Sjómannablaðið Víkingur


Sjómannablaðið Víkingur - 01.07.1954, Blaðsíða 17

Sjómannablaðið Víkingur - 01.07.1954, Blaðsíða 17
var einn með öðrum formaður við Drangey. Maður hét Sigmundur, búandi frá Skuggabjörgum í Deildardal, er einn var þar formanna. Honum barst á úti á niður- stöðum, því brimalda gekk að með stórviðri, svo hvolfdi undir honum. Hann var við fjórða mann og ein af þeim Una dóttir Sigmundar, gjafvaxta mær, þó allótítt sé að konur rói norðanlands. Drukkaði Sigmundur þar og tveir aðrir, en Una komst á kjðlinn. Jón á Sauðá sá skipreika Sigmundar og mann á kilinum. Hét hann þá á háseta sína að bjarga honum, ef kostur væri. Þótti þeim það mesta djárfræði og lífshætta. Segja þá sumir, að Jón hótaði þeim, að eigi skyldi þeir land taka nema þeir hlýddi. Jón hét einn háseta hans, hann var og Einarsson, frá Ási í Hegranesi, karlmenni mikið. Hugði Jón á Sauðá a$ hleypa að skipinu, er á hvolfi var, og hann vænti þá að mundi veltu taka, og spurði nafna sinn, hvort hann kysi heldur að stýra rétt að svo ei sakaði eða grípa Unu af kjölnum í því hjá skriði. As-Jón kaus heldur að freista til að ná í Unu. „Vertu þá óloppinn", kvað Jón á Sauðá. Tókst þeim nöfnum þetta liðlega. Hefur sagt verið, að Ás-Jón þrifi hana með annarri hendi, en svo hélt hún sér fast, að neglur hennar rifnuðu allar upp. Una giftist síðan og átti börn. Þuríður var systir hennar, skáldmælt, er átti Svein smið Jónsson frá Vatnshlíð. Voru þeirra synir Jón, rímmaður hinn bezti og að fleiru vel að sér, hrap- aði í Drangey ungur, ókvongaður og barnlaus, og Sveinn, maður vel að sér, yfirsetumaður kvenna góður, bjó á Sleitubjarnarstöðum í Kolbeinsdal eftir foreldra sína, átti margt barna. Aður bjuggu þau Sveinn og Þuríður að Flugumýrarhvammi. Ás-Jón Einarsson1) drukknaði af selabát frá Mói í Fljótum með Jóni Ara- syni föður Ara bónda í Innri-Njarðvík. En son Ás- Jóns var Hafliði, er átti Björgu yngri Magnúsdóttur frá Syðra-Vallholti Péturssonar og Ingunnar Ólafs- dóttur, einnar Frostastaðasystra, en þau voru börn Hafliða og Bjargar; Floga-Jón, Baldvin, Gunnar, Magnús, Helga og Guðrún. Launson Hafliða var Haf- liði í Hátúni og víðar, með Guðrúnu Þorvaldsdóttur á Reykjahóli, Sigurðssonar stúdents í Hvammkoti á Höfðaströnd. 4. Jón á Sauðá var hinn örlátasti maður, svo það var oft í harðindurium, að hann skipti upp hlutum sínum í fjöru milli fátækra, þótt ærið þröngt ætti hann sjálfur í búi. Kvennamaður var hann mikill. Gekkst hann við sumum, en synjaði fyrir sum, þó flestir ætluðu hann föður að. Guðrún karlmaður var eitt, er hann synjaði fyrir, þótt hans mynd væri á henni. En því var hún karlmaður kölluð, að í öllum háttum sínum var hún líkari körlum en konum. Vinnukona var hún mikil, vel látin hvarvetna, húskona lengst ævi sinnar, dó ógift og barnlaus. Annað var Önundur, með Steinunni Gísla- dóttur, systur Gísla prests, lengst í Vesturhópshólum. Synjaði hann fyrst fyrir Onund, en sagt er hann gengist *) Hér ranghermt, Jón Einarsson dó af líkþrá;hann hét Jón Eyjólfsson, sem drukknaði með Jóni Arasyni. (G. K.). VIKlN