Heima er bezt - 01.09.1998, Síða 6

Ætt og uppruni
Foreldrar mínir voru Eyfirðing-
ar og fluttu hingað að Egilsá frá
Efri Rauðalæk á Þelamörk, vorið
1905. Reiddi móðir mín Freyju
Ólafsdóttur frændkonu mína og
fóstursystur í kjöltu sér, þá sex ára
bam og mig undir belti, líklega
hálfgerðan frosk á því tímaskeiði.
Faðir minn, Friðfinnur, var
fæddur að Sörlatungu í Hörgárdal
20. apríl 1858. Faðir hans var Jó-
hann Jónsson, Jónssonar bónda að
Naustum við Akureyri, Bene-
diktssonar. I ættum Skagfirðinga
eftir Pétur Zhopaníasson er föður-
ætt mín skakkt rakin. Þar er Jón
langafi minn sagður Sigmunds-
son. En svo vel vill til að ég á ætt-
artölu þessa langafa míns eftir Torfa Sveinsson á Klúk-
um, samda 1832 og birta í bók minni „Örlög og ævintýri“
Il.bd. bls. 87-95. Bróðir Jóns á Naustum var Þorvaldur
Jónsson bóndi Stóra-Eyrarlandi og áttu þeir sína systur-
ina hvor, hét kona Þorvaldar Margrét Jónsdóttir, en Krist-
björg kona Jóns. Þorvaldur á Eyrarlandi var föðurfaðir
Jóhanns bónda á Lýtingsstöðum, móðurföður dr. Brodda
Jóhannessonar og Jóhanns bónda á Silfrastöðum.
Föðurmóðir mín var Friðfinna Friðfinnsdóttir bónda að
Espihóli, Grímssonar græðara. Kona Gríms var Sigurlaug
Jósepsdóttir (Bama-Jóseps), Tómassonar í Hvassafelli.
Fyrri kona Jóseps og móðir Sigurlaugar, var Ingibjörg
Hallgrímsdóttir smiðs og skurðlistamanns og systir Þor-
láks í Skriðu í Hörgárdal. ( Sjá Örlög eg ævintýri I. bd.)
Móðir mín, Kristín Guðmundsdóttir, var fædd 4. mars
1873, að Nýjabæ í Hörgárdal (nú í eyði). Móðurfaðir
minn Guðmundur, var fæddur 1848. Móðir hans var
Helga Gísladóttir bónda að Hofi í Hörgárdal, Halldórs-
sonar frá Hrísum í Svarfaðardal. Bræður Gísla voru Þor-
leifúr bóndi í Pálmholti og Sveinn bóndi í Skarði í Siglu-
firði. Helga Gísladóttir bjó lengst að Myrká og oft kennd
til þess bæjar, bjó þar til hárrar elli. Hún var þrígift, lifði
menn sína alla og bætti börnum í bú milli manna. Heimil-
ishættir Myrkárfólks voru með talsvert öðrum hætti en
almennt gerðist á þeirri tíð. Um hana og Guðmund afa
minn er sérstakur þáttur í Örlögum og ævintýrum, I.bd.
Móðurmóðir mín og kona Guðmundar var Lilja Gunn-
laugsdóttir frá Nýjabæ, Gunnlaugssonar bónda Féeggs-
stöðum í Barkárdal Ey., Magnússonar. Kona Féeggja-
staða-Gunnlaugs var Guðrún Grímólfsdóttir dótturdóttir
Bjama Rafnssonar (hins gamla) á Skjaldarstöðum.
„Bjarni náði 97 ára aldri og sló á öðru hné sínu síðasta
sumar,“ segir Espólin í ættartölum sínum.
Þau Guðrún og Gunnlaugur fluttu til búskapar að
Féeggsstöðum vorið 1785. Samkvæmt munnmælum var
þá bústofn þeirra sem hér segir:
Ein kvíga komin að burði, fjórar ær, hrútur veturgamall
og eitt hross.
Á þessum bæ bjuggu þau hjón tuttugu og sex ár, áttu
saman tuttugu börn og Guðrún eitt fýrir hjónaband. Árið
1800 er Gunnlaugur orðinn tíundar- hæsti bóndinn í
Skriðuhreppi. Frá þessu ásamt fleiru er nánar greint í
bókunum Örlög og ævintýri I. og II bd.
Þegar foreldrar mínir fluttu að Egilsá vorið 1905 var
allt hér í niðurníðslu, bæði tún og hús, svo að strax varð
að hefjast handa við umbætur eftir því sem lítil efni
leyfðu og kom sér þá vel að faðir minn var talsvert hagur,
smíðaði flest eða allt sem heimilið þurfti, enda sjálfs-
þurftar búskapur stundaður á þeirri tíð, eftir því sem
frekast varð við komið. Baðstofuna endurbyggði hann á
næsta eða þamæsta ári.
Það var því enginn hallarbragur á þeirri baðstofu sem
Kristín Guðmundsdóttir bjó í, þegar hún kenndi sér jóð-
sóttar 9. des. 1905. Hríð var á og hafði Jóhannes (síðar
bóndi í Grundarkoti) sonur Bjarna bónda í Borgargerði
verið fenginn til að sækja ljósmóðurina Guðrúnu Þorkels-
dóttur á Þorleifsstöðum. Guðrún var skörungskona, bæði
nærkona og hjúkrunarkona sveitarinnar um langt skeið.
Brutust þau Jóhannes hingað frameftir yfir vatnsföll, ftill
af krapi í allvondri hríð. En strákur sá, er getinn var í
eyfirskum byggðum og hingað til hafði alið aldur sinn á
hlýjum og notalegum stað, þráaðist við að koma út í
heiminn við þvílíkar aðstæður og ekkert gekk. Sitjandi
fæðing er víst til, og er mér sagt, að loks væri það ráð
tekið. Tók faðir minn móður mína á kné sér og greiddist
þá loks hagurinn með mikilli þraut, og grettur og rauð-
þrútinn barnunginn skreið út í heiminn. Hefur strákur sá
alið aldur sinn hér að Egilsá allar götur síðan.
322 Heima er bezt