Pressan


Pressan - 29.08.1991, Qupperneq 21

Pressan - 29.08.1991, Qupperneq 21
Hallgrímur Marinósson kom til Moskvu daginn eftir valdaránið. Hann eyddi fyrstu nóttinni á götum borgarinnar, í hópi Rússa sem vildu koma í veg fyrir að herinn næði rússneska þinghúsinu á sitt vald. Þaö var ekki um annad aö rœöa fyrir Hallgrím Marinós- son en halda í fyrirhugaöa ferö sína til Moskvu þriöju- daginn 20. ágúst, þrátt fyrir valdarániö. Þetta var viö- skiptaferö, undirbúin meö löngum fyrirvara, og Hall- grímur ekki tilbúinn aö af- iýsa henni, þrátt fyrir áköf mótmœli fjölskyldunnar. I Moskvu gisti Hallgrímur á hóteli andspœnis rússneska þinghúsinu, á bökkum Moskvufljóts, og um nóttina, aöfaranótt miövikudags, ákvaö hann aö blanda sér heldur í hóp íbúa borgarinn- ar en sitja inni á hótelher- bergi sínu og stara í fallbyssu- kjaft skriödrekanna fyrir ut- an gluggann. Þaö er nokkuö áreiöanlegt aö þessi ferö á ekki eftir aö líöa Hallgrími úr minni. Tilefni þessarar ferðar Hall- gríms til Moskvu í síðustu viku var að hitta rússneska skotvopnaframleiðendur. Hann hefur á prjónunum að hefja framleiðslu á veiðibyss- um á íslandi og er búinn að skrifa undir samning við Rússa um framleiðslu á þeirra vopnum með „íslenskri stíl- færingu". Hvers vegna aö framleiöa byssur á Islandi? „Eg hef í fjöldamörg ár fengist við að gera við byssur og fyrir nokkrum árum lét ég verða af því að fara í nám í bandarískum skóla og læra byssusmíði. Þegar ég var meö verslunina Veiðihúsið fór ég að flytja inn byssur og skotfæri. í tengslum við það sótti ég fjölmargar sýningar erlendis, þar sem ég kynntist iykilmönnunum í alþjóðleg- um byssuviðskiptum. Mér fannst ástæða til að reyna að nýta mér þessi sambönd og þannig fæddist þessi hug- mynd, að koma á fót verk- smiðju hér og selja byssur á BandaríkjamarkaÁ Byssuframleiðslan er svo íhaldssöm, að það er lítið um nýjungar og þróunin er hæg. En það eru milljónir safnara um alian heim, sem bíða eftir nýjum byssum til að bæta í safnið. Eg geri samning við rússnesku framleiðendurna um að fá frá þeim hráefnið og tækniþekkinguna. Ég þarf því ekki að leggja út í þróun- arkostnað, en byssurnar sem hér verða framleiddar verða ekki nákvæmlega eins og þeirra." Af hverju rússneskar byss- ur frekar en bandarískar eöa ítalskar...? „Af gamalli reynslu sem viðgerðarmaður veit ég að þótt rússneskar byssur séu ekki fallegar eru þær þær sterkustu á markaðnum. Hafa lága bilanatíðni." FIMM í FLUGVÉLINNI TIL MOSKVU Þig hefur ekki langaö til aö hœtta viö Rússlandsferöina, þegar fréttir bárust af valda- ráninu? „Fjölskyldan lagðist á eitt um að hafa mig ofan af því að fara og ég get ekki neitað því að mér fannst þetta ógnvekj- andi, var satt að segja hálf- hræddur við að fara. En mað- ur má ekki láta óttann ná tök- um á sér. Þótt ég væri hrædd- ur varð ég að fara. Það sem ég óttaðist mest var að samgöngur myndu lamast og ég kynni að verða strandaglópur." Hvernig varsvo aö koma til Moskvu þetta þriöjudags- kvöld, 20. ágúst? „í fyrsta lagi voru fáir með vélinni frá Kaupmannahöfn, ekki nema fimm farþegar. Þar af tveir norskir blaða- menn, sem drukku mikið vodka á leiðinni. Um leið og maður kom inn í flugstöðvarbygginguna eftir komuna fann maður að það var mikil spenna. Starfsfólk, til dæmis í vegabréfsskoðun- inni, var mjög á varðbergi og það var gengið nákvæmlega úr skugga um að maður væri sá sem maður sagðist vera." Þú varst á hóteli, sem er staösett gegnt rússneska þinghúsinu, ekki satt? „Já, Hótel Úkraína og þing- húsið standa sitt hvorum megin við bakka Moskvu- fljóts. Brúin yfir fljótið sem vegatálmarnir voru á var við hornið á hótelinu." Hvernig var aökoman? „Það gekk hægt fyrir sig að komast inn í borgina, því skriðdrekar eða vegatálmar lokuðu öllum helstu breiðgöt- um. Það tók því fjóra tíma að aka leið cem venjulega tekur klukkustund. Við þræddum hliðargötur og allskyns krákustíga og þegar við loks- ins komum að hótelinu voru skriðdrekar við innganginn. Mér leist ekki alltof vel á blik- una að sjá þá, en þeir voru átta við hótelið. Sjálfir voru Moskvubúar önnum kafnir við að koma fyrir vegatálm- um.