Íslendingaþættir Tímans - 17.08.1972, Blaðsíða 21

skólastjórar væru ráðnir til bæjarins.
Barðist hann þar hart fyrir málstað
sinum og bar oftast sigur úr býtum.
Hann lét sér og mjög annt um málefni
skólanna að öðru leyti og var vakandi
yfir velferð þeirra. Árið 1957 var hann
skipaður formaður stjórnar Bygginga-
félags verkamanna á Akranesi. Bygg-
ingastarfsemi félagsins hafði þá legið
niðri i áratug eða lengur, en var áður
með blóma. Hann hóf þegar með félög-
um sinum i stjórninni undirbúning að
byggingu sambýlishúss með 16 ibúð-
um. Hús þetta var svo byggt á næstu
árum — vandað og myndarlegt að allri
gerð — og verð ibúðanna lægra en þá
var völ á. Tel ég vafasamt að það hefði
verið byggt, ef Halldór hefði ekki kom-
ið hér við sögu, sem formaður félags-
ins, og leiðtogi þess. Þá var hann lengi
formaður iönfræðsluráðs og vann mik-
ilsverð störf i þágu stéttar sinnar og
fræðslumála hennar.
VI
Halldór er einarður drengskapar-
maður. Mikill baráttumaður fyrir
málstað sinum, einkum þegar honum
finnst réttlætið og heiðarleikinn fyrir
borð borinn. bá verður eitthvað undan
að láta. Hans kjörorð er: Gjör rétt, þol
ei órétt. Hann er vel máli farinn og
ágætlega ritfær. Hann er sjálfstæður i
skoðunum og fer sinar eigin götur,
þegar svo ber undir og þá breytir þvi
enginn. Hann getur þvi aldrei dansað
eftir neinni linu. þótt eftirsóknarverð-
ur dansmaður sé hann, þegar i sam-
kvæmi er komið. Hann dýrkar góðar
bókmenntir og fagra náttúru. Hann á
mikið og vandað bókasafn og var lengi
forvigismaður bókmenntaklúbbs á
Akranesi. Hann hefur ferðast mikið
um óbyggðir tslands og sér mikla feg-
urð. þar sem ýmsir ganga um með lok-
uð augu. Hann hefur skrifað greinar
um stórbrotna staði. sem hann hefur
tekið sérstöku ástfóstri við eins og t.d.
Hitardal á Snæfellsnesi. Þar tvinnast
saman land og saga. Hvorttveggja er
honum jafn hugstætt.
VII
Þegar Halldór flutti með fjölskyldu
sina frá Akranesi haustið 1962 — eftir
aldarfjóröungsdvöl — var hans saknað
af mörgum og eftir stóö opið skarð og
ófyllt. svo viða kom hann við i félags-
málum bæjarins. Að lokum vil ég
flytja honum sextugum heillaóskir og
þakka honum ánægjuleg kynni og
samstarf. Veit ég að undir það vilja
margir taka hér á Akranesi.
En fyrst og siðast vil ég þakka vin-
áttu og drengskap. sem aldrei brást —
þrátt fyrir skiptar skoðanir — og reis
hæst, þegar þörfin var mest. Hann á
sér fáa lika i þeim efnum. Megi allar
góðar vættir halda vörð um Halldór og
heimili hans um ókomna ævidaga.
Dan. Agústinusson
f
Þaö þurfti til áræðni og fram-
sækni að leggja til atlögu við hið
steinrunna afturhald á Akranesi
i bæjarstjórnarkosningunum
1946. Hún var fámenn fram-
varðasveit Sósialista sem lagöi
út i þá baráttu, en hún var
ákveöin i að berjast til sigurs á
málefnalegum, heiðarlegum
grundvelli. Þaö reynist oft erfitt
aö berjast á heiðarlegum
grundvelli þegar andstæðingur-
inn leggur allan heiðarleika fyr-
ir róða og vinnur eftir þeirri
kenningu að i stjórnmálum og
ástum séu öll brögð leyfileg.
brátt fyrir það, að Sósíalistar
væru vanbúnir gegn svikráðum,
jafnvel lögbrotum, sem and-
stæðingarnir beittu, unnu þeir
þó sigur i fyrstu lotu. Aftur urðu
bæjarstjórnarkosningarnar á
Akranesi siðari hluta vetrar. I
þeim kosningum unnu Sósialist-
ar stórsigur, fengu tvo fulltrúa
kosna af niu.
