Vikan - 19.12.1957, Blaðsíða 9

Hann fékk ekki frekar að hvíla í friði í gröf sinni en hann
fékk að dafna og þrozkas! í friði í lifenda lífi
kennd þýzka og vildi helzt að frönsku
barnfóstrumar væru sendar heim til
Parísar. Því fékk hann þó ekki ráðið, þar
sem móðir drengsins lýsti því yfir í bréfi
að sonur hennar væri „enn of ungur til að
vera algerlega látinn í hendur ókunnugra."
Þýzku kennararnir, sem höfðu tekizt á
hendur að ræna prinsinn móðurmáli sínu,
áttu ekki létt verk fyrir höndum, því
drengurinn þoldi illa þvinganirnar, sem
hann var nú beittur, og brátt kom upp í
honum stífni, sem gekk taugaveiklun næst.
Stundum var ekki hægt að toga út úr hon-
um eitt einasta orð, og stundum gerði hann
uppreisn gegn kennurum sínum með því
að fleygja sér í reiði á gólfið og liggja þar
algerlega hreyfingarlaus, þangað til hann
var tekinn upp og settur á stól.
Á fyrstu æskuárum sínum hafði hann
verið glaður og kátur, en nú varð hann
brátt kuldalegur í fasi og dulur og sýndi
ekki merki um nokkrar tilfinningar. Það
kom þó í ljós að hann var undir niðri til-
finninganæmur, ef hann sá farið illa með
skepnur. Þá kom hann upp um sitt rétta
hjartalag og átti það til að gráta sárt.
Konungurinn af Róm eða prinsinn af
Parma, eins og hann hét nú, olli ríkis-
kanslaranum meiri erfiðleikum en búast
mátti við af dreng á hans aldri. Því hefur
verið haldið fram að Metternich hafi oft-
ar en einu sinni látið sér koma til hugar
að ryðja honum blátt áfram úr vegi. Eink-
um eftir að lokkur úr hári barnsins hafði
næstum haft stórpólitískar afleiðingar fyr-
ir austurríska keisaraveldið.
Árið 1816 fengu ensku liðsforingjarnir
á eyjunni St. Helenu veður af því að Napo-
leon hefði fengið lokk úr hári sonar síns
með garðyrkjumanni frá austurrísku hirð-
inni. Þetta varð til þess%að send var orð-
sending frá Englandi og nokkrum fleiri
löndum til Vínarborgar, þar sem spurt var
hversu mikil vinsemd ríkti eiginlega bak
við tjöldin í Austurríki í garð hins hataða
keisara á St. Helenu. Metternich varð al-
veg æfur yfir að vera þannig gerður tor-
tryggilegur í augum Evrópuríkjanna og
lét rannsaka málið.
Það kom í ljós að lokkurinn var kominn
frá franskri barnfóstru konungsins af
Róm, sem hafði innilega samúð bæði með
barninu og Napoleon. Hún hafði því sent
syni sínum, sem var herbergisþjónn hjá
Napoleon, lokkinn með fyrrnefndum garð-
yrkjumanni. Napoleon hafði orðið svo
glaður við gjöfina, að hann talaði um þetta
við frönsku liðsforingjana, sem hann var
þó ekki vanur að gera að trúnaðarmönn-
um sínum.
Þetta hafði þær afleiðingar að keisarinn
missti herbergisþjóninn og Metternich
kom því loks til leiðar að drengurin fékk
þýzkar barnfóstrur í stað hinna frönsku.
I
TÓBAKS VÍSUR
eftir Hallgrím Pétursson
NEFTÖBAK
Tóbak nef neyðir,
náttúru eyðir,
upp augun breiðir,
út hrákann leiðir,
minnisafl meiðir,
máttleysi greiðir
og yfirlit eyðir.
PlPUTÖBAK
Tóbak róm ræmir,
remmu framkvæmir,
tungu vel tæmir,
tár af augum flæmir,
háls með hósta væmir,
heilann fordæmir
og andlit afskræmir.
TUGGUTÖBAK
Tóbak góm grætir,
gólf tíðum vætir
veizlu vel bætir,
vessann upprætir,
kappa oft kætir,
komendum mætir,
amann uppbætir.
Tóbakið hreint,
fæ gjörla ég greint,
gjörir höfðinu létta,
skerpir vel sýn,
svefnbót er fín,
sorg hugans dvín,
sannprófað hef ég.
Napoleon dreymdi stóra drauma varðandi fram-
tíð drengsins og gaf honum nafnbótina konung-
urinn af Róm
Það hafði nefnilega komið í ljós, að þó
drengurinn minntist aldrei á föður sinn
við kennara sína, töluðu barnfóstrurnar
varla um annað en hann. Metternich var
þeirrar skoðunar að líta bæri á Napoleon
eins og hann væri þegar látinn, og að
sonur hans ætti ekki einu sinni að vita
neitt um hann. Drengurinn mátti ekki
undir neinum kringumstæðum líta á föður
sinn sem hetju, heldur yrði hann að sjá
hann með augum austurrísks prins og líta
á hann sem fjandmann föðurlands síns og
hættulegan almennu öryggi.
Drengurinn nefndi því föður sinn næst-
um aldrei á nafn. En nokkur samtöl, sem
hann byrjaði eins og af tilviljun við kenn-
ara sína, sýna að í hugarfylgsnum sínum
minntist hann föðurins og hugsaði mikið
um hann.
Hann varð snemma þögull og fáskiptinn
drengur, en átti það jafnframt til að vera
orðheppinn og dálítið kaldranalegur í svör-
um, eins og þegar liðsforingi einn stakk
upp á því að hann riði ljóni einu í dýra-
garðinum í Vínarborg. Þá svaraði hann:
„Já, farið þér á bak fyrst, svo skal ég setj-
ast fyrir aftan yður.“
Árið 1818 steig Metternich skrefi lengra
í þeirri viðleitni sinni að þurrka Napoleon
út úr vitund fólksins. Honum hafði með
slægð tekzt að fá herragarðinn Reichstadt
gerðan að hertogadæmi, og síðan lækkaði
hann franska keisarasoninn í tign með því
að útnefna hann hertoga af Reichstadt.
Það nafn skyldi hann nú bera þaðan í frá.
1 útnefningarskjalinu var konungurinn af
Róm aðeins kallaður sonur Maríu Lovísu
Framhald á blaðsiðu 43.
VIKAN
9