Vikan - 14.12.1978, Blaðsíða 11

rannsóknarskipin, en þar voru eintómii
karlmenn.
Mér var strax tekinn vari fyrir því að
fara ein út á götu eftir klukkan fimm á
daginn. Á þeim tíma voru aðeins
gleðikonur á ferli og hætta á að ég yrði
meðhöndluð sem slik.
Konur af betri stigum máttu alls ekki
koma nálægt eldhússtörfum, til slíkra verka
höfðu þær þjónustufólk. Heimilistæki voru
þarna óþekkt fyrirbæri. Ég hafði fyrst
tyrkneska konu til að hjálpa mér, en hún
■reyndist illa, vildi helst ekki gera neitt nema
sitja og tala. Síðar fékk ég gríska konu. Hún
talaði hrafl i frönsku og var i alla staði til
fyrirmyndar. Sjálf var hún gift og fimm
barna móðir. Eiginmaðurinn gerði ekkert,
hann sá enga ástæðu til að slíta sér út, úr
því að konan hans hafði þessa ágætu
vinnu! Þetta var algengur hugsunarháttur,
konan vann, en eiginmaðurinn sat á
kaffihúsi allan daginn og ræddi
heimsmálin.
Um tyrkneska handverksmenn
í Istanbul voru bílar, sem störfuðu sem
sambland af strætisvagni og leigubíl. Þeir
söfnuðu saman farþegum og óku svo vissa
leið. Þessir bílar voru með afbrigðum
gamlir og hrörlegir, eins og önnur
almenningsfarartæki í Tyrklandi. Eitt sinn
er ég kom á „stöðina” sá ég hvar
bílstjórinn sat flötum beinum á jörðinni
með hluta af vélinni i fanginu. Hann var að
gera við hana með snærisspotta og batt
hina listilegustu skátahnúta. Er hann sá til
ferða minna flýtti hann sér að skella öllu
saman á sinn stað. Ég var viss um að bíllinn
færi aldrei í gang, en er tilhlýðileg tala
farþega hafði safnast saman í hann, flaug
hann af stað.
í annað skipti bað bílstjórinn mig að
halda í hurðina meðan á akstri stæði, svo
hún dytti ekki af. Ég sat og ríghélt í
hurðina, dauðhrædd um að detta út.
Flugvélarnar, sem notaðar voru í
innanlandsflugi, voru heldur ekki upp á
marga fiska. Eitt sinn þurftum við að milli-
lenda og fengum okkur hressingu í
flugvallarbyggingunni. Er við komum út
aftur var sprungið á einu hjóli vélarinnar.
Viðgerðarmenn sátu með slönguna og
röspuðu hana eins og maður gerði við
hjólhestaslöngurnar í gamla daga. Síðan
var pumpað í hana lofti, og eftir að hjólið
var komið á, var aftur lagt af stað, eins og
ekkert hefði í skorist. Ég var ekkert
tiltakanlega hrædd, því mér hafði lærst að
Tyrkir eru frábærir handverksmenn.
Perú og afkomendur Inkanna
Perú var aftur á móti allt öðruvísi en ég
hafði hugsað mér, en þangað fluttum við
eftir 1 1/2 árs dvöl í Tyrklandi. Og vissulega
var Líma gjörólík Istanbul. Sú menning, er
þarna ríkir er sambland af spænskri
menningu og hinni gömlu menningu
Inkanna. Loftslagið er mun heitara og
hræðilega rakamettað. Vetrartímabilið eru
mánuðirnir júni, júli og ágúst, þá sést ekki
til sólar, grá þoka grúfir yfir öllu, og rakinn
umvefur mann eins og kalt slím. í
september fer svo að hlýna, og þá er
gróðurinn alveg ótrúlega fljótur að taka við
sér. Ég var með jólastjömur i garðinum,
þær urðu hálfur annar metri á hæð og uxu
eins og runnar. Heldur ólíkar þeim
jólastjömum, sem maður reynir að rækta í
pottum hér heima.
Indíánarnir búa við mikla örbirgð og eru
ákaflega hatursfullir í garð útlendinga. Þeir
sem búa í fjöllunum halda árlegan markað í
Líma með varning sinn. Þetta eru
frábærlega listrænar vörur og
litasamsetningin með ólíkindum. Þeir etja
saman litum, sem við mundum aldrei þora
að setja saman, en hafa lag á því að fá út
alveg óvenju fallega heild.
