Tíminn - 17.08.1975, Blaðsíða 12

Tíminn - 17.08.1975, Blaðsíða 12
12 TÍMINN Sunnudagur 17. ágúst 1975 tAffiMlTIiillHfll Góður arfur stjórnar Ólafs Jóhannessonar Hagstæður viðskilnaður Þa& er nú orðið óumdeilanlegt, að rikisstjórn ólafs Jóhannes- sonar skilaði gó&um arfi I hendur núverandi rikisstjórnar, þvi a& þeir efnahagsör&ugleikar, sem hún hefur þurft a& glima við, geta ekki á neinn hátt skrifazt á reikning fyrri stjórnar. Þeir eiga rætur sinar a& rekja til versnandi vi&skiptakjara og hinna ó- raunsæju kjarasamninga, sem voru geröir i febrúar 1974, en rikisstjórn ólafs Jóhannessonar vara&i mjög viö þeim. Vegna þeirra byrjunaraðgerða, sem stjórn Ólafs Jóhannessonar var búin aö gera, hefur niiv. rikis- stjórn oröiö mun au&veldara aö fást við efnahagsmáiin en ella. Þaö hefur t.d. ekki haft litið aö segja, aö stærsti stjórnarand- stöðuflokkurinn, Alþýðubanda- lagið, var búinn að viðurkenna bæði nauðsyn kaupbindingar og gengisfellingar,meðan hann sat i rikisstjórn. Hinn hagstæði viðskilnaður rlkisstjórnar ólafs Jóhannes- sonar fólst framar öðru I tvennu, eða annars vegar I hinni miklu uppbyggingu fiskiskipaflotans, og fiskvinnslustöðvanna vlðs vegar um landið, og hins vegar útfærslu fiskveiöilögsögunnar i 50 milur. Hin mikla atvinna,sem er nú viöá um land, rekur a& miklu leyti ræt- ur slnar til þessa. Þvi má þó ekki gleyma I þessu samandi, aö ef ekki hef&u komiö til efnahags- aögerðir núverandi rikisstjórnar, hefðu þessi miklu atvinnutæki stöðvazt, og þá væri að sjálfsögðu öðru visi um að litast á útgerðar- stöðunum. Þannig eiga þessar tvær stjórnir sameiginlegan þátt I hinni blómlegu atvinnustarfsemi, sem nú blasir við augum viös vegar um land. t Arangur útfærslunnar Útfærsla fiskveiðilögsögunnar á tvimælalaust mikinn þátt I hinu hagstæða atvinnuástandi. í þvl sambandi má ekki aðeins hafa I huga þann samdrátt, sem hefur orðið á veiðum Breta, Vestur-- Þjóoverja og Belglumanna hér við land, heldur hitt, sem ekki er minna mikilvægt, að stórir fiski- flotar Rússa, Pólverja og Aust- ur-Þjóðverja höfðu tvimælalaust orðið mikinn augastað á fiski- miðunum við ísland, qri hættu við áform sln I þeim efrium, þegar fiskveiðilögsagan var færð út I 50 mllur. Ctfærslan hefur þannig dregið miklu meira úr'veiðum út- lendinga hér við land, en hægt er að sýna með beinum iölum. Núverandi rikisstjóin tók við góðum arfi frá rlkisstjórn ólafs Jóhannessonar á margan annan hátt, en þegar hefur veriö greint. Hún hóf alhliða sókn í byggða- málum, og uppbyggipgu fiski- skipaflotans og hrlaðfrysti- húsanna var aðeins einn þáttur hennar. Hún brást fVjótt við, þegar verðhækkun oliurínar kom til sögunnar, og lagði grundvöll að nýrri sókn I orkumálum. Meö þeim efnahagsráðstöfun- um, sem núverandi ríkisstjórn hefur gert, hefur þessi góði arfur vinstri stjórnarinnar komið að fullum notum, og á sinn rika þátt I þvl hagstæða atvinnuástandi, sem er hér nú. En núverandi rikisstjórn hefur gert meira,. Hún hefur reynt eftir megni að halda áfram þvi uppbyggingars|tarfi, sem hafið var I tl& rikisstjórnar Ólafs Jóhannessonar, t.d. I byggðamálum og orkumálum, þrátt fyrir miklu öröugri að- stæður. Ýmislegt nií gæti berit til þess, að brátt væri komið yfir orðugasta hjallann, en ekki má þó draga neitt úr gætninni i efna- hagsmálum, þvi að batinn getur komið seinna og hægar en menn vona. Og þess bera að minnast, að vegna arfsins frá rikisstjórn Ólafs Jóhannessonar hefur verið auðveldara að fást við efnahags- málin að undanförnu en ella. Leiðir margra hafa legið eftir þessum vegi í sumar ekki sfður en slðasta sumar, þegar hringvegurinn var opnaður. Hér má sjá Lómagnúp og