Sjómannablaðið Víkingur - 01.08.1967, Side 26

kallaði. Svo voru markaðar skor-
ur undir uggana, bæði undir öft-
ustu uggana kviðmegin og bak-
megin, skörð fram á við. Og sum-
ir gérðu skörð milli kviðugganna,
einn tók eyruggann af, aðrir
báða. Annars sóttu menn mest
eftir sporðmerkjunum.
Og sá sem fyrstur dró fisk á
úthaldinu mátti velja sér merki
er nota mátti alla vertíðina á
skipinu. Völdu þeir þá alltaf
merki, sem fljótast var að gera
og greinilegast.
— Þú segist hafa verið orðinn
þreyttur á skútulífinu upp úr
aldamótunum?
— Já, árið 1908 hætti ég á
þeim og var þá um stund með
mótorbát, sem Kjalnesingar,
Kjósverjar og Hvalfjarðar-
strandamenn létu smíða til flutn-
inga á vörum frá Reykjavík.
— Lærðir þú siglingafræði ?
— Nei, blessaður vertu, ég hef
aldrei iært neitt á bókina, en var
samt fljótur að tileinka mér
margt í sambandi við sjóinn. Eg
lærði fljótt á kompásinn, sigl-
ingareglur og þekkja og áttamig
á vitum. Maður lagði sig eftir
þessu og fékk tilsögn hjá yfir-
mönnunum, sem starfað var með.
— Hvenær fórstu á togara?
— Það var í nóv. 1908, þegar
ég hætti við þennan bát. Var ég
þá kominn heim og hafði ekkert
framundan. En þá kom til mín
útgerðarmaður, sem ég þekkti og
bað mig að fara einn túr á „Is-
lendinginn."
Eg tók því fegins hendi. Átti
skipið að stunda veiðar út af
Vestfjörðum. Þá var kaupið 70
kr. yfir mánuðinn.
Heldur var tíðin þá slæm og
þótti gott, ef hægt var að vera
við veiðarnar einn sólarhring í
einu, en þá varð að fara einhvers-
staðar inn til að liggja. Skip-
stjóri var þá á Islendingi Guð-
mundur Sigurðsson. Eftir túrinn
fór ég af og byrjaði aftur á skút-
unum, en á þeim var þá meira
upp úr sér að hafa.
Á „Islendingi" (var stórfiskur-
inn settur í salt, en smáfiskurinn
var settur yfir í enska togara.
— Hvað keyptu Englendingar
hann á?
— Það höfðum við ekki hug-
mynd um, skipstjórinn samdi um
það. Stundum fengust net fyrir
fiskinn, og kom það sér vel.
— Varstu ekki á fleiri togur-
um?
— Jú, seinna fór ég á Snorra
Sturluson, með hann var þá
Kristján Kristjánsson, síðar forn-
bóksali. Og svo hélt ég áfram á
döllunum, hinum og öðrum. —
Lengst var ég með Pétri Maack
á Hilmi, og Max Pemberton,
samtals í 10 ár. Á sjötugsaldri
hætti ég á togurum, þá var ég
hættur að hafa við yngri mönn-
unum í flatningunni. Kom þá
hundur í mig og ég hypjaði mig
í land.
Ég átti líka alltaf vist pláss á
grafvélinni, og þar var ég búinn
að vera öðru hverju í mörg ár á
sumrin. Þegar ég hætti á togur-
unum, vann ég á grafvélinni
lengi og var meðal annars við
hafnarframkvæmdir á grafvél-
inni norður á Raufarhöfn,
Grindavík, Hafnarfirði, Akra-
nesi og Borgarnesi.
— Stóðu stýrimennirnir í að-
gerð með hásetunum?
— Já, já, lengi gerðu þeir það.
Annars voru skipstjórarnir upp
á síðkastið farnir að láta þá
leysa sig af, meðan þeir fengu
sér svefn.
Þó stóðu skipstjórarnir alveg
óstjórnlega lengi. Og sumir stein-
sofnuðu í brúarglugganum af
þreytu. Það var einstök heppni
að ásigling varð ekki oft og ein-
att.
— Bættu vökulögin ekki mikið
úr?
— Jú, það varð geysibreyting
með tilkomu þeirra.
Lengsta törnin, sem ég man
eftir var í túr að hausti til fyrir
vestan við Isafjarðardjúp, djúpt
úti. Þar var alltaf norðan storm-
ur, svo að rétt var hægt að vera
við veiðarnar, og helvítis bruna-
gaddur. Við vorum alltaf uppi og
aldrei friður til að fara neitt
verulega niður. — Maður hafði
þetta 2—3 mínútur kannske
stundum 5 til að skreppa niður.
Var þá passað að hafa ofninnkaf-
kyntan og þeir sem fyrstir voru
niður, fleygðu sér á gólfið og
höfðu ldossa eða eitthvað drasl
undir höfðinu, hinir sem á eftir
komu lögðust svo niður og not-
uðu hina sem kodda. Enginn fór
úr sjóstökkum og varla nokkur
tók ofan vettlinga. Þannig reyndu
menn að fá sér örfárra mínútna
svefn. Og þegar risið var upp,
voru tjarnir á gólfinu úr freðn-
um sjóstökkunum.
Frostið var svo mikið að trollið
fraus á auga bragði um leið og
það kom upp úr sjónum.
Þannig var verið að í 5 sólar-
hringa og enginn í koju allan
þennan tíma. Með því að keppast
sem mest, gátum við haldið á okk-
ur hita og sjóbunan, sem sífellt
stóð á fiskinum, varnaði því að
hann fraus í höndunum á okkur.
Og sannarlega vorum við fegnir,
þegar skipstjórinn kallaði að
taka upp afturvænginn. Þá voru
nú hraðar hendur á lofti.
— Nóg var til af fiskinum þá?
— Já, en honum hefur sífellt
farið fækkandi. Ég man eftir því
hversu mikið var af karfa á Hal-
anum. Trollin fylltust á örfáum
mínútum og öllu var svo hent.
Stundum voru þetta aðeins 20-30
fiskar, sem hirt yar úr trollinu
— hinu hent. Stóð maður þá með
skóflu og mokaði karfanum fyrir
borð. Þetta var erfitt verk, því
að þá voru lensiportin ekki kom-
in. Nú, eftir að búið var að
skarka svona í nokkur ár, hætti
karfinn að fást og hefur ekki
fengizt í Ilkingu við þetta síðan.
Eða hvernig var ekki með
Hvalbaksgrunnið. Þar skófluðu
togararnir upp fiskinum lengi —
allt tómur smáfiskur, 12—-14
þumlungar að stærð. Þarna var
þrælað sér út við þetta og karl-
arnir handlama. Þeir brunnu svo
af átunni, sem var í fiskinum.
— Sennilega er Hvalbaksfiski-
ríið einhver sú mesta rányrkja,
sem framin hefur verið?
— Mest af þessum fiski fór í
labra. En Kvöldólfur kom vel
fram við fólkið sitt og lét togara
VÍKINGUR
206