Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 1968, Síða 65

Náttúrufræðingurinn - 1968, Síða 65
NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN 51 gígar. Mun sú tala komin frá A. Helland, en á korti hans eru 105 gígar. Vantar þó á það kort suðvestustu gígana. En í reynd er það ómögulegt að segja með vissu, hversu margir Lakagígar eru. Þeir grípa hver í annan, yngri gígar hafa komið upp í eldri gígurn og því ómögulegt að segja hvað er einstakur gígur. Ég hef reynt að telja á flugmyndum Jrau gosop (vents), sem nrerki sjást til að verið lrafi að verki og töldust mér þau um 115, þar af unt 65 á norðaustur- sprungunni. Það má Jrví líklega segja nreð nokkrum sanni að gíg- arnir séu um 100. Lakagígar eru blandgígaröð og er nreðal gíganna að finna öll stig frá hreinum sprengigígum, hlöðnum upp úr greinilega lagskiptri gosmöl til gíga, sem eru eingöngu úr hraunkleprum. Stærð gíganna er og ákaflega mismunandi. Helland telur lræsta gíginn vera 106 nr háan, en sanrkvæmt nákvæmustu kortum, sem völ er á (amerísku kortunum í nrælikvarða 1:50 000) er lrann unr 90 m hár. Þetta er rauðbrúnn gjallgígur í suðvesturröðinni (B á 5. nrynd), 3.5 km suð- vestur af Laka. 1.8 knr suðvestar er gígur unr 70 nr hár, en ekki munu neinir aðrir gígar vera yfir 60 m á hæð. Hringlaga gjall- keilurnar tvær, sem hæst ber á norðaustursprungunni, (sú suðvest- ari í forgrunni á mynd II) nrunu vera rösklega 50 nr lráar. Nær mitt á milli hæstu gíganna á suðvestursprungunni er eina gígskál Lakagíga (A á 5. mynd), sem nær niður fyrir grunnvatnsborð, og er þar á botni undur falleg blágræn tjörn girt þverbröttum, rauð- brúnum klepraveggjum (mynd IV a) og hafa kleprarnir sums staðar runnið saman í næsta þétt berg. Suður og austur frá þessum gíg ganga hrauntraðir, þær mestu á Lakagígasvæðinu, og raunar þær mestu er ég lref séð (mynd IV b) og er á botni þeirra og í kring- um áðurnefnda tjörn furðu mikill gróður. A. Helland taldi suma gígana í Lakagígaröðinni eldri en Skaftár- elda og sömu skoðunar voru Þorvaldur Thoroddsen, H. Reck og K. Sapper. Eru það fyrst og frenrst sprengigígarnir, senr komið hafa Jreinr á þessa skoðun. Einn þessara gíga (C á 4. mynd) er unr 2 knr suðvestur af Laka. Sker hann sig unr gerð og útlit nrjög úr gígunum hið næsta honum (mynd V a). Hann er nær hringlaga og víður nrið- að við hæð, úr nær svartri, lagskiptri gosnröl (mynd V b), eins konar smækkuð mynd af Hverfjalli í Mývatnssveit og að öllum lík- indunr myndaður eins og Hverfjall við s. k. „freatískt“ sprengigos, þ. e. sprengigos, sem verður vegna snertingar bergkvikunnar við
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128

x

Náttúrufræðingurinn

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.