Vikan - 19.12.1957, Blaðsíða 47

INNRÁSIN FRÁ MARZ
Framhald af bls. 7
þutu tveir eða þrír fram úr
honum! Bílstjórarnir kölluðu
hver til annars: „Innrás! Inn-
rás!“
Kaldhæðni forlaganna má það
kallast, að rólegasta fólkið í
öllum Bandaríkjunum var ein-
mitt það sem eiginlega hefði
átt að vera hræddast. Hér er
átt við hjónin á bænum þar
sem geimfar Marzbúa átti að
hafa lent. Bóndinn var sofn-
aður þegar konan hans settist
við útvarpstækið og heyrði til-
kýnninguna um ,,innrásina“.
Hún vakti bónda sinn og hann
smeygði sér í buxur og gekk
út á hlað til þess að svipast
um.
„Þvættingur," sagði hann.
Og svo fóru hjónin að sofa.
Þegar fregnir fóru að berast
af viðbrögðum hlustenda, urðu
forstöðumenn Columbia út-
varpsfélagsins, sem útvarpað
hafði þættinum, skelfingu lostn-
ir.
Klukkan tíu um kvöldið var
áætlað, að þátturinn hefði þá
þegar kostað að minnsta kosti
tuttugu manns lífið. Þegar
Welles yfirgaf útvarpsstöðina,
og áður en hann komst að því
að slysafréttimar voru stór-
ýktar, var hann farinn að líta
á sjálfan sig sem einskonar
fjöldamorðingja. En þegar
menn tóku að stillast, kom á
daginn, að enginn hafði til
allrar hamingju farist í ringul-
reiðinni og furðufáir meiðst.
Þó fór svo, að fjöldi manna
krafðist bóta af útvarpsfélag-
inu fyrir líkamlegt og andlegt
heilsutjón vegna „innrásarinn-
ar“. Samtals námu bótakröf-
urnar á sjöttu milljón króna!
Upphæðin hefði eflaust orðið
hærri, ef mörg fómardýranna
liefðu ekki verið feimin við að
játa, hvemig þau höfðu látið
gabba sig.
Engum, sem bótakröfu gerði,
tókst þó að sanna sekt Welles
og útvarpsfélagsins. Aðeins
einn maður fékk það sem hann
bað um. Hann skrifaði félaginu:
„Mér fannst ráðlegast ;áð
hypja mig að heiman. Svo, að
ég keypti mér farmiða með
járnbrautarlest fyrir þrjá doll-
ara og tuttugu cent. Þegar ég
var kominn sextíu mílur frá
heimili mínu uppgötvaði ég,
að þetta var bara leikur. Viljið
þið nú vera svo vænir að senda
mér eitt par af svörtum skóm,
númer 44?“
Welles sá svo um, að maður-
inn fékk skóna.
Frá lögfræðilegu sjónarmiði
var erfitt að klekkja á Welles
fyrir þátt hans. Við lestur dag-
skrár hafði skýrt verið tekið
fram, að þátturinn væri byggð-
ur á skáldsögu; og þrisvar
sinnum meðan á flutningi hans
stóð voru samskonar tilkynn-
ingar lesnar.
En þótt fórnarlömbin fengju
enga umbun hjá dómstólunum,
mega viðbrögð blaðanna hafa
orðið þeim nokkur huggun.
Þetta var frétt ársins og í rit-
stjórnargreinum sínum réðust
velflest blöðin harkalega á
Welles fyrir að gera drjúgan
hluta þjóðarinnar hálfsturlað-
an af hræðslu.
Talsverðar deilur risu um
það í blöðunum, hvað valdið
hefði hinum fáráðlegu við-
brögðum almennings. Hvers-
vegna í ósköpunum höfðu þús-
undir manna reynst svona auð-
trúa?
Margar getgátur komu fram.
Kunnur smádálkahöfundur
rakti orsökina til hinnar „ó-
trúlegu heimsku“ fórnar-
lambanna. Republikanar vildu
sumir hverjir kenna því um,
hve menn væru orðnir tauga-
veiklaðir undir stjórn Roose-
velts. Sálfræðingur einn þóttist
finna meinsemdina í „hinu kyn-
ferðislega ástandi þjóðarinn-
ar.“ Kollega hans gekk feti
framar og sló því föstu, að
fórnarlömbin væru sennileg-
ast flest eða öll snælduvitlaus!
En kommúnistablaðið Daily
Worker taldi ástæðuna almenn-
an stríðsótta, enda gerðist
þetta eimun 35 dögum eftir hina
alræmdu Miinchenráðstefnu.
Orson Welles þóttist sjálfur
geta skýrt fyrirbærið. I fyrsta
lagi,'sagði hann, hafa margir
það á tilfinningunni, að þeir
séu ekki einir, að úti í geimn-
um hrærist líka einhverskonar
verur. 1 öðru lagi kenndi Welles
því um, að Bandaríkjamenn 20.
aldarinnar væru kjarkminni en
forfeður þeirra, enda væru nú
barnaæfintýrin gömlu og hroða-
legu úr tízku. í gamla daga,
ságði Welles, kynntust börnin
álfum og ófreskjum í sögum
sínum. Nú kannast enginn við
álfa og ófreskjur — og þess-
vegna varð fólk svona hrætt.
Því er við að bæta, að þáttur
Welles var snilldarlega saminn
og fluttur. Um það voru allir
sammála. Innrásarsagan var
sögð í „fréttaformi", eins og
þulirnir væru að lýsa raun-
verulegum atburði.
Að lokum er þess að geta, að
það fyrntist fljótt yfir þetta.