En ,,Ekki er andskotinn iðju-
laus", segir islenzkt máltæki, og
ekki voru ,,andskotar”
Sósialista iðjulausir á næstu ár-
um. Að tæplega hálfnuðu
kjörtimabili bæjarstjórnar
Akraness 1946 til 1950 voru róg-
tungur andstæðinganna búnar
að flæma burt af staðnum fimm
af forystumönnum Sósialista á
Akranesi, suma með ærumeið-
andi, upplognum ásökunum,
aöra meö aðferðum litlu þokka-
legri. begar svo annar af kjörn-
um bæjarfulltrúum Sósialista,
Ingólfur Runólfsson, féll fyrir
þeim sjúkdómi sem siðar leiddi
hann til bana, var svo komið,
Halldór Þorsteinsson (sjöundi
maður á listanum), fimmti
varamaður, varð fastur bæjar-
fulltrúi það sem eftir var
kjörtimabils. Þá þegar var
þriðji varamaðurinn Arni Ingi-
mundarson orðinn aðalfulltrúi.
Það var ekki af þvi að
„Níðhöggvar afturhaldsins”
hliföust við að beita nagtönnum
sinum gegn þeim Arna og
Halldóri, að þeim varð ekki bol-
að i burt frá Akranesi. Það var á
þessum árum að ég sagði við
Halldór: „Þið bitið á jaxlinn og
bölvið i hljóði". Þessu svaraði
Halldór þannig: „Nei, við bitum
á jaxlinn og bölvum hátt og
rösklega,- það er það eina sem
dugar”. Og það var sannleikur;
það var það eina sem dugði.
Á þessum reynslutima
Sósialista á Akranesi myndaðist
sá harði kjarni Sósialista sem
ekkert bugaði, og hann stendur
enn þéttur fyrir sem bjarg, þó
að nú séu aöeins þrir eftir af
þeim sem stóðu i framvaröar-
sveit 1946, þeir bræður Ársæll og
Þórður Valdimarssynir og Árni
Ingimundarson. Halldór Þor-
steinsson. Halldór Bachman og
Þorvaldur Steinason þraukuðu
þrátt fyrir allar hamfarir að
þeim til þess tima er baráttuað-
ferðir andstæðinganna voru
komnar á tiltölulega siðrænt
stig.
Frá 1948 og fram til þess að
HalldóF Þorsteinsson flutti burt
af Akranesi var hann leiöandi
afl i Sósialistafélagi Akraness.
Þótt hann væri minnst af þess-
um tima bæjarfulltrúi, þá var
hann mestan timann i stjórn
félagsins, ýmist sem formaöur
eða varaformaður. Halldór
Bachman og Sigurður Guð-
mundsson voru bæjar-
fulltrúarnir.
En hver er hann þessi Halldór
Þorsteinsson, sem pólitiskir
andstæðingar þrýstu upþ til for-
ystu Sósialista á Akranesi?
Halldór Þorsteinsson vélvirki
er Austfirðingur að ætt og upp-
eldi. Fæddur 23.7. 1912, að
Óseyri við Stöðvarfjörð. Innan
við tvitugs aldur lagöi hann leið
sina vestur i Borgarfjörð, á
Hvitárbakkaskólann. Á Hvitár-
bakka var honum samtiða borg-
firzk stúlka, Rut Guðmunds-
dóttir frá Helgavatni i Þverár-
hlið. Rut er rétt um ári eldri en
Halldór. Þessir ungu nemar i
Hvitárbakkaskólanum bundust
þeim böndum, sem öllum fjötr-
um eru sterkari, böndum ástar
og tryggðar.
Halldór borsteinsson var við
vélvirkjanám i Vélsmiöju Þor-
geirs og Ellerts á Akranesi
þegar hann fór i framvarðasveit
Sósialista á Akranesi. Hann var
þá til þess að gera nýfluttur i
bæinn og þvi litt kunnur bæjar-
búum. Það var þvi mjög að von-
um að hann skipaði sjöunda sæti
framboðslista Sósialista i kosn-
ingunum 1946. En i þeirri
gjörningahrið sem gerð var að
Sósialistum næstu árin sýndi
Halldór ótvirætt forystuhæfileik;
sina. Það var þvi margra hugur
að Halldór yrði valinn i fyrsta
sæti á framboöslista Sósialista
1950, en Halldór var á annarri
skoðun, hann taldi að starf sitt
að félagsmálum mundi nýtast
betur ef hann væri utan en ekki
innan bæjarstjórnar.
Ég var einn þeirra manna
sem frá ársbyrjun 1946 um 15
islendingaþættir
21