hafði landsvæðið
við vegaslóðann, sem endaði við lóð
Bianchi hjónanna, orðið fyrir fyr-
irhyggjulausu skipulagi alla síðustu
öld. Það var ástæðan fyrir því að
Botta var umhugað, allt frá upphafi,
að koma með tillögu að húsi sem
skírskotaði í mörk hinnar hirðulausu
þenslu þorpsins, og væri um leið að-
ferð til þess að vernda og virða
skóglendið.
Að hluta til vegna þess hvernig
Botta mótmælti harðlega fyrra
skipulagi með sínum volduga arki-
tektúr gerðist það stuttu eftir að
húsið var tilbúið, að það var sam-
þykkt nýtt skipulag fyrir svæðið,
þar sem það var skilgreint sem
grænt svæði með friðuðu skóglendi,
þar af leiðandi voru ekki gefin leyfi
fyrir fleiri húsbyggingar á svæðinu.
Það er skýringin á því að í dag
stendur húsið eitt í þessu verndaða
umhverfi.
Mario Botta játaði að þegar byggt
væri umbreyttist náttúran, en ítrek-
aði um leið ábyrgðartilfinninguna
gagnvart því að hanna þægilegt
mannlegt umhverfi. Afrakstur þess-
arra umræðna eru veggspjöld ferða-
skrifstofanna í Ticino héraðinu sem
sýna myndir af svissnesku landslagi
með byggingum Botta.
Í húsinu við Riva San Vitale, end-
urtúlkaði hann staðbundna gerð
fuglaveiðiturnanna til að vernda
landslagið, sem var um leið svörun
við óskum vina hans um að geta not-
ið útsýnisins yfir stöðuvatnið fyrir
ofan trjátoppana og finna um leið
fyrir sterku jarðsambandi.
Að byggja landslagið
Frá gamla veginum efst á lóðinni
liggur mjó stálbrú að húsinu sem er
fernhyrndur turn, 10 metrar í þver-
mál og 13 metrar á hæð. Þessi 18
metra langa göngubrú undirstrikar
aðgreiningu hússins við landið og
opinberar það sem útsýnisturn yfir
nærliggjandi landslag.
Tilfinningin, þegar gengið er yfir
brúna að húsinu, er eins og að ganga
inn í landslagið, augun nema ekki
staðar fyrr en við kirkjuna í Melano-
þorpinu, hinum megin við stöðu-
vatnið.
Þar sem fyrirkomulag hússins
snýst í kringum stiga sem liggur
miðsvæðis, býður hringrásin upp á
mismunandi útsýni. Talið frá inn-
ganginum niður á við, er vinnu-
herbergi efst ásamt svölum til aust-
urs með útsýni yfir stöðuvatnið og
fjöllin, þar fyrir neðan er hjóna-
herbergið með rúmgóðum svölum til
suðurs og útsýni út á engin, enn
neðar er barnaherbergið ásamt leik-
herbergi.
Öll svefnherbergin opnast út á
þriggja hæða loftrými, þannig að
þau tengjast sjónrænt hvert öðru og
rýmunum fyrir neðan, það er eld-
húsinu og stofunni. Neðst er síðan
kjallari og stór yfirbyggður inn-
gangur sem opnast beint út í garð.
Húsið er líkast höggmynd sem
höggvið er inn í og allar hliðar þess
bregðast skilmerkilega við nærliggj-
andi umhverfi: stöðuvatninu, kirkj-
unni í Melano, engjunum, skóglend-
inu og aðkomunni við gamla veginn.
Sérhver skurður í hliðarnar afmark-
ar ákveðið útsýni og lýsir vel skoð-
unum Mario Botta um að arkitektúr
fjalli um hönnun staða.
Af þessu má sjá að hliðar bygg-
inga hans snúast ekki aðeins um að
skreyta eða fegra ásýnd þeirra. Þær
tjá einnig sambandið milli innan-
hússrýmisins og nágrennisins,
hringrás sólarinnar eða beina at-
hyglinni að tilvist sögulegra bygg-
inga. Húshliðarnar búa yfir rúm-
fræði sem ná yfir og endurspegla
nærliggjandi umhverfi.
Antonio Martinelli
Alo Zanetta
Innra rými hússins er landslagið úti.
Þegar byggt
er umbreytist
náttúran
Húsið er rýmd sem höggvið er inn í og hliðar þess bregðast við nærliggjandi umhverfi. Af rúmlega 1.000 rúmmetrum
hússins er aðeins búið í 220 fermetrum.
„Roccolo“ voru algengir turnar í hér-
aðinu, notaðir til fuglaveiða.
Mario Botta (f. 1943).
Ljósmynd/René Burri
Svisslendingarnir Carlo og Leontina Bianchi voru góðkunn-
ingjar arkitektúrnemans Mario Botta, þegar hann gerði breyt-
ingar á íbúðinni þeirra í litla þorpinu Genestrerio. Nokkru síð-
ar eða árið 1971, þegar hann hafði nýlokið námi sínu, bað
sama fjölskyldan Botta um að hanna fyrir sig einbýlishús.
Einbýlishús í Riva San Vitale í Sviss eftir Mario Botta
Veggirnir eru gerðir úr tvöföldum steinsteyptum mótum án múrhúðunar, gólfin
eru lögð leirflísum og brúin er rauðmáluð stálgrind. Öll eru efnin einföld og hefð-
bundin en vandaður frágangur minnir á gamla prófessorinn hans Botta úr Fen-
eyjaháskólanum, Carlo Scarpa.
Halldóra Arnardóttir listfræðingur og
Javier Sánchez Merina arkitekt.
E-mail: jsm@coamu.es