Orson Welles varð að sjálfsögðu
frægur um öll Bandaríkin; þetta
varð upphaf listferils hans.
En kannski hefur hann grætt
mest á þessu náunginn, sem
skömmu eftir flutning þáttar-
ins skrifaði Welles og útvarps-
félaginu: „Jú, það var hálf-
gerður beygur í mér meðan á
flutningnum stóð. En ég tók
þessu með karlmennsku, enda
vissi ég, að hvort sem þetta
væri satt eða logið, mundi það
stytta líf tengdamömmu um að
minnsta kosti tíu ár.“
— AL SILVERMAN
BREFASAMB ÖND
Birting á nafni, aldri og heimilis-
fangi kostar 5 krónur.
Miss Margaret Hattrick, 16 Craig-
ton Road, Milngavie, Dun Barton-
shire, Scotland, Miss Wendy Henn-
essy, Mayfield Hostel, Arbroath Road,
Dundee, Angus, Scotland, Mr. David
Mc Dade, Creca Camp, Block Gis.,
Chapelcross, Annan, Dumfrieshire,
Scotland. — Aðalgeir Egilsson, Máná
og Baldur Bjartmarsson, Sandhólum
(við stúlkur), Tjörnesi. — Kristjana
Baldursdóttir, Ásta N. Magnúsdótt-
ir, Vilborg Þórisdóttir, Alma Einars-
dóttir, (við pilta eða stúlkur 15
—18 ára), allar á Alþýðuskólan-
um á Eiðum, S.-Múlasýslu. —
Erla B. Karlsdóttir (við pilta 16—18
ára), Háaholti 15 og Bjarnfríður
Haraldsdóttir (við pilta 17—19 ára),
Mánabraut 9, báðar á Akranesi —
Elísabet Ásmundsdóttir, Guðrún
Jónasdóttir, Auður Auðunsdóttir,
Guðrún Einarsdóttir, Gréta Tryggva-
dóttir, Sigríður Tómasdóttir, Sigrið-
ur Jónsdóttir (við pilta 18—25 ára),
allar í eldhúsinu á Skógaskóla, A-
Eyjaf jöllum, Rang. — Jón Stein-
þorsson (17 ára), Haukur íngólfsson
(við stúlkur 17—19 ára), og Gísli
Kristjánsson (við stúlkur 16—17
ára), allir á Hofsósi. — Þórður L.
Ólafsson (-Við stúlku 17—19 ára),
Hvanneyri, Borgarfirði. — Stefán
Eyjólfsson, Jónas Jónsson 'og Krist-
ján J. Jóhannesson (við stúlkur 17
—20 ára), allir á Bsendaskólanum á
Hvanneyri. — Lilja Halldórsdóttir og
Áslaug Árnadóttir (við pilta eða
stúlkur 19—24 ára), báðar á Nes-
vegi 57, Rvík — Hermann Þ. Guð-
mundsson (við konu 30—47 ára),
Bergstöðum, Bíldudal. — Engilbert
Kolbeinsson (við stúlkur 16—19 ára),
Auðnum, Vatnsleysuströnd, Gull. -—
Ragnheiður Júlíusdóttir, Skogn-
folkehogskule, Nord-Ttronderlag,
Norge, og Björg Okstad, Skogn-
folkehogskule, Nord-Tronderlag,
Norge (báðar við pilta 18—20 ára),
skrifa báðar á íslenzku. •.
Svör við VEIZTL
á blaðsíðu 7.
Landafrœði:
1. Níl, Missisippi (ásamt Missouri) og
Amazonfljót.
2. 71%.
3. Belgíska Kongo, Borneo, Brazilía,
Columbía, Ecuador, Franska Kongó,
Kenya, Somaliland, Sumatra og Ug-
anda.
Ópera:
4. La Boheme.
5. Lucia di Lammermoor.
6. Otello.
7. a) Tannháuser b) Parsifal c) Lohen-
grin.
8. a) Rænda brúðurin b) Salome c) Meist-
arasöngvararnir d) Aida (líka til i
Brottnámið úr kvennabúrinu) e) La
Gioconda.
Goöafrœði:
9. Agamemnon.
10. Örlaganornirnar.
11. Þór.
12. Ragnarök.
13. a) Tý (Týsdagur), b) Óðni (Óðinsdag-
ur), c) Þór (Þórsdagur) d) Freyju
(Freyjudagur) e) Saturnusi.
Saga:
14. Það hratt af stað borgarastyrjöldinni.
15. a) Loðvíks 13. b) Viktoríu drottningar
c) Elizabetar I. d) Katrínar II. e)
Hinriks 8.
16. Púnversku styrjaldirnar.
17. Aþenu.
18. Spörtu. Listir:
19. a) Grikkir sigruðu Persa. 23. Michelangelo.
b) Norðmenn sigruðu Englend- 24. a) Hans Holbein b) Albrecht
inSa- Dúrer c) Manet d) Georges
c) Englendingar og Austurríkis- Seurat e) Filippo Lippi f) Rem-
menn sigruðu Frakka og brandt g) Gunnlaug Scheving
h) Mareel Duchamp i) Michel-
angelo j) Daumier k) Velasqýez
1) Rembrandt.
Bavara.
d) Rússar sigruðu Svía.
e) Englendingar og Hollending-
ar sigruðu Frakka.
f) Þjóðverjar sigruðu Frakka. Klassísk tónlist:
g) Kristnir menn sigruðu Tyrki. 25. Níu.
20. Domremy. 26. Þeirri niundu.
21. Karl 7. 27. Sinfoni pastoral.
22. Oreans. 28. Sú þriðja — Eroicá^sinfó.-.ian.
VIKAN
47