Morgunblaðið - 31.08.2004, Síða 18

MINNSTAÐUR
18 ÞRIÐJUDAGUR 31. ÁGÚST 2004 MORGUNBLAÐIÐ
HÖFUÐBORGARSVÆÐIÐ
LANDIÐ
Garðabær | Vel var
fagnað þegar Ásdís
Halla Bragadóttir, bæj-
arstjóri Garðabæjar, af-
henti íþróttafélaginu
Stjörnunni ný knatt-
spyrnumannvirki á
íþróttasvæðinu við Ás-
garð á dögunum, en þar
er um að ræða fjóra
nýja gervigrasvelli. Á
svæðinu eru þannig
tveir sparkvellir, æf-
ingavöllur og fyrsti
keppnisvöllur landsins
sem lagður er með
gervigrasi. Þá er einn
venjulegur grasvöllur á
svæðinu auk nýrrar
stúku og vallarhúss.
Það voru yngri flokk-
ar Stjörnunnar í knatt-
spyrnu sem tóku fyrstu
skrefin á nýja keppnis-
vellinum þegar þeir gengu í skrúð-
göngu inn völlinn, en síðan afhenti
Ásdís Halla Stjörnunni mannvirkin
formlega til rekstrar. Að vígslu
svæðisins lokinni fór fram leikur
Stjörnunnar og KR í Landsbanka-
deild kvenna.
Eggert Magnússon, formaður
KSÍ, segir aðstöðuna í Garða-
bænum mjög glæsilega og bæjar-
félaginu til mikils sóma. „Þetta
segir manni það að knattspyrna í
Garðabæ hefur háleit markmið og
að stefnt sé að því að hafa lið í
Landsbankadeild karla innan tíð-
ar,“ segir Eggert. „Við hjá KSÍ
leyfðum að þetta yrði keppnisvöllur
með gervigrasi. Miðað við aðstæð-
ur á Íslandi er þetta ekki spurning,
sérstaklega þar sem það gefur
tækifæri til að spila allan ársins
hring. Það er mjög líklegt að þetta
verði framtíðin á Íslandi, að það
verði þessi þriðja kynslóð af gervi-
grasi á knattspyrnuvöllum hérlend-
is. Það er mikill munur á því gervi-
grasi sem er nú í notkun og því
sem kom á Laugardalsvöllinn fyrir
rúmum tveimur áratugum.“
Eggert segir að nú sé verið að
reyna gervigrasvelli víða um Evr-
ópu og sé UEFA að taka saman
niðurstöður úr rannsóknum sem
voru gerðar í sambandi við notkun
á gervigrasi í ýmsum deildum í
Evrópu. „Það er mjög mikill þrýst-
ingur á það, meðal annars frá öllum
Norðurlöndunum, að það verði tek-
in ákvörðun um það í nóvember að
leyfa þriðju kynslóð gervigrass í
Evrópukeppnum. Fyrir nokkrum
árum voru margir íhaldssamir
íþróttamenn og þjálfarar sem
hefðu ekki getað hugsað sér að sá
dagur rynni upp að það yrði keppt í
Evrópukeppnum á gervigrasi, en
nú hefur þeim mörgum snúist hug-
ur þegar þeir sjá hvaða framförum
þetta gervigras hefur tekið og hvað
það er orðið líkt alvöru grasi.“
Fyrsti íslenski keppnisvöllurinn með gervigrasi tekinn í notkun
Verður vonandi
gjaldgengur í
Evrópukeppni
Nokkur mannfjöldi var saman kominn á nýja knattspyrnuvellinum til að
fagna afhendingu hans, en völlurinn mun án efa stuðla að miklum fram-
förum í íþróttastarfi og þá sérstaklega fótboltastarfi í Garðabæ.
Knattspyrnukempur framtíðar hjá Stjörnunni
gengu fylktu liði við upphaf athafnarinnar.
Hafnarfjörður | Sláturfélag Suður-
lands (SS) mun taka að sér rekstur
skólamötuneyta í fjórum grunn-
skólum í Hafnarfirði, en samningur
þess efnis var undirritaður á föstu-
dag. Skólarnir sem SS mun fæða eru
Öldutúnsskóli, Víðistaðaskóli, Hval-
eyrarskóli og Setbergsskóli, en mötu-
neyti skólanna voru boðin út fyrr í ár.
Tvö mötuneytanna hafa nú þegar
hafið starfsemi, en hin tvö fara af stað
á næstu vikum.
