Fréttablaðið - 11.01.2006, Blaðsíða 18

11. janúar 2006 MIÐVIKUDAGUR
FRÁ DEGI TIL DAGS
ÚTGÁFUFÉLAG: 365 – prentmiðlar RITSTJÓRI: Kári Jónasson FRÉTTARITSTJÓRI: Sigurjón M. Egilsson AÐSTOÐARRITSTJÓRI: Jón Kaldal FRÉTTASTJÓRI: Arndís Þorgeirsdóttir VARAFRÉTTASTJÓRI:
Trausti Hafliðason FULLTRÚI RITSTJÓRA: Guðmundur Magnússon RITSTJÓRNARFULLTRÚI: Steinunn Stefánsdóttir RITSTJÓRN OG AUGLÝSINGAR: Skaftahlíð 24, 105 Reykjavík AÐALSÍMI:
550 5000 SÍMBRÉF Á FRÉTTADEILD: 550 5006 NETFÖNG: ritstjorn@frettabladid.is og auglysingar@frettabladid.is VEFFANG: visir.is UMBROT: 365 – prentmiðlar PRENTVINNSLA:
Ísafoldarprentsmiðja ehf. DREIFING: Pósthúsið ehf. dreifing@posthusid.is Fréttablaðinu er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu, Suðurnesjum og Akureyri. Einnig er hægt að fá
blaðið í völdum verslunum á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds. issn 1670-3871
NFS ER Á VISIR.IS
Bein útsending á VefTV og upptökur þegar þér hentar
Herhvöt
Þó að Össur Skarphéðinsson sé ekki
lengur formaður Samfylkingarinnar
talar hann gjarnan eins og hann sé
leiðtoginn sem leggur línurnar. „Lyklarnir
að því að Samfylkingin nái sér aftur
á strik felast í að velja rétta taktík
gagnvart ríkisstjórninni, leggja djúpa,
vel grundaða strategíu fyrir tímann
fram að kosningum – og skapa breiða
forystu úr úrvalsþingmönnum sem
flokkurinn hefur á að skipa“, segir hann
í nýjum pistli á heimasíðu sinni. Allir
skilja hvað Össur er að fara þegar hann
bætir við: „Samfylkingin fór um tíma
niður í 11%. Með úthugsaðri breytingu á
pólitískum starfsaðferðum, vali á réttum
baráttumálum sem snertu taug í brjósti
kjósandans, breiðri forystu sem talaði
einum rómi, þá náðum við okkur hægt
og sígandi upp í 32% . Við þau ankeri lá
Samfylkingin meira og minna fram að
formannsskiptum.“
Hörð átök
„Ég er þeirrar skoðunar að tíminn
og aðstæðurnar kalli á hörð átök við
stjórnarliðið í öllum meginmálum þar
sem ágreiningur ríkir á annað borð. Nú
er að fara í hönd tími þar sem ég tel
að Samfylkingin eigi að reyna að skapa
ríka samstöðu með stjórnarandstöðunni
og ráðast harkalega á öll þau mál
ríkisstjórnarinnar sem við teljum röng.
Þar ber ekki síst hátt tillögu hennar um
að háeffa RÚV, setja ósanngjörn takmörk
á eignarhald á fjölmiðlum, kolranga
nálgun við styttingu framhaldsskólans,
dekur við ofurlaunahópa, gliðnun
sem birtist í hækkandi sköttum á
eftirlaunaþega og öryrkja samfara lægri
sköttum á hálaunafólk – og ótrygga
stjórnun efnahagsmála“, skrifar Össur.
Andstæðingurinn
Og Össur bætir við: „Við eigum ekki að
verja óskilgreinda miðju í stjórnmálum
heldur ráðast í harða sókn fyrir klassíska
jafnaðarstefnu.“ Niðurlagsorð hans eru:
„Um leið sköpum við breiða forystu.
