Heima er bezt - 01.12.1968, Blaðsíða 25

postillu um nær því hálfrar aldar skeið og var því efnið
mjög kunnugt. — Hann las með sérstöku lestrarlagi, svo
að lesturinn var frekar sem ræða en venjulegur lestur.
Þetta átti vel við hina alvöruþrungnu hrynjandi mælsku
höfundar.
Ég man ákaflega vel eftir þessum helgu morgun-
stundum á jóladagsmorgnana, en erfitt er að lýsa þeim
hughrifum, eða hátíðlegu hrifningu, sem settu svip sinn
á þessa heilögu morgunstund.
Mamma sá um að vekja alla, en enginn fór strax á
fætur, nema hún ein. — Við vissum það krakkarnir að
enginn mátti sofna undir húslestrinum á jóladagsmorg-
uninn. — Ég held, að ég hafi jafnvel haldið að slíkt væri
talið til syndar. — Ilmurinn frá súkkulaði pottinum lá
í loftinu og jók á hátíðleikann. Tilhlökkun og hátíð-
lega andakt blandaðist saman þessa hátíðlegu morgun-
stund. En að halda sér vakandi, það var þrautin þyngri.
Það er erfitt að lýsa þessari hátíðlegu morgunstund,
svo að þeir, sem aldrei fá notið hennar fái einhvern
eim af þeirri hrifningu, sem henni fylgdi og gagntók
alla viðstadda. Sætur svefn morgunstundarinnar yfir-
bugaði næstum skyldutilfinninguna og hátíðleikann. —
Hrynjandi lestursins og angandi súkkulaði ilmurinn,
rann saman í eitt.
Óttinn við að sofna undir lestrinum, var sterkasta
aflið til að halda manni vakandi, en þó náði svefninn
stundum völdum í nokkur augnablik, en strax hrökk
maður upp aftur. Þeir, sem hafa reynt það, hve svefn-
inn er sætur, ef maður ætlar sér að halda sér vakandi
í rúminu að morgni dags, skilja þetta vel. — En þessi
morgunstund getur ekki gleymst þeim, sem hennar hef-
ur notið. Prédikunin sjálf, í sambandi við jóla-guð-
spjallið er í húslestrarbók Jóns Vídalíns laus við alla
jólahrifningu eða jólagleði í sambandi við boðskap
englanna. En það hafði engin áhrif á mig. Ég held að
ég hefði verið jafn hrifinn af morgunstundinni, og
hennar dulúðugu áhrifum, þótt lesturinn hefði verið
fluttur á latínu. Það var ekki orðið, sem hreif mig,
heldur hin dularfulla stemmning morgunstundarinnar.
Ég minnist þess ekki að hafa orðið fyrir slíkri hrifn-
ingu nokkurn tíma síðar.
Svona var það jafnan á mínum fyrstu bernskuárum
við húslesturinn á jóladagsmorguninn, og inn í þessar
minningar mínar blandast enn súkkulaði ilmur og hreim-
ur frá lestrinum. Þetta voru dýrmæt augnablik, sem
ekki gleymast í önnum hversdagslífsins.
3. JÓLAMINNINGAR SKÁLDA OG
ANNARRA ANDANS MANNA.
Margir andans menn og skáld hafa á efri árum sín-
um ritað endurminningar sínar og dregið upp litríkar
myndir af sínum bernsku-jólum.
-------Fyrir rösklega hálfri öld var frú Ingunn á
Kornsá í Vatnsdal beðin að halda ræðu á samkomu í
Vatnsdal um jólaleytið, sem haldin var til fjársöfnunar
fyrir sjóð, sem nefndur var Barnasjóður Vatnsdælinga.
Hún ræddi þar um, hve dýrmætar væru fagrar jóla-
minningar frá bernskuárunum, þegar út í lífsbaráttuna
væri komið, með sínum sorga- og gleðistundum. Nefndi
hún tvö þekkt skáld, sem hún taldi að hefðu lýst þessu
bezt í Ijóðum sínum, en það voru skáldin Guðmundur
Guðmundsson, sem oft var nefndur skólaskáld og
Matthías Jochumsson.
Frú Ingunn var stórgáfuð kona og vel metin og
ræddi hún þessi mál af glöggskyggni og skilningi. Hún
sagði þá meðal annars þetta:
„Það, sem ég legg mesta áherzlu á og hygg að hjálpi
manni bezt í lífsbaráttunni, er að eiga góðar minning-
ar frá bernskuárunum. Það hefur líklega meira að segja
en flestir halda.“
Síðan segir hún í sama erindi:
„Enginn finnst mér lýsa betur endurminningum sín-
um og áhrifum æskuheimilisins en Guðmundur Guð-
mundsson skáld.“ — Og síðar segir hún: „Ég ætla því
að lesa hér eftir hann kvæði, sem útskýrir mínar hug-
myndir um minningar að heiman, af því að ég á engin
orð eins góð og falleg og hann hefur á valdi sínu.“
Síðan las frúin upp kvæði, sem lýsir vel minningum
skáldsins um jólaminningar.
í kvæðinu lýsir skáldið fyrst áhrifum í skrautlegri
kirkju, er skáldið sótti á jólunum í fjarlægri borg. En
er hugur hans hefur um stund dvalið við ljósadýrð og
skraut kirkjunnar, þá leitar hugurinn heim í íslenzka
kotbæinn, og jólaminningarnar streyma fram í hugann
í fögru ljóði, sem lýsir jóla-undirbúningi í litlu baðstof-
unni heima.
í kvæðinu lýsir hann fyrst hinni skrautlegu, ljósum
skrýddu kirkju. — Þar segir svo:
Á bláhvolfi kirkjunnar gullstjörnur glitra
og geislar í kristöllum brotna og titra —
í gljáfægðum ljóskrónum glitbrigðin ljóma,
og gleðiblær leikur um organsins hljóma,
og hreimfagran óminn um hátíða-söng
ber hátt yfir mannfjöldans þröng.
Með róðukross gullinn á rauðu skrúði
við rósflosi dýrmætu altarið glæst,
hann stendur í kórstúku, klerkurinn prúði,
þar kristmyndin Ijómar á stafninum hæst.
Og tónbylgjan hefur, há og löng
til himins jólanna dýrðarsöng.
Dýrð! Dýrð!
á samróma tungum
í samhljómi þungum
er sungin og skýrð.
Allt er skraut og skart,
allt er skínandi bjart. —
Allt hljómar um guðs frið og heilaga dýrð.
Heima er bezt 425