Neisti - 20.05.1984, Blaðsíða 14

Suður-Ameríka
◄
Alræðisst jórnir á undanhaldi
VERKALÝÐSSTÉTTIN
TEKUR FORYSTU í
BARÁTTUNNIGEGN
HERFORINGJAKLÍKUNUM
Erlingur Hansson tók saman 4
Árið 1983 var ár ósigra fyrir her-
foringjastjómimar í Suður-Ameríku
en þær em undantekningarlaust í vin-
fengi við stjómvöld í Washington.
Eftirtalin dæmi frá síðustu vikum árs-
ins gefa góða vísbendingu um að skjót
umskipti hafa orðið í álfunni undan-
farið eitt og hálft ár. I hverju landinu
á fætur öðm hafa herforingjastjómir
vinveittar heimsvaldasinnum í Wash-
ington, sem hafa verið við völd í meir
en áratug, hrökklast frá völdum eða
búið við sífellt ótryggara ástand.
Verkalýðsstéttin og bandamenn
hennar sækja nú fram eftir áratug
ósigra og deyfðar. Nýtt tímabil stétt-
arbaráttu í álfunni er hafið.
Chile. Nærri hálf milljón manna safn-
aðist saman í Santiago, höfuðborg
landsins 18. nóvember og krafðist af-
sagnar Pinochets einræðisherra, sem
ber reyndar titilinn forseti. Stjómin
neyddist til að láta þessar aðgerðir
óáreittar enda voru þær studdar af 150
samtökum.
Umguay. Einn stærsti stjómmála-
fundur í sögu landsins var haldinn í
höfuðborginni Montevideo þann 27.
nóvember og sóttu hann um 200.000
manns. Svipaðar aðgerðir fór fram í sex
öðrum borgum. Með þessum aðgerðum
var smiðshöggið rekið á þriggja mánaða
mótmælaöldu gegn einræðisstjórn her-
foringjans Gregorio Alvarez. Fólk hafði
farið í mótmælagöngur, hungurverkföll,
lamið potta á götum úti þúsundum sam-
an og farið sér hægt við vinnu.
Argentína. Kosningabaráttan var
mjög lífleg. í henni vom allsherjarverk-
fall og fjöldafundir þar sem þátt tóku
hundruðir þúsunda. Henni lauk með
því, að Raúl Alfonsin varð forseti og tók
við völdum 10. desember og gífurlega
óvinsæl herforingjastjóm fór frá.
Alfonsín hefur lofað að aflétta „náðun-
inni“ sem herforingjarnir höfðu veitt
sjálfum sér vegna morða og hvarfs þús-
unda manna í stjómartíð þeirra. Hann
lofaði einnig að hækka laun og koma
landinu út úr efnahagskreppunni sem
það er statt í. Forystumaður verkalýðs-
samtakanna hefur veitt Alfonsín eftir-
farandi viðvömn: ,,Ef ríkisstjómin veitir
ekki fólkinu þann skerf sem réttilega til-
heyrir því mun verkafólk lama þetta
land eins oft og nauðsyn krefur."
Brasilía. Þingmenn hundsuðu tilmæli
forsetans og felldu kauplækkunarfrum-
varp sem Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn
hafði gert kröfu um. Herforingjastjómin
lýsti yfir neyðarástandi og knúði frum-
varpið lítið breytt í gegnum þingið.
20 000 verkamenn í skóverksmiðjum og
60 000 verkamenn í bílaverksmiðjum
lögðu samstundis niður vinnu til að mót-
mæla þessum árasum á h'fskjörin. At-
vinnurekendur í bílaiðnaði sem voru
hræddir féllust á að virða nýju lögin að
vettugi.
Bólivía. Hernám Siles Zuazo sem ári
áður varð forseti eftir að allsherjarverk-
fall sem stappaði nærri uppreisn batt
endi á margra ára herforingjastjómatíð,
fyrirskipaði 17. nóvember 60% gengis-
fellingu og miklar verðhækkanir á
mjólk, brauði, olíu og öðmm nauðsynj-
um. Undir forystu námuverkamanna,
sem hafa nú þegar knúið fram sjálfs-
stjórn framleiðendanna í þeim námum
sem þjóðnýttar em, fór verkalýðshreyf-
ingin í sólarhringsallsherjarverkfall Siles
til viðvörunar. Á sama tíma fóm að
heyrast ýmsar gróusögur um yfirvof-
andi vaídarán, sem nyti stuðnings
bandaríska sendiráðsins og atvinnurek-
enda en þessir aðilar em mjög uggandi
vegna vaxandi hjálparleysis Siles gagn-
vart stöðugt meiri skipulagningu, valdi
og stéttarvitund verkalýðs og bænda.
Uppruni og markmið
herforingjastjórnanna
Skömmu eftir 1960 voru heimsvalda-
14