Samfylkingin hefur þörf fyrir hana í
dag.“ Engum blandast hugur um hvert
skeytum er hér beint. Það er formaður
Samfylkingarinnar, Ingibjörg Sólrún
Gísladóttir, sem lagt hefur áherslu á
að verja miðjuna og hún skrifaði undir
samkomulagið um það sem Össur kallar
„ósanngjörn takmörk á eignarhald á
fjölmiðlum“. Össur leggur með öðrum
orðum línur um stríð gegn
ríkisstjórninni en virðist í
reynd ekki í minna stríði
gegn formanni sínum
og svilkonu. Ekki beint
„breið forysta sem talar
einum rómi“ eða
hvað?
gm@frettabladid.is
Fyrir réttu ári síðan skrifaði ég
grein hér í blaðið, sem ég kallaði
Umbun án árangurs (8.1. 2005). Í
greininni gerði ég að umtalsefni
þá tískubylgju, sem farið hefur
um hinn iðnvædda heim á undan-
förnum árum að hlaða ofurkjörum
á stjórnendur fyrirtækja á sama
tíma og allt er gert til að halda
kjörum almennra launþega niðri
og draga úr réttindum þeirra á
öllum sviðum.
Allt er þetta gert undir merkj-
um hins frjálsa markaðar. Til þess
að hagkerfið sé skilvirkt og nái
að starfa með fullum afköstum,
þurfi fyrirtækin að geta dregist
sundur og saman eins og harm-
onikkur eftir aðstæðum markað-
arins, vera auðvelt að ráða fólk
og reka, haga launum eftir fram-
boði og eftirspurn vinnuafls og
draga úr fríðindum, sem samtök
launafólks hafa náð að tryggja því
í tímans rás, svo sem samnings-
bundnum ákvæðum um uppsagn-
arfrest, orlofsréttindi, veikindafrí
og afmarkaðan vinnutíma. Þótt
ákvæði af þessu tagi séu vafalaust
sett af umhyggju fyrir hag laun-
þega, vinni þau gegn markmiðum
sínum, þar sem þau leiði til þess
að atvinnurekendur tregðist við
að ráða fólk í uppsveiflu hagkerf-
isins, vegna þess hve erfitt sé að
fækka aftur þegar að óhjákvæmi-
legri niðursveiflu kemur.
Í greininni benti ég á, að það
skyti skökku við að á hinum enda
launaskalans verður allt annað
uppi á teningnum. Stjórnendur
hvers konar gera sífellt meiri og
harðari kröfur um atvinnuöryggi,
biðlaun, eftirlaun og fríðindi sem
í raun eru óháð árangri, þótt öðru-
vísi sé látið líta út á pappírnum.
Á undanförnum árum höfum
við séð þetta vera að gerast á
öllum sviðum þjóðlífsins. Stjórn-
endur landsins og forkólfar
atvinnulífsins hafa óspart pred-
ikað fyrir launþegum að gæta
hófs í launakröfum sínum ella
fari verðbólga af stað og éti upp
meginþorra krónutöluávinnings
þeirra og tefli jafnvægi í þjóðar-
búskapnum í hættu. „Jafnvægið“
er algerlega á ábyrgð launþeg-
anna og samtaka þeirra. Varla eru
svo undirskriftir þornaðar á hóf-
sömum launasamningum þegar
hálaunaliðið fer allt af stað og
hrifsar til sín margfaldar hækk-
anir almennu launþeganna og
bætir jafnframt við sig alls konar
fríðindum, sem engum öðrum
standa til boða, svo sem himin-
háum eftirlaunum, sem taka má
jafnframt því að gegna hálauna-
störfum hjá sama atvinnurekenda,
auk lífeyrisréttinda fyrir sig og
sína, langt fram úr öllu því sem
nokkur almennur launþegi getur
látið sig dreyma um. Þegar þetta
framferði þingmanna og ráðherra
vekur almenna reiði og ólgu, er
þetta skýrt sem mistök, sem verði
leiðrétt. Síðan reynist svo erfitt að
leiðrétta mistökin, vegna eigna-
réttarákvæða stjórnarskrárinn-
ar! Það hefur ekki tekist að finna
flöt á þeirri leiðréttingu enn, og
ekki fyrirsjáanlegt að það takist
á því stutta þingi sem framundan
er. Á sama tíma reynist ekkert
því til fyrirstöðu, að endurheimta
það sem Tryggingastofnun hefur
„ofgreitt“ bótaþegum með því að
klípa það af lúsabótum þeirra á
næstu mánuðum og árum!
