Vikan - 28.02.1980, Blaðsíða 7

Viðtal Vikunnar
ÞAÐ EROFT
STORMAr
. SAMT
I LUKKU-
POTTINUM
Það hefur staðið mikill styr um Jón G. Sólnes að
undanförnu. Enda ekki skrýtið. Maðurinn hefur
ekki alltaf farið troðnar slóðir á löngum starfsferli
sem bæjarfulltrúi og forseti bæjarstjórnar á
Akureyri í fjöldamörg ár, bankastjóri og þing-
maður svo eitthvað sé nefnt. Mest hefur Jón G.
Sólnes þó verið á vörum fólks vegna starfa sinna
sem formaður Kröflunefndar en þar hafa ýmsir
hlutir blandast, allt frá símareikningum til
jarðhræringa, og yfirleitt hefur Jóni veríð kennt
um. Það er ekki ætlun okkar að ræða þau mál við
Jón, um þá hluti verður fólk að lesa annars
staðar. í staðinn ætlum við að reyna að kynnast
manninum Jóni G. Sólnes sem byrjaði á
botninum og hófst til æðstu metorða. Hann er
„self-made" maður eins og sagt er á útlensku og
slíkum mönnum fer ört fækkandi.
Jón G. Sólnes, sem verður sjötugur á þessu ári,
er kvæntur Ingu Pálsdóttur og eiga þau fimm
börn.
6 Vikan 9. tbl
Það er altalað að Akureyringar séu
stórir upp á sig og taki aðkomumönnum
illa. Einhver sagði að Akureyri væri
afskaplega fallegur og hreinlegur bær og
þar væri eflaust gott að búa ef Akureyr-
ingar væru ekki að flækjast þar fyrir.
Hvað sem rétt er í þessu þá fer ekki hjá
því að maðurinn sem situr gegnt okkur í
stórri skrifstofu á efstu hæð Lands-
bankahússins á Akureyri. þar sem hann
hefur starfað i hálfa öld. hefur verið
oddviti þessa fólks i fjöldamörg ár. Ef
Akureyringar eru stórir upp á sig.
hvernig er þá foringi þeirra. sá stærsti,
Jón G. Sólnes?
— Ég held að það sé misskilningur að
við Akureyringar séum stórir upp á
okkur, við erum kannski seinteknir en
gott fólk og ekki montnir. En að segja að
ég sé sá stærsti hér — það er af og frá.
Ég er nú ekki stærri en það að nú er búið
að kasta mér út úr pólitík fyrir fullt og
allt. Það er nú meiri stærðin! En það
liggur i augum uppi að því hljóta að
fylgja nokkur áhrif að fást við banka-
starfsemi og þannig hef ég haft áhrif.
— Ertu endanlega hættur í pólitík?
— Þegar úrslit siðustu alþingis
kosninga lágu fyrir þá skrifaði ég í
dagbókina ntina að nú væri pólitískum
ferli rninum lokið. Það stendur. Annars
skil ég ekkert i þvi að þið skulið vera að
hafa við mig viðtal. Það er búið að kasta
mér út úr öllu og get varla talist
merkilegur lengur.
— Það stendur nú sanit að þú ert
„self-made” maður og gætir e.t.v. gefið
ungu fólki einhver ráð um hvernig eigi
að koma sér áfram. ekki satt?
— Fóstri minn. Július Sigurðsson.
sem var bankastjóri i Landsbankanum
þegar ég byrjaði að vinna hér lét mig
lesa mikið og hvatti mig mjög til að afla
mér aukinnar þekkingar. Hann lét mig
lesa mikið i bókum og timaritum um
efni sem snertu peninga og bankamál. í
því sambandi minnist ég þess að ég
grautaði m.a. heilmikiö i bók sem nefnist
„Hages Haandbog om Handels- og
Bankvidenskab" og var heljarmikill
doðrantur. Ég hafði ekki efni á lang-
skólanámi þar sem ég ól ; upp á fátæku
sjómannsheimili og byrjaði snemma að
vinna i Landsbankanum hjá Júliusi. En
ég vann mikið og las mikið og þannig
komst ég áfram. En þaðer ekki hægt að
ráðleggja ungu fólki i dag að fara þá leið
þvi tínú slikra tækifæra er liðinn og
kemur aldrei aftur. Sérhæfingin er orðin
svo mikil — þvi miður. Ungum
mönnum get ég ekki gefið annað ráð en
að fara i skóla. samkeppnin er svo hörð
og kröfurnar svo niiklar að ntenn geta
ekki vænst þess að komast áfram í lifinu
eins og það er kallað án menntunar. 1
dager það vísasti vegurinn til frama.