Þetta er í fyrsta skipti sem SS tek-
ur að sér rekstur skólamötuneyta, en
skólamáltíðirnar verða byggðar á
grunni 1944 réttanna, sem hafa verið
í stöðugri þróun hjá fyrirtækinu und-
anfarin ár. Maturinn sem borinn
verður á borð í mötuneytum skólanna
verður unninn á Hvolsvelli, en síðan
fluttur í skólana þar sem hann er full-
eldaður. Maturinn kemur í skólana í
plastbökkum sem urðaðir eru eftir
notkun. Að sögn Gylfa Þórs Harð-
arsonar, verkefnisstjóra hjá SS, gerir
ný tækni, svonefnd „cook and chill“,
fyrirtækinu kleift að vinna matvælin
á þennan hátt. „Þessi nýja aðferð
býður upp á það að elda og snögg-
kæla matinn svo að öll næringarefni,
bragð, litur og áferð haldi sér,“ segir
Gylfi, sem leggur áherslu á að fersk-
leiki matarins sé í fyrirrúmi.
Stefnt er á að hafa fisk einu sinni
til tvisvar í viku í skólamötuneyt-
unum. Öll meðhöndlun á fiski er mun
vandasamari og segir Gylfi að þá sé
mikilvægt að hann sé eldaður sam-
dægurs. „Á morgun er til dæmis lax
sem kemur ferskur úr fiskbúðinni.
Hann er síðan fulleldaður í skólunum
eins og allt annað,“ segir Gylfi. „Það
er algjört grundvallaratriði að hafa
fisk a.m.k. einu sinni í viku. Við reyn-
um að fylgja Lýðheilsustöð í þessu og
þeir segja að lágmarkið sé einu sinni í
viku.“ Gylfi segir gríðarlega áherlsu
lagða á að matseðlar standist ráð-
leggingar Lýðheilsustöðvar og sér-
stakur næringarfræðingur hafi verið
ráðinn til að tryggja fjölbreytni og
næringargildi matarins.
SS tekur að sér
skólamötuneyti
Fljótsdalshérað | Héraðsskógar standa nú
frammi fyrir kostnaðarsamri fyrstu grisjun á
skógum sínum. Þá huga skógarbændur að
lausnum á því hvernig skapa megi verðmæti úr
grisjunarvið. Hann hefur fram að þessu einkum
verið notaður í girðingarstaura, kurl og eldivið-
arkubba, sem gefur ekki mikið af sér í fjár-
munum.
Guðmundur Ólafsson er framkvæmdastjóri
Héraðsskóga og Austurlandsskóga. Hann segir
menn þar á bæ standa frammi fyrir mjög um-
fangsmikilli grisjun á komandi árum, svokall-
aðri fyrstu grisjun eftir 20 til 30 ár frá plöntun,
þar sem framtíðarþörf getur orðið yfir 200 ha á
ári.
„Verkefnið er gríðarlega umfangsmikið og
kostnaðarsamt og við erum nú í stífri áætl-
anagerð um hvernig best sé að þessu staðið og
leitum nýrra leiða til að nýta grisjunarviðinn,“
segir Guðmundur.
Byltingarkenndar húseiningar
Hann telur margar góðar hugmyndir um nýt-
ingu grisjunarviðar uppi í Bandaríkjunum og
Kanada og sýnir blaðamanni m.a. frumgerð af
húseiningum sem byggja má úr vönduð heilvið-
arhús.
„Þetta gæti hreinlega orðið byltingarkennd
framleiðsla og er eingöngu gerð úr smávið eða
grisjunarvið. Þvermál viðarins þarf ekki að vera
nema á milli 7 og 24 cm og mögulegt er að nýta
allt niður í 120 cm búta. Einingar eru allar sag-
aðar í gegnum kjarna, sem gerir viðinn alger-
lega vatnsheldan og vinding við þornun rígfestir
þær saman.
Í Kanada er verið að koma á fót verksmiðju
sem hefur starfsemi í febrúar n.k. Þar á að
framleiða þessar húseiningar og við fylgjumst
grannt með þeirri þróun. Hugsanlega mætti
framleiða eitthvað af einingunum hér úr grisj-
unarviði og flytja út.“
„Annað spennandi sem hefur vakið mikla at-
hygli er sambland af viði og plasti,“ heldur Guð-
mundur áfram. „Þetta er í raun og veru svipað
MDF og fíberplastframleiðslu, þar sem notað er
bindiefni og viðarfíber og pressað saman í plöt-
ur. Það sem er nýtt í þessu núna er að nota
grisjunarviðinn og hakka hann í duft, svipað og
fiskimjölshakk. Síðan er blandað við hann end-
urunnu plasti, annað hvort plastflöskum undan
gosi eða baggaplasti, sem er afar áhugavert fyr-
ir okkur hér. Efnið er pressað beint í nytjahluti,
til dæmis eldhúshurð, borð eða skraut. Í einni
pressun er nánast gengið frá fullunninni vöru,
sem hægt er að vinna með eins og hvern annan
við, nema að þetta efni er mun rotnunarþolnara.