Morgunblaðið gerir þessa
þróun að umtalsefni í Reykjavík-
urbréfi síðastliðinn sunnudag. Það
tínir til þrjár ástæður sem oftast
séu nefndar sem „rök“ fyrir ofur-
launum forstjóranna. Sú fyrsta er
áhættan. Atvinnuöryggi forstjóra
sé oft ekki mikið. Mbl. bendir á
að yfirleitt sé þetta vel menntað
fólk, sem oftast eigi þess fljótlega
kost að ganga inn í önnur vel laun-
uð störf. Önnur ástæðan er hæfi-
leikar þeirra og árangur. Morg-
unblaðið tekur undir það sem ég
sagði í minni ársgömlu grein, að
rannsóknir erlendis hafa sýnt að
sárasjaldan er fylgni milli launa
forstjóra og frammistöðu þeirra
í starfi. Umbun án árangurs!
Þriðja ástæðan, sem til er tínd, er
sú að forstjórar starfi á alþjóðleg-
um markaði og verði að fá laun í
samræmi við ofurlaun erlendra
starfsbræðra (í 99 prósent tilfella
eru þetta karlar). Annars fari þeir
annað.
Einnig því hafnar
Morgunblaðið. Það er lítið flæði
forstjóra milli ríkja og málsvæða
– og enginn hefur orðið var
við alþjóðlega eftirspurn eftir
íslenskum forstjórum.
Í Staksteinum Mogga í fyrra-
dag er rætt um hvort löggilda
skuli hér á landi þá samþykkt
Alþjóðavinnumálastofnunarinn-
ar að vinnuveitendur verði að
gefa ástæðu fyrir uppsögn og
ekki megi segja upp fólki nema
gildar ástæður varðandi hegðun
eða hæfni starfsmannsins eða
rekstur fyrirtækisins liggi fyrir.
Staksteinahöfundur vill umfram
allt „varðveita sveigjanleikann á
vinnumarkaðnum eins og kostur
er.“
Fyrir 1000 árum kvað Þorgeir
Ljósvetningagoði upp úr með það
að íslensku samfélagi færi best að
hafa ein lög og einn sið, ella mund-
um við sundurslíta friðnum. Þau
orð eiga áreiðanlega jafnvel við í
dag. Eða hvernig þætti mönnum
að Flugleiðir hefðu þann hátt á að
hafa fallhlífar einungis fyrir far-
þega á „business class“? Stjórn-
endur Titanic sáu bara fyrsta
farrýmisfarþegum fyrir björg-
unarbátum. Það hefur hingað til
ekki þótt til fyrirmyndar. ■
Frjálst fall og fallhlífar
Í DAG
ÓLAFUR
HANNIBALSSON
SVEIGJANLEGUR
VINNUMARKAÐUR
„Hvernig þætti mönnum að
Flugleiðir hefðu þann hátt á
að hafa fallhlífar einungis fyrir
farþega á „business class“?
Sir Humphrey, ráðuneytisstjórinn í bresku gamanþáttunum Yes, minister, hafði jafnan svör á reiðum höndum þegar ráð-herrann vildi koma fram einhverjum málum sem honum
leist ekki á. „Setjum málið í nefnd“ var tilsvar hans. Og eins og
margir sjónvarpsáhorfendur muna brást ekki að honum tókst að
sannfæra ráðherrann um að nefndarskipun væri besta leiðin og
í raun lausn allra vandamála.