Það er bara verst hvað merintakerfið
hjá okkur er komið út í miklar ógöngur.
það er orðið allt of flókið og margbrotið.
Það er hrein vitleysa að vera að byggja
fjölbrautaskóla í hverju krummaskuði
og ef þróunin heldur áfrarn eins og hún
hefur verið undanfarin ár þá kemur að
þvi að samanlagðar þjóðartekjur okkar
hrökkva ekki fyrir þessu kerfi öllu. Ég
þekki nú ekki allt of vel til skólakerfisins
en mér er sagt að úrvalsmenn eigi ekkert
allt of gott með að njóta sín i skóla-
stoi'nunum nú til dags. Ég held að það
besta sem viðgerðum núna væri að loka
öllum æðri menntastofnunum i svo sem
3 ár og athuga hvort ekki væri hægt að
drepa mesta námsleiðann með því.
Þannig myndum við ná vápnum okkar
aftur svo notað sé orðfæri vinar mins
Sverris Hermannssonar alþingismanns.
A honum hef ég mikla trú og að minu
viti er hann líklegastur af núverandi
þingliði Sjálfstæðisflokksins til að veita
flokknum þá forystu sem honum er svo
nauðsynleg.
Ég var í Gagnfræðaskólanum hér á
Akureyri sem þá var eini gagnfræða
skólinn utan Reykjavikur. Hingaðkomu
unglingar hvaðanæva af landinu. sumt
krakkar sem aðeins höfðu notið
farkennslu i 3-4 vikur á vetri. en þetta
fólk kom til að læra. gleypti i sig allt og
kunni allt. Nú er námsleiðinn ulla að
drepa og árangurinn af hinni löngu og
kostnaðarsömu skólagöngu vafasamur
svo ekki sé meira sagt. Mér hafa tjáð
aðilar. sem ég veit að hafa góða innsýn i
þessi mál. að grunnurinn sem stúdents-
próf nú byggist á sé miklu slakari en ;
gerðist hér áður fyrr og þvi komi nienn
mun verr undirbúnir til náms i háskóla
en áður var. Einnig er öruggt að við
erum búnir að þenja háskólann allt of ;
mikið út. kennslugreinarnar eru allt of
margar og sumar hverjar óþarfar. Hins
vegar er sjálfsagt að efla og treysta
kennslu i þeim grcinum sem standa i
nánu santþandi við höfuðatvinnuvegi
þjóðarinnar og síaukin visindaleg
rannsóknarstarfscmi er nauðsynleg.
Þannig finnst mér þclla vera með skóla-
málin.
Og svo eru það heilbrigðismálin. ekki
er það betra þar. Heilbrigðismálabáknið
er orðið svo yfirgripsmikið og kerfis-
bundið að viö getum lítið gert. Öll ertim
við sammála um jiá þjónustu sem veitt
er á sjúkrahúsum og leggjum til hliðar
peninga af fjárlögum til þeirra hluta.
En það fer líkt og í sögunni um apann og
ostbitann. peningarnir fara að stórum
hluta i skriffinnsku og skýrslugerð.
— Hvernig er sagan um apann og
ostbitann?
— Hefurðu ekki heyrt hana? Það var
þannig að tvær mýs voru ekki ásáttar
um skiptingu á osthita og náðu þvi i apa
sem átti að vera æðri vera og báðu hann
að skipta bitanum jafnt. Apinn beit
ostinn í tvennt en þá var annar bitinn
stærri. Apinn beil fw aftur i Itann en þá
varð hinn bitinn stærri. Þannig gekk
þetta þangað til apinn var búinn mcð
bæði stykkin og ekkert var eflir handa
músunum. Þctta er góð dæmisaga og
sýnir vel hvernig yfirbyggingin er orðin
hérá landi. Viðerum öll sammála um að
vera með sjúkrahús og að sjúklingunum
eigi að liða sem best. en það er miðstýr-
ingin og allt skriffinnskubáknið sem
henni fylgir sem allt er aðdrepa hérna.
— Þú vilt náttúrlega hafa allt frjálst?
— Já. ég er mikill aðdáandi hins
frjálsa kapitalisma. Ég lel nefnilega að
það að afla peninga og skapa fjármagn
sé alveg sambærilegt við starf bóndans
og sáðmannsins sem fer út á akurinn og
ræktar. í mínum augum eru þetta
hliðstæður.
„Að mínu viti er Sverrir
Hermannsson líklegastur af
núverandi þingliði Sjálfstæðis-
flokksins til að veita flokknum þá
forystu sem honum er svo
nauðsynleg/'
9. tbl. Vikan 7