Við gerðum dálitla könnun á því hvort hægt
væri að vinna t.d. gólflista úr þessu efni hér og
svo virðist vera. Í það eina verkefni gætum við
nýtt stóran hluta af okkar grisjunarvið á arð-
bæran hátt.“ Héraðsskógar létu framleiða þrjú
eintök af svokölluðu Skógarkubbi, sem er
feiknavinsælt gamalt útispil, sem spilað hefur
verið meðal ríkra og fátækra í Evrópu og á
Norðurlöndum um aldir og heldur nú innreið
sína á breska og bandaríska markaði.
Guðmundur segir þarna vera tækifæri fyrir
skógarbændur að nýta grisjunarviðinn, því allir
hlutar spilsins geti unnist úr honum, þó eftir sé
að leysa einstaka framkvæmdahluta svo fram-
leiðslan verði hagkvæm. Þetta sé eins og með
skákina, enginn eigi einkarétt á hugmyndinni
og allir geti þróað sínar útgáfur.
Guðmundur nefnir að auki tvær snjallar hug-
myndir frá Bandaríkjunum um nýtingu grisj-
unarviðar, vinnslu duftkerja úr smáviði og eld-
kubba úr smáviðarkurli og soya. „Við ætlum nú
ekki að fara að framleiða neitt af þessu hjá Hér-
aðsskógum, en viljum endilega að skóg-
arbændur nýti þann grisjunarvið sem fellur til í
eitthvað arðbært. Stjórn Héraðsskóga hefur
lagt mikla áherslu á að raunhæfra lausna sé leit-
að í þessum efnum og varpað út til bændanna, ef
þeir kynnu að vilja nýta sér slíkar hugmyndir.“
Eins metra ársvöxtur í lerkinu
Vöxtur hefur að sögn Guðmundar verið mjög
góður í sumar. „Við erum að sjá ársvöxt í lerki
núna allt að 1 metra. Þetta er eitthvað sem
menn sjá ekki á hverju ári og er alveg frábært.“
Samningsbundið svæði Héraðsskóga eru um
12.000 ha og gert ráð fyrir að fari í 15.000 skv.
lögum þar um og er landsvæðið miðað við lág-
lendi. Búið er að planta í u.þ.b. 6.000 ha. Verk-
efnið er orðið 14 ára gamalt og stendur alls í 40
ár, en þá á allri plöntun að vera lokið. Eftir það
tekur við nýting og viðhald. 124 bændur taka
þátt í verkefninu og veltir Héraðsskógaverk-
efnið um 100 milljónum árlega.
Ekki eru Héraðsskógar eina skógrækt-
arverkefnið á Austurlandi, því Austurlands-
skógar voru stofnaðir fyrir þremur árum og
spanna frá Austur-Skaftafellssýslu og norður
fyrir Bakkafjörð. Það verkefni er enn að slíta
barnsskónum og miðað við að það verði komið á
fullan skrið eftir 4 ár. „Við getum náð árangri
með grisjunarviðinn ef við erum skapandi í
hugsun“ segir Guðmundur og bætir því við að
tímabært sé að Héraðsskógar komi einhverju
frá sér svo fólk sjái að vit sé í verkefninu. „Menn
spyrja sig hvað skógrækt gefi af sér í framtíð-
inni. Einn möguleiki, sem er ekki fjarstæðu-
kenndur þó enginn viti hver muni koma til með
að hafa tekjurnar af því, eru viðskipti með los-
unarheimildir. Vísir að slíkum markaði með kol-
efniskvóta er þegar fyrir hendi innan ESB, þar
sem búið er að setja ákveðna fjárupphæð á
hvert tonn í bindigetu skóga. Það þýðir að bara
sú skógrækt sem hér er getur verið 150 til 200
milljóna króna virði á ári.“
Bindigeta skóga á Héraði gæti verið 200 milljóna króna virði árlega
Byltingarkenndar hugmyndir um skógnytjar
Morgunblaðið/Steinunn Ásmundsdóttir
Brynhildarlundur grisjaður: Helgi H. Bragason skógarbóndi tók í leiðinni nokkra stórviði sem
nýttust í borð og bekki og Dagur Kristmundsson skipuleggur flutning trjánna.