“ FALLBYSSUKJAFTAR BEINDUST AÐ HÓTELINU Gastu fariö aö sofa í öllu þessu? „Já, ég fór nokkuð rólegur að sofa, en nokkru síðar vaknaði ég upp við lætin úti á götunni." Hvaö var þá aö gerast? „Það var allt að verða geggjað fyrir utan og spenn- an var mikil. Það hafði spurst út að herinn ætlaði að ráðast inn í þinghúsið og það var greinilegt að fólk ætlaði jafn- vel að fórna lífinu til að koma í veg fyrir það. Það sem vakti mig voru hertrukkar með gjallarhorn sem keyrðu um og hvöttu fólk til að fara heim. Það var líka búið að snúa skriðdrek- unum sem voru upp við hót- elið og beina byssunum í ákveðnar áttir. Þrír sneru upp að hótelinu, og þegar ég leit út og í fallbyssukjaftinn ákvað ég að það væri betra að klæða sig og fara út en verða fyrir skoti, sem kannski yrði hleypt af í fáti. Seinna sá ég í fréttum frá CNN að þetta sama kvöld höfðust leyniskyttur við uppi á þaki hótelsins. Þegar ég kom út fór ég út á götuna og framhjá skriðdrek- unum í átt að þinghúsinu. Það var mikið um að vera og fólk þusti fram og aftur. Þetta var rétt eftir að mennirnir höfðu orðið undir skriðdreka undir brúnni og sá þriðji fyrir skoti, sem einmitt var hleypt af í fáti.“ Áttaöiröu þig á því hvaö var aö gerast, þvínú skiluröu ekkert í málinu? „Maður skynjar jú and- rúmsloftið og óttann. Það var mögnuð æsing. Ég var úti framundir morgun og alla nóttina voru göturnar fullar af fólki, æðandi fram og aftur. Það var þónokkuð um að fólk ávarpaði mig, því það sá að ég var útlendingur, en samt ekki fréttamaður. Það vildi fá að tjá sig, enda athygli umheimsins mikilvæg fyrir það. Fyrir það var þetta bar- átta fyrir að halda því frjáls- ræði, sem það þó var búið að fá. Það þyrmdi yfir það við þá tilhugsun eina að þessir harð- línumenn tækju við völdum. Það sá fyrir sér Stalíntímana, en það er tími sem það vill gleyma og helst ekki upplifa aftur." Gátu Rússarnir einbeitt sér aö viöskiptum í þessum œs- ingi öllum? „Þau gengu alveg eðlilega fyrir sig, enda mönnum Ijóst að lífið varð að hafa sinn gang, .Það var Ijóst að þessi átök og slys um nóttina höfðu ákveðnar afleiðingar. Þau drógu mátt úr hermönnun- um og þjöppuðu fólkinu sam- an. Maður skynjaði betra ástand daginn eftir, þrátt fyrir þessi hörmulegu slys. Fólk safnaðist saman kring- um kyrrstæða bíla með út- varpið í gangi. Það var að hlusta á ólöglegar smástöðv- ar. Opinberu stöðvarnar fluttu ekki fréttir sem menn tóku mark á. Ég hafði samið um það áð- ur en ég fór að fá bílstjóra til að keyra mig á milli staða, þar sem ég þurfti að sinna erindum mínum. Ég kom til Moskvu í nóvember á síðasta ári, en sá nú nýjar hliðar á borginni. Áður brunaði mað- ur eftir breiðstrætum, en nú var það ekki hægt, því alls staðar voru tálmar. Við fórum því um hliðargötur og jafnvel bakgarða. Það sem mér fannst mest áberandi var að það vantar ýmislegt sem gef- ur öðrum borgum líf. Það eru engar litlar verslanir sjáan- legar, veitingahús eða annað það sem skapar stemmningu og líf. Það er eins og húsa- lengjurnar vanti andlit." Hallgrímur var í Moskvu fram á laugardaginn 24. Föstudeginum, eins og hin- um dögunum, eyddi hann í bílnum á leiöinni milli stefnu- móta. Óratíma tók aö keyra stuttar vegalengdir, því um- feröarteppa var alls staöar í hliöargötum sökum vega- tálmanna á öllum helstu breiöstrœtum borgarinnar. „Þá var Jeltsín búinn að skrifa undir bannið á Komm- únistaflokknum og nýjasta blótsyrðið meðal bílstjór- anna sem sátu fastir í umferð- inni var: „Helvítis kommún- istinn þinn“.“ Þegar þú komst heim, fannst þér umfjöllun fjöl- miöla hér ólík því sem þú uppliföir úti? „Aðallega held ég að við getum aldrei skilið um hvað málið snerist. Um nóttina var allt eins útlit fyrir að þetta gæti snúist upp í borgara- styrjöld. Þá er fólk tilbúið að berjast við eigin landa og fórna lífinu til að halda því frelsi sem það er þó búið að fá. Það er hugsunarháttur sem við getum ekki skilið, því við þekkjum ekki hvað það er að búa undir ógnarstjórn," segir Hallgrímur. Margrét Elísabet Ólafsdóttir

x

Pressan

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Pressan
https://timarit.is/publication/298

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.