Stundum er eins og Sir Humphrey sé hin mikla and-
lega fyrirmynd íslenskra ráðherra. „Setjum það í
nefnd“ hljómar nú í öllum ráðuneytunum þegar
drepa þarf málum á dreif eða ekki er samstaða um
aðgerðir meðal stjórnarflokkanna.
Stundum er eins og Sir Humphrey sé hin mikla andlega fyr-
irmynd íslenskra ráðherra. „Setjum það í nefnd“ hljómar nú í
öllum ráðuneytunum þegar drepa þarf málum á dreif eða ekki
er samstaða um aðgerðir meðal stjórnarflokkanna. Sérkenni-
legast er hvernig ein nefndin leysir aðra af hólmi. Eftir að fjöl-
miðlanefnd menntamálaráðherra er til dæmis búin að skila
niðurstöðu sem ráðherrann kallar „sögulega sátt“ stendur til að
skipa aðra nefnd til að vinna úr niðurstöðunum! Og eftir að fjöl-
margar nefndir, starfshópar og stofnanir hafa kannað ástæður
þess að matvælaverð er hærra hér á landi en í nágrannalöndun-
um og skilað niðurstöðum var það helsti nýársboðskapur Hall-
dórs Ásgrímssonar forsætisráðherra að sett skyldi á fót enn ein
nefndin „til að skoða og skilgreina ástæður þessa og koma með
tillögur um úrbætur“. Ætli ráðherranum sé búinn að gleyma
hinni viðamiklu skýrslu fyrirrennara síns, Davíðs Oddssonar,
um „samanburð á matvælaverði á Íslandi, Norðurlöndum og
ríkjum Evrópusambandsins“, sem rædd var á Alþingi haustið
2004? Sú skýrsla byggðist á margra mánaða rannsókn sérfræð-
inga við Hagfræðistofnun Háskóla Íslands og hafði að geyma
skýrar og skilmerkilegar niðurstöður.
Sú spurning vaknar hvort ráðherrar líti ekki lengur á það
sem hlutverk sitt að höggva á hnúta, hafa skoðanir og koma
með ákveðnar tillögur í brýnustu úrlausnarmálum. Sjálfsagt er
að skipa nefndir þegar það á við, afla þarf gagna og samræma
sjónarmið margra aðila. En nefndir þurfa að hafa skýr
erindisbréf og fastmótaðan tímaramma til að ljúka verkefni sínu.
Það þarf að vera hreinu til hvers er ætlast af þeim. Og þegar
um jafn veigamikið mál er að ræða og matvælaverð í landinu
hlýtur að mega ætlast til þess að foringi ríkisstjórnarinnar hafi
skoðun á því hvað gera þurfi og treysti sér til að vísa veginn.
Það orðalag sem forsætisráðherra notaði um nýjustu nefnd sína
í áramótaávarpinu bendir því miður til þess að markmiðið sé
frekar að svæfa málið, drepa því á dreif fram yfir kosningar,
heldur en að leggja grunn að úrbótum.
Sannleikurinn er sá að það er engin þörf á nýrri nefnd til að
kanna ástæður fyrir háu matvælaverði á Íslandi í samanburði
við grannlöndin. Þær blasa við. Sama er að segja um leiðir til
úrbóta. Það þarf að lækka virðisaukaskatt, stokka upp tollakerfið
og draga stórlega úr innflutningsvernd landbúnaðar. ■
SJÓNARMIÐ
GUÐMUNDUR MAGNÚSSON
Leiðir til að lækka matvælaverðið blasa við.
Það er engin þörf
á nýrri nefnd
NFS ER Á VISIR.IS
Bein útsending á VefTV og upptökur þegar þér hentar
NFS ER Á VISIR.IS
Bein útsending á VefTV og upptökur þegar þér hentar
Alnafna
sparisjóðs
milla
-
KB-banki hringir og
vill kaupa hlutinn
DV2x10-lesið 10.1.2006 21:22 Page 1