28. júli, en það er þjóðhátíðardagur
Perú, slá þeir upp tjaldbúðum í útjaðri
Líma, fara fylktu liði að styttu Pizarros og
hrækja á hana. Enda var Pizarro sá
Spánverja, er einna vasklegast gekk fram i
að útrýma Inkunum á sínum tíma. Þeir
eiga það líka til að hrækja á eftir
útlendingum yfirleitt. Hermann, sem var
ákaflega ljós yfirlitum, varð oft fyrir þessu.
Ég aftur á móti siður, þar sem ég er dekkri,
og því ekki jafn-auðþekkjanleg sem
útlendingur. Þetta gerðist þó aldrei i sjálfri
höfuðborginni, því þar eru útlendingar
aðalatvinnurekendur og vinnuveitendur
Indíánanna.
Berfættar í jólaboði
Fyrstu jólin okkar í Líma kom systir mín
í heimsókn með ungan son sinn, og við
héldum jól að okkar sið. Á aðfangadags-
kvöld var ég næstum búin að gleyma því
hvar ég var stödd í heiminum, þar til ég
opnaði svaladyrnar og hitasvækjunni sló á
móti mér. í desember er hitinn um 28 stig.
Á jóladag sóttum við messu í norskri
sjómannakirkju, en það er töluvert um
Norðmenn og Svía í Líma. Auk þeirra sótti
þessa messu fjöldi annarra útlendinga, og
mér fannst það mjög hátíðlegt er allir
sungu Heims um ból saman, hver á sínu
máli.
Við fórum í jólaboð til sænsku
ræðismannshjónanna, og heldur fannst
mér nú skrítið að sjá konurnar í léttum
sumarkjólum og berfættar í jólaboði. En
öllu má venjast, eins og bréf það, er
ræðismannshjónin fengu frá börnum
sínum i Svíþjóð sannar. Þau voru alin upp í
Líma, en stunduðu nú framhaldsnám í
heimalandi sínu. Þau kvörtuðu undan því,
að það væri hreint ekkert jólalegt í Svíþjóð,
ekkert nema snjór og ekki einu sinni hægt
að fara á ströndina.
Alda heldur ð Isabellu i fanginu fyrir utan
heimili sitt í Líma.
Þeir innfæddra, sem kaþólskir eru,
snæða fjölskyldukvöldverð á aðfangadags-
kvöld, en fara síðan í geysilanga
hátíðarmessu á miðnætti. Að henni lokinni
fara allir heim og fá sér súkkulaði og kök-
ur. Aðaljólahátíð þeirra er svo á
þrettándanum, en þá eru afhentar
jólagjafir i anda vitringanna þriggja frá
Austurlöndum.
Hagkvæmar trúlofanir
í Líma eru innbrot og aðrir þjófnaðir
afskaplega algengir. Þjófarnir liggja alls
staðar í leyni og fylgjast með hverri
hreyfingu þinni, þó þú sjáir þá aldrei.
Sérstaklega sitja þeir um hús þess fólks, sem
nýflutt er í hverfið. Sænsku
ræðismannshjónin urðu heldur betur fyrir
barðinu á þeim, er þau skruppu eitt sinn í
nokkurra daga páskafrí. Þau skildu húsið
eftir í umsjá vinnukonunnar sinnar, en er
þau komu til baka var vinnukonan horfin
og blátt áfram búið að hreinsa allt út úr
húsinu. Vinnukonan fannst aldrei, en
silfurborðbúnaður þeirra hjóna og nokkuð
af öðrum húsbúnaði tók smám saman að
birtast á fornsölum og öðrum skransölum.
Þar urðu þau að kaupa muni sína aftur á
því verði, er upp var sett. í auðugri
hverfunum er fjöldi lögregluþjóna, sem
gæta eiga húsanna, en sú saga gekk, að
margir þeirra léku þann leik að trúlofast
vinnukonum og hverfa svo á brott með
þær og alla innanstokksmuni við fyrsta
tækifæri.
Einu sinni var brotist inn hjá mér að
nóttu til, þegar ég var ein heima. Ég hrökk
upp við eitthvert þrusk, og svo tók ísabella,
hundurinn minn, að gelta eins og óð væri.
Hún var bara ósköp lítill cocker spaniel, en
raddstyrkur hennar var aldeilis ótrúlegur.
Fólk er ákaflega hrætt við hunda, því
50. tbl. Vikan II