Vísir - 11.05.1981, Blaðsíða 9

Vísir - 11.05.1981, Blaðsíða 9
Mánudagur 11. mai 1981 Þorskar í sjó, þorskar á þurru. Má leikmaður i sjósókn minna á, að mikillar aðgæslu er þörf til að ekki verði gjöreyddir þeir fiskstofnar, sem halda sig við landið, og veitt hafa okkur auð- sæld og viðurværi eins lengi og elztu menn muna. Eitthvað á þessa leið hefur verið talað við okkur, sem ekki vitum alltof mikið um timgun' fiska og þekkjum ekki til fiskstofna, stærðar þeirra og þols á veiði- slo'ð. Við vitum hins vegar að sjórinn er stór og fiskifræðingar fáir, margt fiska er i sjónum og ekki með öllu ljóst. hvaðan þeir golþorskar berast, sem nú eru meirihluti aflans i hverjum rdðri hér uppi á landgrunninu, þegar búið var að spá þvi á vísindalegan hátt, að vertiðin í ár mundi bera þvi vitni, að of- veiði og aðrar aðstæður hefðu höggvið stórt skarð i þorsk- stofninn sérstaklega. Siðustu vikur hafa netabátar komið að landi dag eftir dag af miðum hér sunnanalnds þunghlaðnir af stórþorski, sem átti ekki að vera tilí sjónum, og aflamagn í einni ferð hefur slegið öll fyrri met hjá einum báti, þótt sagt hafi verið í byrjun vertiðar, þegar erfiðlega gekk, að erfiðleikarnir sönnuðu aðeins þaft, sem fiski- fræðingar hefðu verið að segja. Nií stendur upp á fiskifræðinga að gefa visindalegar skýringar á þeim mikla afla, sem fengizt hefur úr sjdnum á þessu vori. Leikmenn munu aftur á móti halda fram sinum eigin visind- um, og gott.ef sjómenn eru ekki alveg . hættir að trúa á þá vTsindalegu forsjá, sem ekki byggir á reynslu. Helvitiskenning um eyðingu fiskstofna getur svo sem komiztítizku. Og alltaf hafa t.d. verið uppi veðurspámenn (ekki á veðurstofu), sem á hverju vori hafa spáð miklum ótiðindum i veðurfari. Þannig virðist sem spásómar, bæði visindalegir og annars konar, hafi tilhneigingu til að vera neikvæðir. Nú er það staðreynd, að þorskurinn hefur ekki hugmynd um basl okkar hér uppi á þurrlandinu og veit ekkert af fiskifræðingum, sem hafa á undanförnum árum bar- ist svo frækilega fyrir þvi að halda skepnunni á lifi. Hann syndir bara I sjónum, einhvers staðar I myrku djúpinu, þegar eðlishvötin kallar hann ekki á grunnmið til að hrygna, og við það situr. En spádómarnir byggjast einkum á sýnitökum þégar hann kemur „i ljós", ef Þorskar í sjó - Dorskar á purru svo mætti segja. Þá er reiknað hvað veilt hann stendur i sjón- um og hvað mikið þarf að gæta þess að hann týnist ekki alveg. Auðvitað orkar svona tal skyn- samlega á fólk. Skárra væri það nU ef við ætluðurh að fara að drepa þorskinn alveg. En mitt i kviðanum og hinum vlsindalegu rannsóknum kallar náttiíran þann gula enn einu sinni á grunnslóð, og þá gerir hann visindalifi okkar þann óskunda að f jölmenna I mynd stórfisks. Þorskveiðar samkvæmt heimild fyrir ufsa. Útfærsla fiskveiðilögsögunnar i tvö hundruð milur er að likindum einhver hin mesta efnahags- framför, sem orðið hefur I land- inu fráupphafi. Að visu eru«kki allir innfirðir orðnir fullir enn af fiski, eins og þeir voru, en hann kemur þangað h'ka. Þá mun hefjast hér blómatími fyrir menn á smærri bátum með dags Utivist og hráefnið verður eins gott og bezt verður á kosið. Þetta blasir við í framtfðinni. Aftur á móti er ekki um fisk i kvium að ræða, og pað var seg- in saga, löngu áður en togveiðar hófust hér fyrir og eftir alda- mót, að aflaleysistímar komu hér jafnvelnokkur ár i röð. Það hefur aðvitað átt sinar skyring- ar i nátulrufari I sjónum, en óhugsandi er að kenna ofveiði um þær breytingar. Við verðum einnig I dag að gera ráð fyrir misjöfnum árum, og stafar það einvörðungu af þvi, að hafið er stórt og dularfullt og verður ekki lagt á mælivog vlsindanna á skömmum tima. Það sanna m.a. aflabrögð núna þvert ofan i kenningar um ofveiði og „lltinn hrygningarstofn" um það leyti sem golþorskarnir voru að verða til, eða það sem flotinn kallar „aldamótaþorska". En þott tvö hundruð milurnar séu fengnar erum við enn að gera samninga um heimildir til að veiða innan markanna. Manni er sagt fullum fetum að Belgir séu að veiða hér skammt undan, og hið opinbera viti ekki betur en þeir séu að veiða ufsa. Aftur xiööcinniQls Indriði G. Þorsteinsson skrifar um fiskveiðar og fiskstofna og segir: //Nú er það staðreynd að þorskurinn hefur ekki hugmynd um basl okkar hér uppi á þurralandinu og veit ekkert af fiski- fræðingum/ sem hafa á undanförnum árum bar- istsvo frækilega fyrirþví að halda skepnunni á lífi". á móti virðast ufsamiðin liggja beint fyrir þorskgöngunni, og þau mega vera merkileg veiðarfæri Belganna, ef þau of-. an á allt annað sortera fiskteg- undirog taka ekki i sig annað en hinh tilskipaða uf sa. Menn segja sem sagt, að Belgir séu I óðum þorski samkvæmt heimild til ufsaveiða. Þannig getum við ekki látið fara með okkur að óathuguðu máli. Og þótt eigi að vera hægt að sjá þetta á löndunarstöðum I Belglu, þá eru eftirlitsmenn á þeirri strönd frægirfyrirað þekkja ekki fisk i sundur.