G U R við honum síðar. Önundur átti launbörn. — Fleiri vom slík börn Jóns á Sauðá, er sagt er dæi ung. En Þorberg átti hann með konu sinni. Hagorður var Jón, en lítt heyrðist til hans annað en kesknisbögur og var það gaman hans, og svo kvað hann eitt sinn um heimafólk sitt: Sámur reki saman fé, en Syrpa kvíi, hún Auðhumla ærnar togi, en Kolfrosta renni trogið. Það var eitt sinn eftir réttir á Reynistað, heima á Staðarhlaði, að Jón var við öl og í ryskingum við suma menn og stóðust þeir hann lítt. Þar var og Jón gamli Þorsteinsson á Hryggj'um. Hefir sagt verið, að Jón á Sauðá fleygði þar harkalega niður einhverjum kunn- ingja Jóns á Hryggjum. Greip hann þá Jón á Sauðá og varpaði ofan fyrir moldbakkann á Staðarhlaði, er allhár er. Kom Jón í ána ofan og meiddist ekki. Ragn- heiður húsfreyja varð þess vör og þóttist vita æsing Sauðár-Jóns, er hann kæmi votur úr ánni, ef hann vissi, hver hefði á sig leikið, því mannþröng var á hlaðinu, er Hryggja-Jón kastaði honum ofan fyrir. Ætlaði Ragn- heiður ófagran mundi leik þeirra nafna, ef þeim lenti saman, bað því Jón á Hryggjum koma inn með sér. Lét hann það eftir henni, svo þeir nafnar áttu ekki saman. Var Hryggja-Jón þá mikið eldri Jóni Einarssyni. Það var litlu fyrir aldamót, að Jón á Sauðá var staddur í Reynistaðarrétt og dró þar fé sitt sem fleiri. Ungur maður sá Sigurður hét, son Þorsteins Odds- sonar á Kríthóli, bróður Jóns hreppstjóra á Bessastöð- um, var og þar við réttina. Sigurður var hár vexti og glímdi við annan ungling miklu minni, en stóðst hann eigi. Jón á Sauðá var við og mælti við Sigurð í gamni: „Stattu þig, bölvuð lengjan!" og hratt lítið við honum. Þorsteinn faðir Sigurðar kom að í því, er hverjum manni var skapverri og reiðnari, og mælti: „Ber þú barnið mitt?" Valdi hann Jóni þegar illyrði mörg, þar til Jón þreif til Þorsteins. Beiddi Jón á Bessastöðum þá, að þeir væri skildir. Þyrptust menn þá að. Virti Jón þar sem að sér ætti að sækja, reiddist og ruddist um fast, og svo æstist hann mjög, að hann greip hníf og vildi verjast með honum. Hrukku þá margir fyrir. Þar var Þorsteinn stúdent Oddsson smiðs í Geldinga- holti, bróðir Gunnlaugs, er síðar varð dómkirkjuprestur í Reykjavík, eftir það hann hafði ytra verið á háskóla. Þorsteinn stúdent var hvatfær maður og hugaður, greip hann um knífblaðið í hendi Jóns og braut af skaftinu, en skutlaðist mjög við það í hendina. Var sem Jón ærðist við það, stökk úr þyrpingunni og á hest berbak- aðan, en greip áður pál í hönd sér og reið fram Lang- holt til Glaumbæjar, fann Eggert prest, kallaði sér að- súg gerðan í réttunum, hafði og skorizt á hendi af hnífn- um, kvaðst ætla fram til Víðivalla að kæra vansa sinn fyrir Vigfúsi Scheving sýslumanni. En svo kom fyrir umtölur prests, að Jón fór ei lengra, og sléttist þrakk þetta niður á allar síður, er mörgum þótti bezt fara. 143 ^

x

Sjómannablaðið Víkingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Sjómannablaðið Víkingur
https://timarit.is/publication/335

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.