veginn I austur frá honum. AAisheppnaður áróður Þjóðviljinn er nú byrjaður að þylja gamlan lestur um að Fram- sóknarflokkurinn sé stefnulltill og sveiflist þvi milli hægri og vinstri eftir ástæðum. Þetta er ekki nýr áróður, heldur hefur þetta verið tuggið jafnt I blöðum kommúnista og ihaldsmanna áratugum saman. Með þessu hefur átt að kveða Framsóknarflokkinn niður. En það hefur ekki tekizt betur en svo, að Framsóknar- flokknum hefur á siðustu tveim áratugum ekki aðeins tekizt að halda fylgi sínu i sveitunum held- ur að ryðja sér svo rækilega til rúms I kaupstöðum og kauptún- um, að hann er nu annar stærsti flokkurinn þar. Þannig hafa kjós- endur metið hina frjálslyndu um- bótastefnu hans. Framsóknarmenn geta þvl látið sér þennan áróður and- stæðinganna i léttu rúmi liggja. Framsóknarmenn viðurkenna fullkomlega að flokkur þeirra er ekki sérkredduflokkur. Hann trúir ekki & eitt úrræði, eins og Alþýðubandalagið segist trúa á þjóðnýtinguna, og Sjálfstæðis- flokkurinn á haftalausa sam- keppni. Bæði Alþýðubandalagið!; og Sjálfstæðisflokkurinn hafa Hka? orðið að reka sig, á, aö stefna þeirra er i&ulega ekki raunhæf I framkvæmd. Hvaö eftir annaö hefur reynslan neytt Sjálfstæðis- flokkinn til að vikja frá stefnu sinni um algert frelsi, og Alþýðubandalagið frá trú sinni á rikisreksturinn. Æskan hafnar kreddunum Afstaða Framsóknarflokksins hefur frá upphafi verið sú, að beita ætti hinum þremur rekstrarformum: einkarekstri, samvinnurekstri og rikisrekstri, eftir þvi, sem bezt hentaði á hverjum vettvangi og sums staðar gætu öll þessi form komið til greina. Menn ættu ekki að vera haldnir neinni ófrávikjanlegri stefnu fyrirfram I þessum efnum. Bezt væri, að hægt væri að tryggja sem mesta samvinnu og forðast þannig skaðleg átök og deilur, en til þess að ná þvi marki mætti ekki binda sig við of þröng sjónarmið. Þannig hefur Framsóknar- flokkurinn unnið og mun halria áfram að vinna. Hann mun ekki binda sig við neina einsýna stefnu, heldur kappkosta að leggja raunhæft mat frjálslynds umbótaflokks á hin einstöku vandamál. Hann mun leggja kapp á að vera vlðsýnn og fram- sýnn, en binda sig ekki við meira og minna úreltar kreddur. Þessi stefna er I fullu samræmi við hinn nýja tlma og nýju kynslóð, sem er á margan hátt minna kreddu- bundinj óháðari og frjálslyndari en fyrri kynslóðir voru. Sú upp- reisn æskunnar, sem nú ber mest á, beinist fremur öðru gegn kreddustefnum, eins og kapitalismanum og kommúnismanum. Æskan vill ekki vera bundin i viðjar þröng- sýnnar kreddutrúar. AAargþætt sundrung Það er bersýnilegt, að Alþýðubandalagið unir sér illa i stjórnarandstöðunni. Ein ástæðan er sú sundrung, sem rikir innan þess, og m.a. kom glöggt I ljós á Alþingi siðastl. vetur. Við afgreiðslu frum- varpsins um fjáröflun til viðlaga- sjóðsgreiddi Eðvarð Sigurðsson atkvæði á annan veg en hinir þingmenn flokksins. í sambandi við gengisfellinguna snerust tveir viðurkenndustu fjármálamenn flokksins, Guðmundur Hjartar- son og Ingi R. Helgason, gegn stefnu flokksforustunnar. í sam- bandi við frumvarp um happdrættislán vegna hring- vegarins snerist Ragnar Arnalds i efri deild hatramlega gegn þeirri stefnu, sem Lúðvik Jósefs- son fylgdi i neðri deild, ásamt öðrum þingmönnum banda- lagsins þar. í hitaveitumálinu greiddi Sigurjón Pétursson at- kvæði með hækkun, sem Magnús Kjartansson var búinn að stimpla siðleysi I Þjóðviljanum. 