þegar landar þeirra eiga I hlut, og þarf ekki annað en spyrja breska fiskimenn um það, sem vita nú ekki sitt rjiik- andi ráð vegna smáfiskaveiði á miðum við Bretlandseyjar, sem rennt er glaðlega og með f ullum réttindum I gegnum fingur eftirlitsmanna sunnan Erma- sunds. Lifir á eyddum stofni Fiskifræðingar munu-hafa sér til málsbóta Ut af spám um lélega þorskveiði, að litið hefur veiðzt fyrir vestan á þessari vertið, eða minna en áður og hið sama gildirenn um Breiðafjörð. Aftur á móti ber mikið á þorski um þessar mundir fyrir Austur- landi og suður um, og kemur þá afturaðþviað sjórinn er stór en mennirnir eitthvað minni. Þorskurinn virðist hafa fært sig um set. Hafi mí mælingar fyrir vestan orðið til þess að hrakspár voru uppi um afla, og þær mælingar verið gerðar eftir að fiskurinn hafði vikið sér austur fyrir land, þá er kannski f engin skýring á visindalegri niður- stöðu. Aftur á móti er öllum landsmönnum nokkurn vegin sama hvar fiskurinn veiðist við landið, ef nóg er af honum og bátar eru til að sækja hann og fólk til I landi til að biia hann Ut á markað. Þá hefur einnig kom- ið I ljós á vertlðinni, að þorskur- inn erfullur af æti, en fyrir vest- an var áberandi hvað hann virt- ist hafa litið æti. Þetta æti, sem finnst I þorskinum er sagt vera loðna, en alveg er óljóst hvaðan hann fær slikan sildarfisk. Manni skilst að hUn sé þegar uppveidd að mestu. Tími draumkvenna lið- inn. Lengi hefur verið uppi orða- skak I landinu, sem kallað hefur verið striðið við fiskifræðinga- ana. Viðskulum gæta að þvi, að þeir vita eins mikið um sjó og fisk og vitað verður. Skipstjorar höfðu margir hverjir draum- konurhér áður, sem sögðu þeim að sigla I austur eða vestur eftir atvikum, einkum á síldveiðum. Segja má að ti'mi draumkvenna sé liðinn. Við skulum taka vis- indunum vel. Allt annað væri hrein heimska, en okkur leyfist liklega að brosa svolitið, þegar þorskurinn snýr á þau, og hefur hann þó aldrei verið talin mikil vitsmunavera. Og það er ein- mitt eitthvað i þá veru, sem við erum að gera nUna I endaða bullandi góða vertið. Fiskveiði- þjöðin, sem hélthún væri alfarið orðin vi'sindaleg, hefur rétt einu sinni sótt sinn sjó og komið drekkhlaðin að landi. Og hUn fyllist fullvissu um, að enn sé eitthvað af fiski eftir i sjónum, hverju sem spáð er og hvernig sem áta er mæld og seiöi skoð- uð. Þaö á svo ekki að verða neinum til ddmsáfellis, þótt vel veiðist. Við Utfærslu fiskveiði- lögsögu komust fiskifræðingar i bland við pólitikina. Þaö getur hafa ruglað vogirnar og mæli- stikurnar eitthvað, þvi undar- legt er hvað þeir halda fast við slnar niðurstöður siðan og leyfa litil frávik. Spádömar þeirra hafa sett að okkur kviða og valdið togstreitu Ut af fiski- skipaflotanum meira en góðu hófi gegnir. Sjávarútvegsráð- herrar, hver á fætur öðrum, haf a alveg verið slegnir flatir af visindunum og hafa séð þann kost vænstan að bæta aðeins nokkrum tugum tonna við spár fiskifræðinga og fengið bágt fyr- ir. Varðandi náttúru og náttUru- gæðihafa um sinn verið margar helvítiskenningar á lofti á Is- landi. Fram að þessu hefur þó landið verið talið hrauna-og eld- fjallaland sem litlu hllfir af gróðri og llfi, þegar sá gállinn er á þvf. Gott er ef að menn tnia þvi sjálfir að þeir geti snUið á náttúrueinkenni heilla landa. Þeir hafa þ<5 landið fyrir augun- um. En hugsið ykkur vanda fiskifræðinga, sem hafa aðeins yfirborð sjávarins fyrir augum, og renna litlum Ilátum I þetta stóra haf með það'fyrir augum að reikna Ut fiskstofna. Það þarf mikla trU til að stunda slik vísindi. Samt eru þau það eina, sem við höfum I höndunum fram yfir t.d. Suðurnesjamenn, sem höfðu li'ka sina spáddma og fenguþó sin aflaleysisár án þess að verða nokkru nær um fisk- stofna. Frægur kóngur snemma á skráðum ti'ma, labbaði sig einu sinni niður að Ermasundi til' að stöðva aðfallið. Hann spyrnti sem sagt við fæti, en sjórinn kom nU samt og flæddi yfir hans konunglegu bifur. Þekkingin er komin langan veg frá þessum kóngi, en sjórinn hefur ekkert minnkað. IGÞ

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.