1 málm- blendiverksmiðjumálinu var Magniis svo neyddur til að snúast gegn þeirri stefnu, sem hann hafðr forustu um að móta sem ráðherra og allir þingmenn bandalagsins voru fylgjandi þá, nema Lúðvik Jósefsson og Jónas Árnason. Þá hefur Ragnar Arnalds verið neyddur til að breyta stórlega fyrstu frásögn sinni af viðræðunum um myndun nýrrar vinstri stjórnar á siðastliðnu sumri. Sundurlausir hópar Ástæðan fyrir þessum klofningi og sundrungu innan Alþýðu- bandalagsins er næsta augljós. Hún stafar af þvl, að Alþýðu- bandalagið var á sinum tima myndað af sundurlausum hópum, sem fylgdu mjög ólikum skoðun- um, eða allt frá Maóistum til hægrisinnaðra sóslaldemókrata. Uppistaðan i bandalaginu er Kommúnistaflokkurinn gamli, og enn mynda þeir, sem fylgja stefnu hans kjarnann i bandalag- inu. Forustumenn hans sáu fljót- lega, að hann myndi aldrei ná miklu fylgi, ef þeir kæmu til dyr- anna eins ög þeir væru klæddir, og þvi var gert bandalag við klofningslið úr Alþýðuflokknum árið 1938, breytt yfir nafn og núm- er og hin nýju samtök skirð Sam- einingarflokkur alþýðu-Sósial- istaflokkurinn. Þetta breikkaði grundvöll flokksins um sinn og aflaði honum aukins fylgis, en gerði hann að ýmsu leyti ósamstæðari en áður. Fljótlega tóku kjósendur Hka að átta sig á nafnbreytingunni og þvi var gert bandalag við nýtt klofningslið úr Alþýðuflokknum árið 1956, og flokknum gefið nafnið Alþýðubandalag. Þetta virtist gefa góða raun um stund, en bráðlega sótti i fyrra horf. Grundvöllurinn hafði aðeins verið breikkaður, en flokkurinn varð ósamstæðari, og þessu lauk þvi með brottför þeirra Hannibals Valdimarssonar og Björns Jóns- sonar úr honum. En brottför þeirra hefur bersýnilega ekki nægt til að koma á einingu i flokknum. Þótt róttæku öflin myndi enn kjarnann i flokknum, eru þau ekki nógu sterk til að halda honum saman. Þvi kemur nú óeiningin stöðugt betur I ljós. Nýtt nafn Framangreint ástand I Alþýðubandalaginu er ekkert nýtt fyrirbrigði, heldur á sér margar hliðstæður erlendis, þar sem reynt hefur verið að mynda l'lokka á svipuðum grundvelli og Alþýðubandalagið. Svona hefur þetta gengið til hjá Sósiallska þjóðarflokknum I Danmörku, Vinstri flokknum-kommúnista- flokknum I Sviþjóð, og svona ætlar þetta einnig að verða hjá Sósialiska kosningabandalaginu i Noregi. Mikið má þvi vera, ef for- ustumenn Alþýðubandalagsins eru ekki farnir að hugleiða, hvort ekki sé tlmi til kominn að breyta enn einu sinni um nafn, einkum þó ef hægt væri að fá þá Karvel Pálmason og Olaf Ragnar Grimsson með I nýjan feluleik. Hækkun lífeyrisbóta Hér i blaðinu var nýlega skýrt frá þvi, að ellilifeyrir einstaklings, sem ekki hefur aðrar tekjur hefur hækkað siðan 1. janúr 1974 úr 15.108 kr. í 29.222 kr., eða um 93%. Ellilifeyrir hjóna, sem Hkt er ástatt um hefur hækkað úr 27.195 kr. I 51.169 kr., eða um 88%. A sama tima hafa laun samkv. II flokki Iðju ekki hækkað nema um 77%, en hann er sambærilegur við 6. taxta Dags- brúnar. Þannig hefur rikisstjórnin sýnt í verki, að hún hefur reynt að tryggja hag lifeyrisþega eftir þvi, sem kostur hefur verið. En þetta hefur að sjálfsögðu kostað rikis- sjóð aukin útgjöld, eða um 2200 millj. króna á ársgrundvelli. Af þessu hefur það leitt, að leggja hefur orðið á aukna skatta, t.d. nýja vörugjaldið. Hart er til þess að vita, að flokkar stjórnar- andstæöinga og Alþýðusam- bandið skyldu mótmæla skatt- hækkun, sem var að miklu leyti óhjákvæmileg vegna hækkunar Hfeyrisbótanna. Þegar á hólminn kemur er öll umhyggjan vegna lifeyrisþega ekki meiri en þetta. Loks er þess að geta, að ýmsar breytingar hafa veriö gerðar á greiðslum lifeyrisbótanna, sem eru til hagsbóta fyrir lífeyrisþega frá þvi, sem áður var. Núverandi rikisstjórn hefur þannig ekki sið- ur en vinstri stjórnin, reynt aö tryggja haglifeyrisþega, þrátt fyrir miklu erfiðari aðstæður. — Þ.Þ.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.